MR Terimleri

İngilizce: Public datasets

Yöntemlerin karşılaştırılmasını sağlayan, paylaşıma açık görüntü koleksiyonları. Örneğin fastMRI ham k-uzayı verisi, IXI çok kontrastlı beyin görüntüleri, BraTS tümör bölütleme verisi sunar. Kullanım koşullarına ve etik izinlere uyulmalıdır.

İngilizce: Explainability

Bir yapay zeka modelinin kararını hangi görüntü bölgelerine ya da özelliklere dayandırdığını gösterme. Klinik kullanımda güven ve hata ayıklama için önemlidir.

İngilizce: Acoustic noise

Gradyan bobinlerinin titreşiminden doğan yüksek ses. 100 dB'i aşabilir, bu yüzden her taramada kulak koruması kullanılır.

İngilizce: Field map

Ana manyetik alandaki düzensizliklerin voksel voksel ölçüldüğü ek tarama. EPI görüntülerindeki bozulmayı düzeltmek için kullanılır. Ters faz kodlamalı bir çift EPI görüntüsünden de kestirilebilir.

İngilizce: Domain adaptation

Bir alanda eğitilmiş modeli, az sayıda örnekle ya da etiketsiz veriyle başka bir alana uydurma yöntemleri. Farklı merkezlerin verisinde çalışacak modeller için önemlidir.

İngilizce: Receiver bandwidth

Okuma sırasında örneklenen frekans aralığı, çoğunlukla Hz/piksel olarak verilir. Yüksek bant genişliği okumayı kısaltır ve kimyasal kayma artefaktını azaltır, ama SNR'yi düşürür.

İngilizce: Receive array coil

Her biri kendi kanalına bağlı çok sayıda küçük bobin elemanından oluşan alıcı. SNR'yi artırır ve paralel görüntülemeyi mümkün kılar.

İngilizce: Main magnetic field

Tarayıcının sürekli açık olan, statik ve güçlü manyetik alanı. Gücü tesla (T) ile ifade edilir. UMRAM'da 3 T ve 1,5 T araştırma tarayıcıları bulunur.

İngilizce: Anomaly detection

Yalnızca normal görüntülerle eğitilmiş bir modelin, bu normlardan sapan bölgeleri işaretlemesi. Etiketli hasta verisinin az olduğu durumlarda lezyon bulmak için kullanılır.

İngilizce: Arterial spin labelling

Atardamar kanındaki suyu manyetik olarak etiketleyip dokuya ulaştığında ölçen perfüzyon yöntemi. Kontrast madde gerektirmeden beyin kan akımını sayısal olarak verir.

İngilizce: Overfitting

Modelin eğitim verisini ezberleyip yeni veride başarısız olması. Az veriyle eğitilen büyük modellerde sık görülür. Veri artırma ve düzenlileştirme bu riski azaltır.

İngilizce: Atlas and parcellation

Beynin anatomik ya da fonksiyonel bölgelere ayrıldığı hazır harita. Ortak uzaydaki verinin bölgelere göre özetlenmesini ve bağlantısallık ağlarının kurulmasını sağlar.

İngilizce: b-value

Difüzyon ağırlığının şiddeti, s/mm² olarak. Gradyanın gücüne, süresine ve aralığına bağlıdır. b = 0 görüntü difüzyon ağırlıksızdır. Beyin görüntülemede 1000 s/mm² civarı yaygındır.

İngilizce: Independent component analysis

Veriyi istatistiksel olarak bağımsız uzaysal ya da zamansal bileşenlere ayıran yöntem. fMRG'de dinlenim ağlarını bulmak ve hareket ya da fizyolojik gürültüye ait bileşenleri ayıklamak için kullanılır.

İngilizce: Uncertainty estimation

Bir modelin çıktısına ne kadar güvenilebileceğini voksel ya da görüntü düzeyinde ölçme. Okuyucuya hangi bölgelerin dikkatle incelenmesi gerektiğini gösterir.

İngilizce: Brain age prediction

Sağlıklı bireylerin MR görüntüleriyle eğitilen bir modelin, yeni bir kişinin beyninin görünen yaşını tahmin etmesi. Tahmin ile takvim yaşı arasındaki fark, yaşlanma ve hastalıkla ilgili bir gösterge olarak incelenir.

Beyin görüntüleme verisini dosya adları ve klasör yapısı açısından standart biçimde düzenleme kuralları (Brain Imaging Data Structure). Verinin paylaşılmasını ve otomatik analiz araçlarıyla işlenmesini kolaylaştırır.

İngilizce: Block design

Koşulların genellikle 15–30 saniyelik bloklar halinde dönüşümlü sunulduğu deney düzeni. İstatistiksel gücü yüksektir.

İngilizce: Coil combination

Çok kanallı alıcının her kanalından elde edilen görüntülerin tek bir görüntüde birleştirilmesi. En basit yöntem karelerin toplamının köküdür (RSS). Bobin duyarlılık haritalarıyla yapılan birleştirme fazı korur.

İngilizce: Segmentation

Görüntüdeki her vokselin bir yapıya ya da dokuya atanması, örneğin beyin dokularının, tümörün ya da hipokampusun sınırlarının çizilmesi. Hacim ölçümü ve tedavi planlaması için temel adımdır.

İngilizce: Cross-validation

Verinin parçalara bölünüp, her seferinde bir parça test için ayrılarak modelin tekrar tekrar eğitilmesi ve sınanması. Model ayarları da seçiliyorsa iç içe çapraz doğrulama kullanılmalıdır.

İngilizce: Generative adversarial network

Bir üretici ağın gerçekçi görüntüler üretmeye, bir ayırt edici ağın da gerçek ile üretilmişi ayırmaya çalıştığı, birbirine karşı eğitilen iki ağdan oluşan üretken model. Keskin görüntüler verir ama eğitimi kararsız olabilir.

İngilizce: Framewise displacement

Art arda iki hacim arasındaki baş hareketinin tek bir sayıyla özeti, milimetre olarak. Belirli bir eşiği aşan hacimler analizden çıkarılabilir (scrubbing) ya da modelde ayrıca işaretlenebilir.

İngilizce: Flip angle

RF darbesinin net manyetizasyonu B₀ doğrultusundan ne kadar yatırdığı. 90° darbe tüm manyetizasyonu enine düzleme taşır. Gradyan eko sekanslarında genellikle daha küçük açılar kullanılır.

İngilizce: Graph neural network

Düğümler ve kenarlardan oluşan çizge verisi üzerinde çalışan sinir ağı. Beyin bölgelerini düğüm, bağlantısallık değerlerini kenar alarak konnektom verisinden tahmin yapmak için kullanılır.

İngilizce: Multi-shell diffusion

Verinin birden fazla b değerinde, her birinde birçok yönde toplanması. Tensörün ötesindeki modeller (NODDI, DKI) ve doku türlerini ayıran yöntemler bu veriyi gerektirir.

İngilizce: Multimodal learning

Farklı MR kontrastlarını, başka görüntüleme yöntemlerini, klinik veriyi ya da metni birlikte kullanan öğrenme. Bilgiler birbirini tamamlar. Bazı kipliklerin eksik olduğu durumlarla başa çıkmak önemli bir araştırma konusudur.

İngilizce: Multivoxel pattern analysis

Tek tek vokseller yerine birçok vokselin birlikte oluşturduğu etkinlik örüntüsünden, örneğin görülen uyaranın ne olduğunu çözümlemeye çalışan analiz. Makine öğrenmesi sınıflandırıcıları sık kullanılır.

İngilizce: Multiple comparisons correction

On binlerce voksel ayrı ayrı sınandığında rastlantısal anlamlı sonuçları sınırlamak için eşiğin ayarlanması. Aile bazlı hata oranı (FWE) ya da yanlış keşif oranı (FDR) denetlenir. Küme tabanlı ve permütasyon testleri de yaygındır.

İngilizce: Domain shift

Modelin karşılaştığı verinin eğitim verisinden farklı olması, örneğin başka bir tarayıcı, alan şiddeti, sekans ya da hasta grubu. Model başarımı belirgin biçimde düşebilir.

İngilizce: Tract-based spatial statistics

Kişilerin FA haritalarını ortak bir beyaz cevher iskeletine izdüşürerek gruplar arası karşılaştırma yapan yöntem. Çakıştırma hatalarına ve yumuşatma seçimine olan duyarlılığı azaltır.

İngilizce: Deep learning

Çok katmanlı yapay sinir ağlarıyla, özellikleri elle tanımlamadan doğrudan veriden öğrenen makine öğrenmesi yaklaşımı. Günümüzdeki MR uygulamalarının çoğu bu yaklaşıma dayanır.

İngilizce: Deep learning reconstruction

Eksik örneklenmiş ya da gürültülü veriden görüntü elde etmek için eğitilmiş sinir ağlarını kullanan geriçatım. Fizik modelini ağın içine katan yöntemler daha güvenilir sonuç verir. Sonuçlar, ağın üretebileceği sahte yapılara karşı doğrulanmalıdır.

İngilizce: Dice coefficient

İki bölütlemenin örtüşmesini 0 ile 1 arasında ölçen ölçüt. 1 tam örtüşme demektir. Otomatik bölütlemenin uzman çizimiyle karşılaştırılmasında kullanılır.

İngilizce: Diffusion-weighted imaging

Su moleküllerinin rastgele hareketine duyarlı görüntüleme. Güçlü gradyanlar hareket eden spinlerin sinyalini azaltır. Duyarlılık b değeriyle (s/mm²) ayarlanır ve sonuç görünür difüzyon katsayısı (ADC) haritası olarak da verilir.

İngilizce: Diffusion kurtosis imaging

Su difüzyonunun Gauss dağılımından sapmasını ölçen, tensör modelinin genişletilmiş hali. Doku mikro yapısındaki karmaşıklığa duyarlıdır ve en az iki sıfırdan farklı b değeri gerektirir.

İngilizce: Diffusion model

Görüntüye adım adım gürültü ekleme sürecini tersine çevirmeyi öğrenen üretken model. Saf gürültüden başlayıp gürültüyü yavaş yavaş gidererek görüntü üretir. Yüksek kalite verir, ama çok adım gerektirdiği için yavaş olabilir. MR'deki difüzyon görüntülemeyle karıştırılmamalıdır.

İngilizce: Diffusion tensor imaging

Difüzyonun yön bağımlılığını birçok gradyan yönünde ölçerek her voksel için bir tensör kestiren yöntem. Fraksiyonel anizotropi (FA) haritaları ve beyaz cevher traktografisi bu veriden elde edilir.

İngilizce: Diffusion denoising

Çok sayıda difüzyon görüntüsünün ortak yapısından yararlanarak gürültüyü azaltma. Marchenko-Pastur temel bileşen analizi (MP-PCA) yaygın bir yöntemdir ve genellikle ön işlemenin ilk adımıdır.

İngilizce: Diffusion directions (b-vectors)

Difüzyon gradyanlarının uygulandığı doğrultular. Her difüzyon ağırlıklı görüntü bir yöne karşılık gelir. Tensör için en az 6 yön gerekir, kesişen lifleri çözmek için çok daha fazlası kullanılır. Görüntü çakıştırıldığında yönler de döndürülmelidir.

İngilizce: Attention mechanism

Bir ağın, her çıktı için girdinin hangi bölümlerinin daha önemli olduğunu öğrenip onlara ağırlık vermesi. Hesap yükü girdi uzunluğunun karesiyle arttığı için yüksek çözünürlüklü görüntülerde pahalı olabilir.

İngilizce: Slice timing correction

Bir hacimdeki kesitlerin farklı anlarda alınmasından doğan zaman farklarının, sinyali ortak bir zaman noktasına kaydırarak giderilmesi. Kısa TR ve eşzamanlı çok kesitli görüntülemede etkisi azalır.

İngilizce: Resting-state fMRI

Katılımcı bir görev yapmadan dururken alınan fMRG. Bölgeler arasındaki yavaş sinyal dalgalanmalarının eşzamanlılığı fonksiyonel bağlantısallık olarak incelenir.

İngilizce: Dixon method

Su ve yağın faz farkından yararlanarak birkaç eko zamanında alınan görüntülerden ayrı su ve yağ görüntüleri hesaplayan yöntem. Alan düzensizliklerine karşı dayanıklı yağ baskılama sağlar ve yağ oranını sayısal olarak verir.

İngilizce: Transformer

Girdinin parçaları arasındaki ilişkileri dikkat mekanizmasıyla modelleyen ağ yapısı. Uzak bölgeler arasındaki bağlamı yakalayabilir. Görüntüler için küçük yamalara bölünerek kullanılır (görme dönüştürücüsü, ViT).

İngilizce: State-space model

Uzun dizileri, girdinin uzunluğuyla doğrusal artan hesapla işleyen ağ türü. Mamba gibi seçici durum uzayı modelleri, dönüştürücülere benzer uzun menzilli bağlamı daha az hesapla sağlar ve tıbbi görüntü sentezinde ve geriçatımında kullanılmaya başlamıştır.

İngilizce: Susceptibility-weighted imaging

Gradyan eko görüntüsünün büyüklük ve faz bilgisini birleştirerek manyetik duyarlılık farklarını öne çıkaran yöntem. Toplardamarları, mikro kanamaları ve demir birikimini göstermede çok duyarlıdır.

İngilizce: Susceptibility artifact

Manyetik duyarlılığı farklı maddelerin sınırında, örneğin hava-doku arayüzünde ya da metalin çevresinde, alanın bozulmasıyla oluşan sinyal kaybı ve şekil bozulması. Gradyan eko ve EPI sekanslarında belirgindir.

İngilizce: Susceptibility distortion correction

EPI'de alan düzensizliklerinin faz kodlama yönünde yarattığı germe ve sıkışmanın giderilmesi. Ters faz kodlamalı b = 0 görüntü çiftinden ya da bir alan haritasından kestirilen alanla yapılır.

İngilizce: Regularisation

Ters problemde, ölçümle uyumlu sonsuz çözüm arasından makul olanı seçmek için eklenen önsel koşul. Toplam değişim ve dalgacık seyrekliği klasik örneklerdir. Derin öğrenmede bu koşul veriden öğrenilir.

İngilizce: Training, validation and test sets

Verinin, modeli öğretmek, ayarlarını seçmek ve son başarımını ölçmek için üç ayrı parçaya bölünmesi. Aynı kişinin verisi birden fazla kümede bulunursa başarım olduğundan iyi görünür.

İngilizce: Echo

Sönen sinyalin, faz uyumu yeniden sağlanarak belirli bir anda tekrar toplanması. Yeniden odaklama 180° RF darbesiyle (spin eko) ya da gradyan yönünün çevrilmesiyle (gradyan eko) yapılır.

İngilizce: Echo time

Uyarma ile ekonun ortası arasındaki süre. Uzun TE, T2 (ya da T2*) farklarını öne çıkarır.

İngilizce: Echo planar imaging

k-uzayının tamamını ya da büyük kısmını tek bir uyarmadan sonra hızla dolduran sekans. Bir kesiti saniyenin altında görüntüler. fMRG ve difüzyon görüntülemenin temelidir, ama bozulmaya duyarlıdır.

İngilizce: Undersampling

Taramayı hızlandırmak için k-uzayının yalnızca bir kısmının ölçülmesi. Hızlanma faktörü R ile gösterilir. Hangi noktaların ölçüleceğini belirleyen örnekleme maskesi geriçatım kalitesini doğrudan etkiler ve öğrenilerek de tasarlanabilir.

İngilizce: EPI distortion

EPI'de faz kodlama doğrultusundaki düşük bant genişliği nedeniyle alan düzensizliklerinin görüntüyü germesi ya da sıkıştırması. Ters faz kodlamalı ek bir ölçümle düzeltilebilir.

İngilizce: Simultaneous multi-slice

Birden fazla kesiti aynı anda uyarıp alıcı bobin duyarlılıklarıyla ayıran yöntem. fMRG ve difüzyon görüntülemede kısa TR ile tam beyin kapsamı sağlar.

İngilizce: Inversion recovery

Önce 180° evirme darbesi uygulayıp manyetizasyonun bir süre geri kazanmasını bekleyen hazırlık yöntemi. T1 kontrastını artırmak ya da belirli bir dokuyu baskılamak için kullanılır.

İngilizce: Inversion time

Evirme darbesi ile uyarma darbesi arasındaki süre. Belirli bir dokunun sinyali sıfırdan geçerken uyarılırsa o doku baskılanır.

İngilizce: Convolutional neural network

Görüntü üzerinde kayan küçük filtrelerle yerel özellikleri öğrenen sinir ağı türü. Gürültü giderme, geriçatım ve bölütleme gibi görüntü görevlerinde uzun süredir standart yapıdır.

İngilizce: Phase encoding

Okumadan önce kısa bir gradyan uygulanarak konumun spin fazına işlenmesi. Her faz kodlama adımı k-uzayının bir satırını doldurur ve tarama süresini en çok bu adımların sayısı belirler.

İngilizce: Federated learning

Birden fazla kurumun, hasta verisini paylaşmadan ortak bir model eğitmesi. Her kurum modeli kendi verisinde günceller, yalnızca model güncellemeleri birleştirilir. Mahremiyeti korurken daha çeşitli veriden öğrenmeyi sağlar.

İngilizce: Zipper artifact

Görüntü boyunca uzanan, fermuarı andıran çizgi. Çoğunlukla odaya dışarıdan sızan RF parazitinden, örneğin açık kalan kapı ya da odaya giren elektronik cihazdan kaynaklanır.

İngilizce: Projectile effect

Ferromanyetik nesnelerin mıknatısa doğru büyük bir kuvvetle çekilmesi. Makas, oksijen tüpü ya da sandalye gibi nesneler ölümcül yaralanmalara yol açabilir. Mıknatıs her zaman açık olduğu için bu risk tarama dışında da vardır.

İngilizce: Physics-guided network

MR ölçüm modelini, yani kodlama ve bobin duyarlılıklarını, ağın yapısına katan derin öğrenme yöntemi. Yinelemeli bir geriçatım algoritmasının adımları açılarak ağ katmanlarına dönüştürülür (açılmış ağ). Tamamen veriye dayalı ağlardan daha güvenilir ve genellenebilirdir.

İngilizce: Physiological noise

Solunum ve kalp atımının BOLD sinyalinde yarattığı dalgalanmalar. Solunum kemeri ve nabız ölçerle kaydedilip RETROICOR gibi yöntemlerle modelden çıkarılabilir.

İngilizce: Functional connectivity

Farklı beyin bölgelerinin sinyalleri arasındaki zamansal ilişki, çoğunlukla korelasyonla ölçülür. Doğrudan anatomik bağlantıyı değil, birlikte çalışmayı gösterir.

İngilizce: Functional MRI

Beyin etkinliğine bağlı kan oksijenlenmesi değişimlerini zaman içinde ölçen MR görüntüleme. Çoğunlukla BOLD kontrastı ve EPI sekansıyla yapılır.

İngilizce: Fourier transform

Bir sinyali frekans bileşenlerine ayıran matematiksel işlem. MR'de k-uzayı verisini görüntüye çevirmek için ters Fourier dönüşümü kullanılır.

İngilizce: Fractional anisotropy

Difüzyonun ne ölçüde tek bir yöne yöneldiğini 0 ile 1 arasında gösteren ölçüt. Düzenli beyaz cevher demetlerinde yüksektir. Kesişen liflerin bulunduğu bölgelerde, doku sağlam olsa bile düşük çıkabilir.

İngilizce: Frequency encoding

Sinyal okunurken bir gradyan açık tutularak konumun frekansa çevrilmesi. Bu doğrultuya okuma yönü de denir.

İngilizce: Gadolinium-based contrast agent

T1 süresini kısaltarak bulunduğu dokuyu T1 ağırlıklı görüntüde parlatan damar içi kontrast madde. Böbrek işlevi bozuk kişilerde ve gebelikte kullanımı dikkat gerektirir.

İngilizce: MRI in pregnancy

Gebelikte klinik MR çekimine hekim karar verir ve gadolinyumlu kontrast maddeden genellikle kaçınılır. Araştırma taramalarında gebelik çoğunlukla dışlama ölçütüdür ve tarama formunda sorulur.

İngilizce: General linear model

Her vokseldeki zaman serisini, deney koşullarının HRF ile evrişilmiş modellerinin doğrusal toplamı olarak açıklayan istatistiksel çerçeve. Etkinlik haritaları bu modelin katsayılarından üretilir.

İngilizce: Gibbs ringing

Keskin sinyal geçişlerinin yanında görülen ince, paralel çizgiler. k-uzayının sınırlı örneklenmesinden kaynaklanır. Matrisi büyütmek ya da filtre uygulamak azaltır.

İngilizce: Eddy current correction

Güçlü difüzyon gradyanlarının iletken parçalarda oluşturduğu girdap akımlarının neden olduğu, yöne göre değişen görüntü bozulmalarının giderilmesi. Genellikle baş hareketi düzeltmesiyle birlikte yapılır.

İngilizce: Vision-language model

Görüntü ile metni birlikte işleyen model. Radyoloji raporları ile görüntüler arasında eşleştirme, görüntü hakkında soru yanıtlama ya da rapor taslağı oluşturma için kullanılabilir.

İngilizce: Image registration

İki görüntüyü aynı uzaysal konuma getiren dönüşümün kestirilmesi. Katı (6 serbestlik derecesi), afin (12) ya da doğrusal olmayan olabilir. Fonksiyonel görüntünün aynı kişinin anatomik görüntüsüne çakıştırılmasına eş çakıştırma (coregistration) denir.

İngilizce: Image reconstruction

Ölçülen ham veriden görüntünün hesaplanması. Tam örneklenmiş Kartezyen veride bu bir ters Fourier dönüşümüdür. Eksik örneklenmiş veride ek bilgi ya da modeller gerekir.

İngilizce: Image synthesis

Eldeki görüntülerden, çekilmemiş bir kontrastın ya da kipliğin görüntüsünü üretme. Örneğin T1 ve T2 ağırlıklı görüntülerden FLAIR, ya da MR'den BT benzeri görüntü sentezlenebilir. Tarama süresini kısaltabilir, ama sonuçlar tanı için doğrulanmalıdır.

İngilizce: Image-to-image translation

Bir görüntüyü başka bir alana dönüştüren öğrenme görevi. Eşleşmiş veriyle (aynı kişinin iki kontrastı) ya da eşleşmemiş veriyle eğitilebilir. Görüntü sentezi ve gürültü giderme bu görevin örnekleridir.

İngilizce: Apparent diffusion coefficient

Dokudaki su difüzyonunun hızını gösteren sayısal değer, mm²/s olarak. Akut inmede difüzyon kısıtlandığı için ADC düşer.

İngilizce: Field of view

Görüntülenen bölgenin fiziksel boyutu, genellikle milimetre olarak. Nesne görüş alanından büyükse katlanma artefaktı oluşabilir.

İngilizce: Supervised learning

Modelin, girdi ile doğru çıktının eşleştiği örneklerden öğrenmesi. MR geriçatımında bu, tam örneklenmiş referans görüntüler gerektirir ve bunlar her zaman elde edilemez.

İngilizce: Gradient

Manyetik alan şiddetini bir doğrultu boyunca doğrusal olarak değiştiren ek alan. Sinyalin uzaydaki konumunu kodlamak için kullanılır. Gücü mT/m, değişim hızı T/m/s ile verilir.

İngilizce: Gradient coil

x, y ve z doğrultularında gradyan alanlarını üreten bobin seti. Hızlı akım değişimleri taramadaki yüksek sesin ve periferik sinir uyarımının kaynağıdır.

İngilizce: Gradient echo

Ekoyu 180° darbe yerine gradyan yönünü çevirerek oluşturan sekans. Küçük çevirme açısı ve kısa TR ile hızlıdır. Kontrastı T2*'ye duyarlıdır.

Eksik k-uzayı satırlarını, komşu satırlardan ve tam örneklenmiş bir kalibrasyon bölgesinden öğrenilen ağırlıklarla dolduran paralel görüntüleme yöntemi.

İngilizce: Group-level analysis

Tek tek kişilerin kontrast haritalarının ikinci düzey bir modelde birleştirilmesi. Kişiler arası değişkenliği hesaba katan karışık etkiler modelleri, sonuçların topluma genellenmesini sağlar.

İngilizce: Denoising

Görüntüdeki rastgele gürültünün ayrıntıyı koruyarak azaltılması. Öğrenme tabanlı gürültü giderme, kısa süreli ya da yüksek çözünürlüklü taramalarda SNR kaybını telafi etmek için kullanılır.

İngilizce: Nuisance regressors

Sinyalden çıkarılmak üzere modele eklenen, ilgi dışı değişkenler: hareket parametreleri, beyaz cevher ve beyin omurilik sıvısı sinyalleri, CompCor bileşenleri gibi. Dinlenim durumu analizinde özellikle önemlidir.

İngilizce: Safety screening form

Taramadan önce implant, metal parça, gebelik gibi riskleri sorgulayan form. Katılımcı ve onlarla birlikte mıknatıs odasına girecek herkes için doldurulur.

İngilizce: Hallucination

Bir yapay zeka modelinin, gerçek veride olmayan ama gerçekçi görünen bir yapı üretmesi ya da var olan bir yapıyı silmesi. Tıbbi görüntülemede küçük bir lezyonun eklenmesi ya da kaybolması ciddi sonuçlar doğurabilir.

İngilizce: Motion artifact

Tarama sırasında hasta hareketi, solunum, kalp atımı ya da kan akımı nedeniyle oluşan bulanıklık ve hayalet görüntüler. Hayaletler çoğunlukla faz kodlama doğrultusunda görülür.

İngilizce: Motion correction

Zaman serisindeki görüntülerin, baş hareketini gidermek için birbirine hizalanması. Birkaç milimetrelik hareket bile sahte etkinlik ya da bağlantısallık üretebilir.

İngilizce: Harmonisation

Farklı tarayıcı ve merkezlerden gelen verilerdeki sistematik farkların, biyolojik farkları koruyarak azaltılması. ComBat gibi istatistiksel yöntemler ya da derin öğrenme tabanlı görüntü dönüşümleri kullanılır.

İngilizce: Haemodynamic response function

Kısa bir sinirsel olayın ardından BOLD sinyalinin zaman içindeki şekli. Yaklaşık 5–6 saniyede tepe yapar, ardından kısa bir alt salınımla taban düzeyine döner.

İngilizce: Turbo or fast spin echo

Tek uyarmanın ardından bir dizi yeniden odaklama darbesiyle birden çok eko toplayan spin eko türü. Eko dizisi uzunluğu kadar hızlanma sağlar ve T2 ağırlıklı görüntülemenin standart yöntemidir.

İngilizce: Forward model

Görüntüden ölçülen veriye giden fiziksel süreci tanımlayan matematiksel model. MR'de bobin duyarlılıkları, Fourier dönüşümü ve örnekleme maskesinden oluşur. Fizik güdümlü ağlar ve veri tutarlılığı bu modele dayanır.

İngilizce: Region of interest

Analizin önceden belirlenmiş bir beyin bölgesiyle sınırlandırılması. Bölge anatomik atlastan, ayrı bir yerelleştirme taramasından ya da önceki çalışmalardan tanımlanabilir. İstatistiksel gücü artırır, çoklu karşılaştırma yükünü azaltır.

İngilizce: Fine-tuning

Önceden eğitilmiş bir modelin, yeni bir görev ya da veri için ek eğitimle uyarlanması. Parametre verimli yöntemler (örneğin LoRA) yalnızca küçük bir ek parametre kümesini eğiterek hesap ve bellek gereksinimini azaltır.

İngilizce: Statistical contrast

GLM katsayılarının, sınanacak soruyu ifade eden doğrusal birleşimi, örneğin "yüzler eksi evler". Her voksel için bir t ya da F istatistiği üretir ve sonuç istatistiksel harita olarak gösterilir.

İngilizce: Gyromagnetic ratio

Bir çekirdeğin rezonans frekansını alan şiddetine bağlayan sabit. Hidrojen için γ/2π yaklaşık 42,58 MHz/T'dir. Her çekirdeğin oranı farklıdır, bu yüzden tarayıcı belirli bir çekirdeğe ayarlanır.

İngilizce: k-space

Ölçülen ham verinin tutulduğu uzaysal frekans alanı. Görüntü, k-uzayının Fourier dönüşümüyle elde edilir. Merkez kontrastı, kenarlar ince ayrıntıyı taşır.

İngilizce: Blood oxygenation level dependent signal

Deoksihemoglobin paramanyetiktir ve T2* sinyalini azaltır. Etkin bölgeye gelen kan akımı tüketimden fazla arttığı için deoksihemoglobin oranı düşer ve sinyal birkaç yüzde artar.

İngilizce: Cardiac and respiratory gating

Veri toplamanın kalp atımı ya da soluk alıp verme ile eşzamanlanması. EKG, nabız ölçer, solunum kemeri ya da navigatör sinyalleri kullanılır. Hareket artefaktlarını azaltır.

İngilizce: Non-Cartesian sampling

k-uzayının düz satırlar yerine radyal çizgiler ya da spiraller boyunca örneklenmesi. Harekete daha dayanıklı ya da daha hızlı olabilir, ama geriçatımı daha karmaşıktır.

İngilizce: Aliasing (wrap-around)

Görüş alanının dışında kalan dokunun görüntünün karşı kenarına katlanması. Çoğunlukla faz kodlama doğrultusunda olur. Görüş alanını büyütmek ya da aşırı örnekleme yapmak çözer.

İngilizce: Crossing fibres

Bir vokselde farklı yönlerde ilerleyen birden fazla lif demetinin bulunması. Beyaz cevher voksellerinin büyük bölümünde görülür ve tek yönlü tensör modelinin en önemli sınırlılığıdır.

İngilizce: Slice thickness

İki boyutlu görüntülemede uyarılan kesitin kalınlığı. İnce kesit kısmi hacim etkisini azaltır ama SNR'yi düşürür.

İngilizce: Slice selection

RF darbesi sırasında bir gradyan uygulanarak yalnızca belirli bir kesitteki spinlerin uyarılması. Kesit kalınlığı, darbenin bant genişliği ve gradyanın gücüyle ayarlanır.

İngilizce: Short tau inversion recovery

Kısa bir evirme zamanıyla yağ sinyalini baskılayan sekans. Alan düzensizliklerine, frekans seçici yağ baskılamaya göre daha az duyarlıdır.

İngilizce: Constrained spherical deconvolution

Difüzyon sinyalini tek bir lif demetinin yanıtıyla ters evrişime sokarak her vokselde lif yönelim dağılımını (FOD) kestiren yöntem. Kesişen lifleri çözebilir ve traktografinin temelini oluşturur.

İngilizce: Partial Fourier

k-uzayının simetrisinden yararlanarak yalnızca yarısından biraz fazlasını ölçen hızlandırma yöntemi. Süre kısalır, SNR biraz düşer.

İngilizce: Partial volume effect

Bir vokselin birden fazla doku içermesi ve sinyalinin bunların karışımı olması. Küçük yapıların sınırlarını bulanıklaştırır ve hacim ölçümlerini etkiler.

İngilizce: Chemical shift

Aynı çekirdeğin farklı moleküllerde biraz farklı frekansta rezonansa girmesi. Su ve yağ protonları arasındaki fark yaklaşık 3,4 ppm'dir, bu da 3 T'de yaklaşık 440 Hz eder.

İngilizce: Chemical shift artifact

Yağ ve su frekans farkı yüzünden yağ sinyalinin okuma doğrultusunda kayması. Doku sınırlarında parlak ve koyu bantlar oluşur. Bant genişliğini artırmak etkiyi azaltır.

İngilizce: Encoding model

Uyaranın ya da görevin özelliklerinden her vokselin yanıtını tahmin eden model. Doğal film veya konuşma gibi zengin uyaranlarla, beynin hangi bilgiyi nerede temsil ettiğini haritalamak için kullanılır. Kod çözmenin tersidir.

İngilizce: Contrast-to-noise ratio

İki doku arasındaki sinyal farkının gürültüye oranı. Bir yapıyı çevresinden ayırt edebilmenin ölçüsüdür.

İngilizce: Cluster-based inference

Önce bir voksel eşiği uygulanıp, sonra yeterince büyük bitişik voksel kümelerinin anlamlı sayılması. Başlangıç eşiği gevşek seçilirse yanlış pozitif oranı artar.

İngilizce: Larmor frequency

Spinlerin manyetik alan etrafında presesyon yaptığı frekans. Alan şiddetiyle doğru orantılıdır. Hidrojen için 1,5 T'de yaklaşık 64 MHz, 3 T'de yaklaşık 128 MHz'dir.

İngilizce: Privacy-preserving learning

Eğitim sırasında ya da sonrasında kişisel verinin modelden ya da paylaşılan bilgilerden geri çıkarılmasını zorlaştıran yöntemler. Federe öğrenme, diferansiyel mahremiyet ve anonimleştirme bu yöntemlerdendir.

İngilizce: Magnetic particle imaging

MR'den farklı bir yöntem: süperparamanyetik demir oksit nanoparçacıkların manyetik yanıtını doğrudan ölçer. Alansız nokta ya da çizgi taranarak parçacıkların yeri ve yoğunluğu görüntülenir. Doku arka planı yoktur.

İngilizce: Magnetic resonance

Güçlü bir manyetik alanda bulunan çekirdeklerin, kendi rezonans frekanslarındaki radyo dalgalarını soğurup yeniden yayması. MR görüntüleme bu sinyali, çoğunlukla dokulardaki su ve yağın hidrojen çekirdeklerinden ölçer.

İngilizce: Magnetization transfer

Büyük moleküllere bağlı protonların doyurulmasının serbest su sinyaline aktarılması. Miyelin gibi makromolekül içeriğine duyarlı bir kontrast sağlar.

İngilizce: Matrix

Görüntünün her doğrultudaki piksel sayısı, örneğin 256 × 256. Aynı görüş alanında daha büyük matris daha ince ayrıntı verir ama SNR düşer ve süre uzayabilir.

Manyetizasyon hazırlıklı hızlı gradyan eko. Evirme darbesiyle hazırlanan, yüksek çözünürlüklü üç boyutlu T1 ağırlıklı sekanstır. Beyin araştırmalarında anatomik referans görüntü olarak yaygın kullanılır.

İngilizce: MR Safe, MR Conditional, MR Unsafe

İmplant ve cihazlar için standart etiketler. MR güvenli tüm MR ortamlarında risksizdir. MR koşullu yalnızca üreticinin belirttiği alan şiddeti, SAR gibi koşullarda taranabilir. MR güvensiz mıknatıs odasına hiç girmemelidir.

İngilizce: MR safety zones

MR biriminin erişim düzeyine göre dört bölgeye ayrılması. Bölge IV mıknatıs odasıdır ve buraya yalnızca metal taramasından geçmiş kişiler, eğitimli personel eşliğinde girer.

İngilizce: MR spectroscopy

Görüntü yerine bir hacimdeki kimyasal bileşenlerin spektrumunu ölçen yöntem. Beyinde NAA, kolin, kreatin ve laktat gibi metabolitler kimyasal kaymalarına göre ayırt edilir.

İngilizce: Net magnetization

Bir hacimdeki tüm spinlerin toplam manyetik momenti. Dengede B₀ doğrultusundadır. Ölçülen MR sinyali bu vektörün enine düzleme yatırılmasıyla oluşur.

Nörit yönelim dağılımı ve yoğunluğu görüntüleme. Çok kabuklu veriden, nörit yoğunluğu ve yönelim dağınıklığı gibi dokuya daha özgü ölçütler kestiren biyofiziksel model.

İngilizce: Normative modelling

Büyük bir sağlıklı örneklemden bir beyin ölçütünün yaşa ve cinsiyete göre normal dağılımını öğrenip, bireylerin bu dağılımdan ne kadar saptığını ölçme. Hastaları gruplar yerine birey düzeyinde incelemeyi sağlar.

İngilizce: Event-related design

Kısa uyaranların tek tek ve çoğunlukla değişken aralıklarla sunulduğu deney düzeni. Tek tek olaylara verilen yanıtların ayrılmasına olanak tanır.

İngilizce: Mean, axial and radial diffusivity

Tensörden türetilen ölçütler. MD tüm yönlerdeki ortalama difüzyonu, AD ana lif yönündeki, RD ise ona dik yönlerdeki difüzyonu verir. Miyelin ve akson değişikliklerini ayrı ayrı yorumlamaya yardımcı olabilirler.

İngilizce: Preprocessing

Ham fMRG ya da difüzyon verisinin istatistiksel analize hazırlanması için uygulanan adımlar dizisi. fMRG için tipik sıra: hareket düzeltme, dilim zamanlaması düzeltmesi, bozulma düzeltmesi, anatomik görüntüye çakıştırma, normalizasyon ve yumuşatma.

İngilizce: Implicit neural representation

Görüntünün piksel dizisi yerine, koordinatı alıp o noktadaki yoğunluğu veren küçük bir sinir ağıyla temsil edilmesi. Tek bir taramanın verisiyle, eğitim veri seti olmadan geriçatım için kullanılabilir.

İngilizce: Self-supervised learning

Etiket ya da referans gerektirmeden, verinin kendi yapısından öğrenme sinyali çıkaran yaklaşım. Örneğin ölçülen k-uzayı verisi ikiye ayrılır, model birinden diğerini tahmin etmeyi öğrenir. Tam örneklenmiş verinin bulunmadığı durumlarda değerlidir.

İngilizce: Specific absorption rate

Vücudun RF enerjisini soğurma hızı, W/kg olarak. Doku ısınmasını sınırlamak için tarayıcı SAR'ı sürekli izler. Normal çalışma modunda tüm vücut sınırı 2 W/kg'dir.

İngilizce: Feature extraction

Görüntüden, bir modelin kullanacağı sayısal tanımlayıcıların elde edilmesi. Bölge hacimleri, kortikal kalınlık ve bağlantısallık değerleri elle tanımlanmış özniteliklerdir. Derin ağlar öznitelikleri doğrudan veriden öğrenir.

İngilizce: Parallel imaging

Çok kanallı alıcı bobinlerin farklı uzaysal duyarlılıklarını kullanarak k-uzayının bir kısmını atlayan hızlandırma yöntemi. Hızlanma faktörü R ile gösterilir.

İngilizce: Parallel transmission

RF darbesinin birbirinden bağımsız kontrol edilen birden çok iletim kanalıyla verilmesi. Yüksek alanda B₁ dağılımını düzeltmek ve SAR'ı yönetmek için kullanılır. UMRAM'ın 3 T tarayıcısında iletim dizisi kullanılabilir.

İngilizce: Peripheral nerve stimulation

Hızlı gradyan değişimlerinin dokuda akım indükleyerek karıncalanma ya da kas seğirmesine yol açması. Tarayıcı gradyan hızını bu eşiğin altında tutar.

İngilizce: Precession

Spin ekseninin, dönen bir topacın ekseni gibi manyetik alan doğrultusu etrafında dönmesi. Dönüş hızı Larmor frekansıdır.

İngilizce: Proton density

Bir dokudaki sinyal veren hidrojen çekirdeği miktarı. Proton yoğunluğu ağırlıklı görüntüler uzun TR ve kısa TE ile T1 ve T2 etkisini azaltarak bu farkı öne çıkarır.

İngilizce: Psychophysiological interaction

Bir bölgenin diğer bölgelerle olan bağlantısallığının görev koşuluna göre nasıl değiştiğini sınayan analiz.

İngilizce: PSNR and SSIM

Üretilen bir görüntünün referans görüntüye ne kadar benzediğini ölçen iki yaygın ölçüt. PSNR piksel farklarına, SSIM yapısal benzerliğe bakar. Yüksek değerler tanısal değeri her zaman garanti etmez.

İngilizce: Radiomics

Tıbbi görüntülerden çok sayıda doku, şekil ve yoğunluk özniteliğinin çıkarılıp tanı ya da sonuç tahmininde kullanılması. Öznitelikler tarayıcı ve sekans ayarlarından etkilendiği için harmonizasyon ve dış doğrulama gerekir.

İngilizce: Regression

Görüntüden sürekli bir değerin, örneğin yaşın, bilişsel bir puanın ya da hastalık şiddetinin tahmin edilmesi. Başarı ortalama mutlak hata ya da korelasyonla ölçülür.

İngilizce: Retinotopic mapping

Görme alanındaki konumların görsel kortekste nasıl düzenlendiğinin fMRG ile haritalanması. Dönen kama ve genişleyen halka uyaranları ya da popülasyon alıcı alan (pRF) modelleri kullanılır.

İngilizce: RF coil

RF darbesini ileten ve MR sinyalini alan anten. Vücut bobini gövdeye yerleşiktir. Kafa, diz gibi bölgeler için yüzeye yakın özel bobinler daha yüksek SNR verir.

İngilizce: RF pulse

Larmor frekansında kısa süreli uygulanan radyofrekans enerjisi. Net manyetizasyonu dengeden uzaklaştırarak sinyal üretir. Uyarma, yeniden odaklama ve evirme için farklı darbeler kullanılır.

İngilizce: RF shield

Mıknatıs odasını çevreleyen, dış radyo sinyallerinin görüntüye karışmasını önleyen iletken kaplama. Kapı tam kapalı değilse görüntüde parazit çizgileri oluşabilir.

İngilizce: RF magnetic field

RF darbesi sırasında oluşan, B₀'a dik ve Larmor frekansında dönen zayıf manyetik alan. Yüksek alanlarda vücut içinde düzgün dağılmayabilir.

İngilizce: RF burn

RF enerjisinin deri temasında, kablolarda ya da vücutta oluşan iletken döngülerde yoğunlaşarak yanığa yol açması. Kolların ya da bacakların birbirine değmemesi, kabloların deriden ayrılması ve uygun pedler bu riski azaltır.

İngilizce: ROC curve and AUC

Bir sınıflandırıcının farklı karar eşiklerindeki duyarlılık ve yanlış pozitif oranını gösteren eğri ve bu eğrinin altındaki alan. AUC 0,5 rastgele tahmini, 1 kusursuz ayrımı gösterir.

İngilizce: Fringe field

Mıknatısın dışına taşan manyetik alan. 0,5 mT (5 gauss) sınırının içine kalp pili gibi aktif implantı olan kişilerin girmesine izin verilmez.

İngilizce: Quantitative susceptibility mapping

Gradyan eko faz verisinden dokunun manyetik duyarlılığını sayısal olarak hesaplayan yöntem. Demir ve miyelin içeriğinin incelenmesinde kullanılır.

Duyarlılık kodlaması. Katlanmış görüntüleri bobin duyarlılık haritalarıyla görüntü uzayında açan paralel görüntüleme yöntemi.

İngilizce: Free induction decay

Uyarmadan hemen sonra alıcı bobinde ölçülen, zamanla sönen sinyal. Hiçbir yeniden odaklama uygulanmadan T2* ile söner.

İngilizce: Compressed sensing

Görüntünün bir dönüşüm alanında seyrek olmasından yararlanarak, düzensiz biçimde eksik örneklenmiş veriden yinelemeli geriçatım yapan yöntem.

İngilizce: Class imbalance

Sınıflardan birinin diğerlerinden çok daha az örneğe sahip olması, örneğin nadir bir hastalık. Doğruluk yanıltıcı olur, ağırlıklandırma, yeniden örnekleme ve dengeli ölçütler gerekir.

İngilizce: Classification

Bir görüntüyü ya da kişiyi önceden tanımlı sınıflardan birine atayan görev, örneğin hasta ve sağlıklı kontrol ayrımı. Başarı doğruluk, duyarlılık, özgüllük ve AUC ile ölçülür.

İngilizce: Fluid-attenuated inversion recovery

Evirme zamanı beyin omurilik sıvısının sinyalini sıfırlayacak şekilde seçilen T2 ağırlıklı sekans. Ventriküllerin yanındaki lezyonlar daha net görünür.

İngilizce: Liquid helium

Süperiletken sargıları çalışma sıcaklığında tutan soğutucu. Kaynama noktası yaklaşık 4,2 K'dir. Kapalı soğutma sistemleri kayıpları en aza indirir.

İngilizce: Signal-to-noise ratio

Görüntüdeki sinyalin gürültüye oranı. Alan şiddeti, voksel hacmi, bobin, alıcı bant genişliği ve ortalama sayısı SNR'yi etkiler. Ortalama sayısı dört katına çıkarsa SNR iki katına çıkar.

İngilizce: Quench

Mıknatısın süperiletkenliğini hızla yitirmesi. Helyum kaynayarak gaza dönüşür ve söndürme borusuyla dışarı atılır. Acil durumda alanı kapatmak için bilinçli olarak da yapılabilir. Gaz odaya sızarsa boğulma riski oluşur.

Çekirdeğin kuantum mekaniksel açısal momentumu. Hidrojen çekirdeği (proton) spini sayesinde küçük bir mıknatıs gibi davranır ve dış manyetik alanla etkileşir.

İngilizce: Spin echo

90° uyarma darbesinden sonra 180° yeniden odaklama darbesiyle eko oluşturan sekans. Alan düzensizliklerinin etkisini geri alır, bu yüzden T2 kontrastı verir ve metal ile hava kaynaklı bozulmalara daha dayanıklıdır.

İngilizce: Super-resolution

Düşük çözünürlüklü bir görüntüden daha yüksek çözünürlüklü bir görüntü kestirme. Kalın kesitli taramalardan ince kesitli görüntü elde etmek için kullanılır. Kestirilen ayrıntının gerçek olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir.

İngilizce: Superconducting magnet

Sıvı helyumla yaklaşık 4 kelvine soğutulan niyobyum-titanyum sargılardan oluşan mıknatıs. Akım dirençsiz dolaştığı için alan sürekli açıktır, tarama yapılmadığında da.

İngilizce: Shimming

Ana manyetik alanın düzgünlüğünü artırmak için yapılan ayar. Pasif şimde metal parçalar, aktif şimde ek bobinler kullanılır. İyi şim, yağ baskılama, EPI ve spektroskopi kalitesini doğrudan etkiler.

İngilizce: T1-weighted image

Kontrastı ağırlıkla T1 farklarından gelen görüntü. Kısa TR ve kısa TE ile elde edilir. Yağ parlak, sıvı koyu görünür ve anatomi için sık kullanılır.

İngilizce: T1 relaxation

Boyuna manyetizasyonun uyarmadan sonra dengeye geri dönmesi (spin-örgü gevşemesi). T1, bu geri dönüşün yaklaşık yüzde 63'ünün tamamlandığı süredir. Yağın T1 süresi kısa, beyin omurilik sıvısınınki uzundur.

İngilizce: T2-weighted image

Kontrastı ağırlıkla T2 farklarından gelen görüntü. Uzun TR ve uzun TE ile elde edilir. Sıvı parlak görünür, bu yüzden ödem ve birçok lezyon kolay seçilir.

İngilizce: T2 relaxation

Enine manyetizasyonun spinler arası etkileşimle faz uyumunu yitirip sönmesi (spin-spin gevşemesi). T2, sinyalin yaklaşık yüzde 37'ye düştüğü süredir ve dokularda T1'den her zaman kısadır.

İngilizce: T2* relaxation

T2 sönümüne ek olarak manyetik alan düzensizliklerinin de katkıda bulunduğu, daha hızlı sinyal kaybı. Gradyan eko görüntülerinin ve BOLD fMRG'nin kontrastını belirler.

İngilizce: Plug-and-play priors

Yinelemeli bir geriçatım algoritmasında düzenlileştirme adımının yerine önceden eğitilmiş bir gürültü giderici ağın konduğu yöntem. Aynı ağ farklı örnekleme düzenlerinde yeniden eğitilmeden kullanılabilir.

İngilizce: Diagnostic sensitivity and specificity

Duyarlılık, gerçekten hasta olanların ne kadarının doğru yakalandığını, özgüllük ise sağlıklı olanların ne kadarının doğru dışlandığını gösterir. MR'deki manyetik duyarlılık kavramıyla karıştırılmamalıdır.

İngilizce: Repetition time

Art arda iki uyarma darbesi arasındaki süre. Kısa TR, T1 farklarını öne çıkarır. Tarama süresi TR ile faz kodlama adımlarının çarpımına yakındır.

İngilizce: Foundation model

Çok büyük ve çeşitli veriyle önceden eğitilip, az veriyle birçok farklı göreve uyarlanabilen büyük model. Tıbbi görüntüleme için de geliştirilmektedir.

İngilizce: Representational similarity analysis

Farklı uyaranların oluşturduğu etkinlik örüntülerinin birbirine ne kadar benzediğini bir matriste özetleyip, bu yapıyı modellerle ya da başka bölgelerle karşılaştıran analiz.

İngilizce: Inverse problem

Ölçülen veriden, bu veriyi üreten bilinmeyen nesneyi bulma problemi. MR geriçatımı, eksik ve gürültülü k-uzayı verisinden görüntüyü bulmaya çalışan bir ters problemdir ve çoğunlukla ek önsel bilgi olmadan tek bir çözüme sahip değildir.

Manyetik alan şiddetinin SI birimi. Klinik ve araştırma tarayıcıları çoğunlukla 1,5 T ile 7 T arasında çalışır. Karşılaştırma için Dünya'nın manyetik alanı yaklaşık 50 mikrotesladır.

İngilizce: Test-time adaptation

Eğitilmiş bir modelin, kullanım anında yalnızca yeni gelen verinin kendisiyle kısa bir ek eğitimden geçirilmesi. Geriçatımda ölçülen k-uzayı verisiyle tutarlılık hedeflenerek dağılım kaymasının etkisi azaltılabilir.

İngilizce: Tractography

Voksel voksel kestirilen lif yönlerini izleyerek beyaz cevher yollarının üç boyutlu olarak yeniden kurulması. Deterministik ya da olasılıksal olabilir. Sonuçlar gerçek akson bağlantılarının dolaylı bir kestirimidir ve yanlış pozitif yollar içerebilir.

Görüntüyü önce küçülterek bağlam, sonra büyüterek ayrıntı toplayan, iki kol arasında atlama bağlantıları olan evrişimli ağ. Tıbbi görüntü bölütlemesi için geliştirilmiştir ve geriçatım ile difüzyon modellerinde de omurga olarak kullanılır.

İngilizce: Time-of-flight angiography

Kesite yeni giren, doyurulmamış kanın parlak görünmesinden yararlanan, kontrastsız damar görüntüleme yöntemi.

İngilizce: Ultra-high field

7 tesla ve üzerindeki alan şiddetleri. Daha yüksek SNR ve çözünürlük sağlar. Buna karşılık B₁ düzgünsüzlüğü, SAR ve duyarlılık artefaktları daha belirgindir.

İngilizce: Spatial normalisation

Farklı kişilerin beyin görüntülerinin ortak bir şablon uzayına, örneğin MNI uzayına, dönüştürülmesi. Grup analizlerinin ön koşuludur.

İngilizce: Spatial smoothing

Görüntünün bir Gauss çekirdeğiyle bulanıklaştırılması. Çekirdeğin genişliği yarı yükseklikteki tam genişlik (FWHM) ile verilir, çoğunlukla 4–8 mm. SNR'yi artırır ve gruplar arası anatomik farkları yumuşatır, ama uzaysal ayrıntıyı azaltır.

İngilizce: 3D imaging

Kesit kesit yerine bütün bir hacmin uyarılıp iki doğrultuda faz kodlamayla kodlandığı görüntüleme. İnce ve boşluksuz kesitler ile yüksek SNR verir, MPRAGE buna örnektir.

İngilizce: Generative model

Verinin olasılık dağılımını öğrenip bu dağılımdan yeni örnekler üretebilen model. MR'de eksik kontrastları sentezlemek, eksik örneklenmiş veriden görüntü kurmak ve eğitim verisi çoğaltmak için kullanılır.

İngilizce: Generative prior reconstruction

Görüntü dağılımını öğrenmiş bir üretken modelin, çoğunlukla bir difüzyon modelinin, ölçülen veriyle uyumlu görüntüler üretmek için yönlendirilmesi. Ölçüm ayarlarına esnek uyum sağlar, ama yavaş olabilir ve halüsinasyona karşı dikkat ister.

İngilizce: Data augmentation

Eğitim görüntülerini döndürme, kaydırma, kontrast değiştirme gibi işlemlerle çeşitlendirerek modelin daha genel öğrenmesini sağlama.

İngilizce: Data leakage

Test verisine ait bilginin eğitim sürecine karışması. Örneğin öznitelik seçiminin tüm veriyle yapılması ya da aynı kişinin taramalarının hem eğitim hem test kümesinde bulunması. Başarımın olduğundan çok yüksek görünmesine yol açar.

İngilizce: Data consistency

Ağın ürettiği görüntünün, gerçekten ölçülmüş k-uzayı verisiyle uyumlu kalmasını sağlayan adım. Ölçülen noktalar korunur, ağ yalnızca eksik bilgiyi tamamlar. Halüsinasyon riskini azaltır.

İngilizce: Voxel

Görüntünün en küçük hacim elemanı. Boyutu, görüş alanının matrise bölünmesi ve kesit kalınlığıyla belirlenir. Voksel küçüldükçe sinyal azalır.

İngilizce: Fat suppression

Yağ sinyalini azaltarak çevresindeki dokuların daha net görünmesini sağlayan teknikler. Frekans seçici doyurma, STIR ve Dixon yöntemleri en yaygın olanlarıdır.

İngilizce: Artificial intelligence

Veriden örüntü öğrenerek karar veren ya da çıktı üreten bilgisayar yöntemlerinin genel adı. MR'de taramayı hızlandırmak, görüntü kalitesini artırmak, yapıları bölütlemek ve tanıyı desteklemek için kullanılır.

İngilizce: Structural connectivity

Traktografiyle bulunan yolların, atlas bölgeleri arasında bir bağlantı matrisine dönüştürülmesi. Beynin ağ yapısı çizge kuramı ölçütleriyle incelenir.

İngilizce: High angular resolution diffusion imaging

Çok sayıda (genellikle 60 ve üzeri) difüzyon yönüyle veri toplama. Bir vokselde birden fazla lif yönünü ayırt etmeyi mümkün kılar.

İngilizce: High-pass filtering

fMRG zaman serisinden tarayıcı ısınması ve fizyolojik etkilerle oluşan yavaş sürüklenmelerin çıkarılması. Kesim frekansı, deney tasarımındaki en yavaş değişimi bozmayacak şekilde seçilir.