MR Terimleri

MR terimleri, Türkçe ve İngilizce açıklamalarıyla.

#

İngilizce: 4D flow MRI

Üç boyutlu hacimde, üç hız bileşeninin kalp döngüsü boyunca ölçüldüğü faz kontrast yöntemi. Büyük damarlar ve kalp içi akış örüntülerini gösterir.

İlgili: Faz kontrast MRIKardiyak MRI

A

İngilizce: ACR phantom

ACR'nin MR akreditasyonu için tanımladığı standart fantom. Geometrik doğruluk, kesit kalınlığı, düzgünlük ve düşük kontrast saptanabilirliği gibi ölçütlerin düzenli testinde kullanılır.

İlgili: FantomKalite güvencesiGeometrik doğruluk

İngilizce: Public datasets

Yöntemlerin karşılaştırılmasını sağlayan, paylaşıma açık görüntü koleksiyonları. Örneğin fastMRI ham k-uzayı verisi, IXI çok kontrastlı beyin görüntüleri, BraTS tümör bölütleme verisi sunar. Kullanım koşullarına ve etik izinlere uyulmalıdır.

İngilizce: Explainability

Bir yapay zeka modelinin kararını hangi görüntü bölgelerine ya da özelliklere dayandırdığını gösterme. Klinik kullanımda güven ve hata ayıklama için önemlidir.

İlgili: Belirsizlik kestirimi

İngilizce: Unfolding

Eksik örnekleme sonucu üst üste binmiş voksellerin bobin hassasiyetleriyle ayrılması. SENSE geriçatımının temel adımıdır.

İlgili: SENSEKatlanma artefaktı

İngilizce: Adam optimizer

Her parametre için gradyanın ilk ve ikinci momentlerini izleyerek uyarlamalı öğrenme oranı kullanan eniyileyici. Derin öğrenmede en yaygın seçenektir, AdamW ağırlık azaltmayı ayrı uygular.

gradyan
sapması düzeltilmiş birinci ve ikinci moment
İlgili: Stokastik gradyan inişiAğırlık azaltma

İngilizce: Adapter layers

Dondurulmuş büyük bir modelin katmanları arasına eklenen küçük eğitilebilir modüller. LoRA ile birlikte parametre verimli ince ayarın başlıca yollarındandır.

İlgili: Düşük sıralı uyarlamaİnce ayar

İngilizce: Adiabatic condition

Etkin alanın yönünün, manyetizasyonun onu izleyebileceği kadar yavaş değişmesi şartı. Sağlandığında adyabatik darbeler RF şiddetindeki değişimlerden etkilenmez.

etkin alanın yönelim açısı

İngilizce: Receptive field of a network

Bir çıktı biriminin girdide etkilendiği bölgenin boyutu. Derinlik, adım ve genişletilmiş evrişimle büyür. fMRI'daki popülasyon alıcı alanıyla karıştırılmamalıdır.

İlgili: Evrişim katmanıGenişletilmiş evrişim

İngilizce: Weight initialization

Eğitim başlamadan önce ağırlıklara verilen değerler. He ve Xavier başlatma, sinyalin katmanlar boyunca sönmesini ya da patlamasını önler.

İlgili: Kaybolan gradyan

İngilizce: Agentic AI

Bir hedefe ulaşmak için araç kullanan, adım planlayan ve sonuçlarına göre davranışını değiştiren yapay zeka sistemleri. Görüntü analiz zincirlerinin otomatikleştirilmesinde denenmektedir.

İlgili: Büyük dil modeli

İngilizce: Lung MRI

Düşük proton yoğunluğu ve kısa T2* nedeniyle zor olan akciğer görüntülemesi. UTE, ZTE ve hiperpolarize gazlarla havalanma ve yapı incelenir.

İlgili: Ultra kısa TEHiperpolarizasyon

İngilizce: Flow matching

Gürültüden veriye giden sürekli bir hız alanını doğrudan regresyonla öğrenen üretken modelleme yöntemi. Difüzyon modellerine göre daha az adımla örnek üretebilir.

öğrenilen hız alanı
gürültü ve veri örnekleri
İlgili: Difüzyon modeliNormalleştirici akış

İngilizce: Flow compensation

Gradyan dalga biçimlerinin birinci momenti sıfırlanacak şekilde tasarlanması. Sabit hızla hareket eden dönüler faz kazanmaz ve akış artefaktları azalır.

gradyanın sıfırıncı ve birinci momentleri
İlgili: Gradyan momentiAkış artefaktı

İngilizce: Transfer learning

Bir görevde ya da veride öğrenilmiş bilginin başka bir göreve aktarılması, çoğunlukla önceden eğitilmiş ağırlıklarla başlayıp ince ayar yapılarak.

İlgili: İnce ayarTemel modelÖn eğitim

İngilizce: Active detuning

İletim sırasında alıcı bobinin PIN diyotlarla rezonanstan çıkarılması. Hem bobini hem hastayı iletim alanının yarattığı akımlardan korur.

İlgili: Alıcı dizi bobinRF yanığı

İngilizce: Active implant

Pil ya da elektronik devre içeren implantlar: kalp pili, defibrilatör, nörostimülatör ve koklear implant gibi. MR ortamında ısınma, işlev bozukluğu ve kuvvet riskleri taşırlar.

İngilizce: Active shielding

Ana ya da gradyan bobinlerinin dışına yerleştirilen ters akımlı ek sargılarla dış alanın azaltılması. Mıknatısın saçak alanını ve gradyan girdap akımlarını küçültür.

İlgili: Saçak alanGirdap akımları

İngilizce: Activation function

Sinir ağına doğrusal olmayanlık katan fonksiyon. ReLU negatif değerleri sıfırlar, GELU ve SiLU daha yumuşak seçeneklerdir, sigmoid ve softmax olasılık çıktıları için kullanılır.

İlgili: Yapay sinir ağıSoftmax

İngilizce: Rate of field change

Gradyan alanının zamanla değişim hızı. Periferik sinir uyarımının nedenidir ve güvenlik standartlarıyla sınırlanır.

gradyan eğim hızı
izomerkezden uzaklık

İngilizce: Domain generalization

Modelin, eğitimde hiç görmediği tarayıcı, merkez ya da protokollerden gelen veride de iyi çalışacak şekilde eğitilmesi. Alan uyarlamasından farkı, hedef alandan hiç veri kullanılmamasıdır.

İlgili: Alan uyarlamasıDağılım kaymasıHarmonizasyon

İngilizce: Field homogeneity

Ana manyetik alanın görüntülenen hacim içinde ne kadar düzgün olduğu, genellikle milyonda bir (ppm) cinsinden verilir. Yağ baskılama, EPI ve spektroskopi kalitesini doğrudan belirler.

İlgili: Ana manyetik alanŞimMilyonda bir

İngilizce: Field monitoring

Tarama sırasında NMR problarıyla manyetik alanın ve gradyanların gerçek zamanlı ölçülmesi. Ölçülen yörünge ve alan değişimleri geriçatıma katılarak artefaktlar azaltılır.

İngilizce: Field-strength dependence

MR ölçümlerinin alan şiddetiyle değişmesi. SNR kabaca doğrusal ile 1,5. kuvvet arasında artar. T1 uzar, T2* kısalır, kimyasal kayma ve duyarlılık etkileri büyür ve SAR alanın karesiyle artar. Bu nedenle aynı protokol farklı alanlarda farklı kontrast verir ve parametrelerin yeniden ayarlanması gerekir.

beyin için ölçülmüş alan üssü (7 T'ye kadar)

İngilizce: Domain adaptation

Bir alanda eğitilmiş modeli, az sayıda örnekle ya da etiketsiz veriyle başka bir alana uydurma yöntemleri. Farklı merkezlerin verisinde çalışacak modeller için önemlidir.

İlgili: Dağılım kaymasıİnce ayar

İngilizce: Alanine

1,47 ppm'de çift tepe veren amino asit. Meningiomlarda artmış olarak görülebilir.

İlgili: LaktatJ-bağlaşımı

İngilizce: Perceptual similarity metrics

Görüntü benzerliğini derin ağ öznitelikleriyle ölçen LPIPS ve üretilen görüntü kümesinin gerçek veriye dağılım olarak ne kadar yakın olduğunu ölçen FID. Üretken modellerin değerlendirilmesinde kullanılır.

İlgili: Tepe sinyal-gürültü oranıÜretken model

İngilizce: Perceptual loss

Görüntüler arasındaki farkın piksel düzeyinde değil, önceden eğitilmiş bir ağın ara katman öznitelikleri üzerinden ölçülmesi. Daha gerçekçi dokular verir.

önceden eğitilmiş ağın l. katman öznitelikleri
İlgili: Kayıp fonksiyonuÇekişmeli kayıp

İngilizce: Algorithm unrolling

Yinelemeli bir geriçatım algoritmasının sabit sayıda adımının bir sinir ağının katmanları olarak yazılıp parametrelerinin veriden öğrenilmesi. MoDL ve VarNet bu yaklaşımın örnekleridir.

İngilizce: Golden-angle ordering

Radyal çizgilerin yaklaşık 111,25° aralıklarla döndürülmesi. Hangi zaman penceresi seçilirse seçilsin k-uzayı neredeyse düzgün örneklenir, bu yüzden dinamik görüntülemede esnek yeniden gruplama sağlar.

altın oran
İlgili: Radyal örneklemeDinamik görüntüleme

İngilizce: Amygdala

Duygusal işleme, özellikle korku ve tehdit algısında rol oynayan medial temporal çekirdek grubu. Duyarlılık artefaktlarına yakın olduğu için fMRI'da sinyal kaybı yaşanabilir.

İlgili: Sinyal kaybıHipokampus

İngilizce: Analogue-to-digital converter

Demodüle edilmiş sinyali sayısallaştıran devre. Difüzyondaki görünür difüzyon katsayısı (ADC) ile karıştırılmamalıdır.

İlgili: DemodülasyonOkuma

İngilizce: Anatomically constrained tractography

Yapısal görüntüden elde edilen doku bölütlemesiyle akım çizgilerinin yalnızca biyolojik olarak anlamlı yerlerde başlayıp bitmesinin sağlanması.

İlgili: TraktografiBölütleme

İngilizce: Aneurysm clip

Beyin anevrizmalarını kapatmak için kullanılan metal klips. Eski ferromanyetik modeller ciddi risk taşır, bu yüzden model bilgisi taramadan önce doğrulanmalıdır.

İngilizce: Anisotropic voxel

Kenar uzunlukları farklı olan voksel, genellikle kalın kesitli iki boyutlu taramalarda. Kesit yönünde kısmi hacim etkisini artırır ve yeniden dilimlemede ayrıntı kaybına yol açar.

İlgili: İzotropik vokselKısmi hacim etkisi

İngilizce: Anomaly detection

Yalnızca normal görüntülerle eğitilmiş bir modelin, bu normlardan sapan bölgeleri işaretlemesi. Etiketli hasta verisinin az olduğu durumlarda lezyon bulmak için kullanılır.

İlgili: Normatif modellemeÜretken model

İngilizce: De-identification

Görüntü ve üst verilerden kişiyi tanımlayan bilgilerin çıkarılması. Üç boyutlu kafa görüntülerinde yüz bölgesinin silinmesi (defacing) de gerekir.

İlgili: Gizlilik koruyan öğrenmeYüz silme

ARC

ARC

Kalibrasyon verisinden kestirilen çekirdeklerle eksik k-uzayı satırlarını dolduran, GRAPPA'ya benzeyen paralel görüntüleme yöntemi.

İlgili: GRAPPAOtomatik kalibrasyon sinyali

İngilizce: Posterior commissure

Üçüncü ventrikülün arka kısmında iki yarım küreyi bağlayan küçük beyaz cevher demeti. Talairach sisteminin referans noktalarından biridir.

İlgili: Ön komissürTalairach uzayı

İngilizce: Residual connection

Bir bloğun girdisinin çıktısına doğrudan eklenmesi. Çok derin ağların eğitilmesini mümkün kılmıştır ve neredeyse tüm modern mimarilerde bulunur.

katmanların öğrendiği artık fonksiyon
İlgili: Kaybolan gradyanU-Net

İngilizce: Partial echo

Okuma yönünde ekonun bir kısmının ölçülmemesi. TE kısalır, eksik kısım kısmi Fourier yöntemleriyle tamamlanır.

İlgili: Kısmi FourierEko zamanı

ASSET

ASSET

Görüntü uzayında bobin hassasiyet haritalarıyla katlanmayı açan, SENSE'e dayalı paralel görüntüleme yöntemi.

İlgili: SENSEBobin hassasiyet haritası

İngilizce: Tuning and matching

Bobinin rezonans frekansının Larmor frekansına getirilmesi ve empedansının kabloya, çoğunlukla 50 Ω'a, eşlenmesi. Hasta yükü bu ayarı değiştirebilir.

İlgili: RF bobiniKalite faktörü

İngilizce: Low-helium magnet

Birkaç litre helyumla kapalı devrede çalışan yeni nesil süperiletken mıknatıslar. Helyum maliyetini ve söndürme borusu gereksinimini azaltır.

İlgili: Sıvı helyumSöndürme

B

İngilizce: B-matrix

Difüzyon ağırlıklandırmasının yönünü ve şiddetini, görüntüleme gradyanlarının katkısını da içerecek şekilde tam olarak tanımlayan matris.

tüm gradyan dalga biçimi

İngilizce: B₁ mapping

Gerçek çevirme açısının hacim içinde nasıl dağıldığının ölçülmesi. Çift açı, Bloch-Siegert ya da AFI gibi yöntemler kullanılır. Sayısal haritalama ve paralel iletim için gereklidir.

α ve 2α açılarıyla alınan görüntüler (çift açı yöntemi)

B1+rms

B1+rms

Bir sekans boyunca gönderim RF alanının karesel ortalamasının karekökü. SAR'dan farklı olarak hastaya değil sekansa bağlıdır ve implant koşullarında giderek daha çok kullanılır.

ortalama alınan süre (10 s)

İngilizce: Independent component analysis

Veriyi istatistiksel olarak bağımsız uzamsal ya da zamansal bileşenlere ayıran yöntem. fMRI'da dinlenim ağlarını bulmak ve hareket ya da fizyolojik gürültüye ait bileşenleri ayıklamak için kullanılır.

İngilizce: Peristalsis artifact

Bağırsak duvarının kasılmalarının karın ve pelvis görüntülerinde bulanıklık ve hayaletlere yol açması. Hızlı sekanslar ve bağırsak hareketini yavaşlatan ilaçlarla azaltılır.

İlgili: Hareket artefaktıMR enterografi

Dengeli ve dengesiz hatlar arasında dönüşüm yapan devre. RF bobinlerinde kablo üzerinden akan istenmeyen akımları engellemek için kullanılır.

İlgili: Kablo tuzağıRF bobini

İngilizce: Bayesian learning

Model parametrelerini tek değerler yerine olasılık dağılımları olarak ele alan yaklaşım. Önsel bilgiyi katmaya ve tahmin belirsizliğini ölçmeye olanak tanır.

eğitim verisi
İlgili: Belirsizlik kestirimiMonte Carlo bırakma

İngilizce: Saliency map

Çıktının her girdi pikseline ne kadar duyarlı olduğunu gösteren harita. Gradyan ya da dikkat ağırlıklarından elde edilir ve yorumlanması dikkat ister.

İlgili: Grad-CAMAçıklanabilirlik

İngilizce: Uncertainty estimation

Bir modelin çıktısına ne kadar güvenilebileceğini voksel ya da görüntü düzeyinde ölçme. Okuyucuya hangi bölgelerin dikkatle incelenmesi gerektiğini gösterir.

İlgili: HalüsinasyonAçıklanabilirlik

İngilizce: Tokenization

Metnin, görüntünün ya da sinyalin bir modelin işleyebileceği ayrık birimlere (belirteçlere) bölünmesi.

İlgili: Yama gömmesiBüyük dil modeli

İngilizce: Brain lobes

Her yarıkürenin frontal, parietal, temporal ve oksipital loblara ayrılması. İnsula ve limbik bölge de ayrıca tanımlanır.

İlgili: Serebral korteksBeyin atlası

İngilizce: Brainstem

Orta beyin, pons ve bulbustan oluşan, solunum ve kalp gibi temel işlevleri denetleyen yapı. Küçük çekirdekleri ve fizyolojik gürültü nedeniyle fMRI için zor bir bölgedir.

İlgili: BeyincikFizyolojik gürültü

İngilizce: Brain template

Birçok beynin ortalamasından oluşturulan referans görüntü. Yaş gruplarına özel şablonlar, çocuk ve yaşlı beyinlerinin daha doğru çakıştırılmasını sağlar.

İlgili: MNI uzayıUzamsal normalizasyon

İngilizce: Brain age

Yapısal görüntülerden kestirilen ve kronolojik yaşla karşılaştırılan biyolojik beyin yaşı. Aradaki fark beyin sağlığının göstergesi olarak kullanılır.

İlgili: Beyin yaşı tahminiAtrofi

İngilizce: Brain age prediction

Sağlıklı bireylerin MR görüntüleriyle eğitilen bir modelin, yeni bir kişinin beyninin görünen yaşını tahmin etmesi. Tahmin ile takvim yaşı arasındaki fark, yaşlanma ve hastalıkla ilgili bir gösterge olarak incelenir.

İlgili: RegresyonNormatif modelleme

İngilizce: Cerebellum

Hareket koordinasyonu ve bazı bilişsel işlevlerde rol oynayan arka beyin yapısı. İnce kıvrımları nedeniyle yüksek çözünürlük gerektirir ve bazı fMRI protokollerinde kapsam dışında kalabilir.

İlgili: Beyin sapı

BI-RADS

BI-RADS

Meme görüntüleme bulgularının ortak bir dille tanımlanıp kanser olasılığına göre kategorilere ayrıldığı sistem. MR, mamografi ve ultrason için ayrı sözlükleri vardır.

İlgili: Meme MRI

BIDS

BIDS

Beyin görüntüleme verisini dosya adları ve klasör yapısı açısından standart biçimde düzenleme kuralları (Brain Imaging Data Structure). Verinin paylaşılmasını ve otomatik analiz araçlarıyla işlenmesini kolaylaştırır.

İlgili: Ön işleme

İngilizce: Dropout

Eğitim sırasında rastgele birimlerin geçici olarak kapatılması. Aşırı öğrenmeyi azaltır ve test sırasında açık bırakılırsa belirsizlik kestirimine yarar.

birimi kapatma olasılığı
İlgili: Aşırı öğrenmeMonte Carlo bırakma

İngilizce: Composite pulses

Farklı fazlardaki birkaç kısa darbenin art arda uygulanması. Çevirme açısındaki ya da rezonans frekansındaki hatalara karşı daha dayanıklı bir toplam döndürme verir.

İlgili: RF darbesiB₁⁺ ve B₁⁻

İngilizce: Knowledge distillation

Büyük bir öğretmen modelin çıktılarını taklit eden küçük bir öğrenci modelin eğitilmesi. Daha hızlı ve hafif modeller elde edilir.

öğretmen ve öğrenci olasılıkları
sıcaklık
İlgili: Model sıkıştırma

İngilizce: Binomial pulses

Belirli frekanslardaki dönülerin net etkisi sıfır olacak biçimde ardışık uygulanan kısa darbeler. Örneğin 1-1 ya da 1-2-1 darbeleri yalnızca suyu uyarmak için kullanılır.

İlgili: Yalnız su uyarmaYağ baskılama

İngilizce: Biot-Savart law

Bir akım elemanının çevresinde oluşturduğu manyetik alanı veren yasa. Bobin ve mıknatıs alanlarının hesaplanmasında kullanılır.

akım elemanı
boşluğun manyetik geçirgenliği
İlgili: Gradyan bobiniRF bobini

İngilizce: Bloch equations

Net manyetizasyonun manyetik alanlar, RF darbeleri ve gevşeme altında zamanla nasıl değiştiğini tanımlayan diferansiyel denklemler. Sekans tasarımı ve sinyal benzetimlerinin temelidir.

manyetizasyon vektörü
toplam manyetik alan (B₀, RF ve gradyanlar)
manyetizasyonun bileşenleri
denge manyetizasyonu
boyuna ve enine gevşeme süreleri

İngilizce: Bloch-Siegert shift

Rezonans dışı bir RF darbesinin dönülerin frekansını kaydırması. Kaymanın miktarı RF genliğinin karesiyle orantılı olduğu için B1 haritalamada kullanılır.

RF darbesinin genliği
darbenin rezonanstan uzaklığı
İlgili: B₁ haritalamaRezonans dışı

İngilizce: Coil decoupling

Dizi bobinin elemanları arasındaki manyetik etkileşimin azaltılması. Üst üste bindirme, kapasitif ağlar ve ön yükselteç ayırımı kullanılır. Ayırım zayıfsa SNR ve paralel görüntüleme başarımı düşer.

İngilizce: Coil connector

Bobini tarayıcıya bağlayan ve kimlik, akım ve sinyal hatlarını taşıyan fiş. Hasarlı bağlantılar artefakta ve güvenlik riskine yol açabilir.

İlgili: RF bobiniDonanım arızası

İngilizce: Coil combination

Çok kanallı alıcının her kanalından elde edilen görüntülerin tek bir görüntüde birleştirilmesi. En basit yöntem karelerin toplamının köküdür (RSS). Bobin hassasiyet haritalarıyla yapılan birleştirme fazı korur.

İlgili: Alıcı dizi bobinSENSE

İngilizce: Coil sensitivity map

Çok kanallı alıcının her elemanının uzayda hangi bölgeyi ne kadar ve hangi fazla gördüğünü gösteren karmaşık değerli harita. SENSE gibi paralel görüntüleme ve model tabanlı geriçatım bu haritalara dayanır. Kalibrasyon verisinden, örneğin ESPIRiT ile kestirilir.

İngilizce: Boltzmann distribution

Isıl dengede dönülerin enerji düzeyleri arasındaki dağılım. Vücut sıcaklığında ve 3 T'de fark milyonda birkaç düzeyindedir, bu yüzden MR sinyali doğası gereği zayıftır.

düşük ve yüksek enerjili durumlardaki çekirdek sayısı
Boltzmann sabiti
mutlak sıcaklık
İlgili: PolarizasyonZeeman etkisi

İngilizce: Dummy scans

Veri toplanmadan önce kararlı duruma ulaşmak için yapılan RF tekrarları. fMRI'da ilk birkaç hacim genellikle bu amaçla atılır.

İlgili: Kararlı durumTekrarlama zamanı

İngilizce: Longitudinal magnetization

Net manyetizasyonun B₀ doğrultusundaki bileşeni. Uyarmadan sonra T1 ile geri kazanılır ve doğrudan ölçülemez.

denge manyetizasyonu
boyuna gevşeme süresi
İlgili: T1 gevşemesiEnine manyetizasyon

Boyut indirgeme

t-SNE, UMAP

İngilizce: Dimensionality reduction

Yüksek boyutlu verinin daha az boyutla özetlenmesi. PCA doğrusaldır, t-SNE ve UMAP görselleştirme için doğrusal olmayan yöntemlerdir.

İlgili: Temel bileşen analiziGizil uzay

İngilizce: Spoiler or crusher gradient

Kalan enine manyetizasyonun faz uyumunu bozmak için uygulanan güçlü gradyan. İstenmeyen ekoları ve doyurma sonrası sinyali giderir.

İlgili: DoyurmaBozulmuş gradyan ekoRF bozma

İngilizce: Spoiled gradient echo

Her TR sonunda kalan enine manyetizasyonun bozucu gradyan ve RF bozma ile yok edildiği gradyan eko sekansı. Kısa TR ve orta çevirme açısıyla T1 ağırlıklı kontrast verir. MPRAGE ve VIBE gibi üç boyutlu sekansların temelidir.

çevirme açısı
bir TR boyunca boyuna geri kazanım çarpanı
İlgili: RF bozmaBozucu gradyanErnst açısıGradyan eko

İngilizce: Segmentation

Görüntüdeki her vokselin bir yapıya ya da dokuya atanması, örneğin beyin dokularının, tümörün ya da hipokampusun sınırlarının çizilmesi. Hacim ölçümü ve tedavi planlaması için temel adımdır.

İlgili: U-NetDice katsayısı

İngilizce: BPP theory

Bloembergen, Purcell ve Pound'un gevşeme sürelerini moleküler hareketle ilişkilendiren kuramı. Serbest suyun uzun, büyük moleküllere bağlı suyun kısa T2'sini açıklar.

korelasyon zamanı
Larmor frekansı
dipol etkileşim sabiti

İngilizce: Brownian relaxation

Nanoparçacığın sıvı içinde bütün olarak dönerek manyetik yönünü değiştirmesi. Ortamın viskozitesine bağlıdır.

sıvının viskozitesi
hidrodinamik hacim
İlgili: Néel gevşemesiParçacık gevşemesi

İngilizce: Large language model

Çok büyük metin verisiyle bir sonraki kelimeyi tahmin etmek üzere eğitilmiş dönüştürücü model. Radyoloji rapor özetleme ve görme-dil modellerinin dil bileşeni olarak kullanılır.

İlgili: DönüştürücüGörme-dil modeliTemel model

C

İngilizce: Presurgical fMRI

Tümör ya da epilepsi cerrahisinden önce dil, motor ve görme alanlarının haritalanması. Traktografiyle birlikte cerrahın önemli yapıları korumasına yardımcı olur.

İlgili: Fonksiyonel MRITraktografi

CHESS

CHESS

Kimyasal kaymaya seçici doyurma. Belirli bir frekanstaki sinyali, örneğin yağı ya da spektroskopide suyu, önceden doyurarak bastırır.

İlgili: Yağ baskılamaSu baskılama

CISS

CISS, FIESTA-C

Faz döngüsü farklı iki bSSFP ölçümünün birleştirilmesiyle bant artefaktlarının azaltıldığı yüksek çözünürlüklü sekans. Kafa çiftleri ve iç kulak gibi sıvıyla çevrili ince yapıları gösterir.

CLIP

CLIP

Görüntü ve metin kodlayıcılarını, eşleşen görüntü-metin çiftlerini yaklaştıran karşıtlık öğrenmesiyle eğiten model. Tıbbi sürümleri radyoloji raporlarıyla eğitilir.

İlgili: Karşıtlık öğrenmesiGörme-dil modeli

CompCor

aCompCor

Beyaz cevher ve beyin omurilik sıvısı sinyallerinin temel bileşenlerini gürültü regresörü olarak kullanan yöntem. Fizyolojik kayıt olmadan fizyolojik gürültüyü azaltır.

İngilizce: CPMG sequence

Carr-Purcell-Meiboom-Gill. Faz hatalarını telafi eden, art arda 180° darbelerden oluşan eko dizisi. Hızlı spin eko ve T2 ölçümünün temelidir.

eko numarası
eko aralığı
İlgili: Hızlı spin ekoT2 haritalama

İngilizce: Cramér-Rao lower bound

Bir parametrenin kestiriminde ulaşılabilecek en küçük varyansın kuramsal sınırı. Spektroskopide metabolit derişimlerinin güvenilirliğini göstermek için yüzde olarak raporlanır.

Fisher bilgi matrisi
İlgili: Spektral uydurma

İngilizce: Curie law

Paramanyetik bir maddenin manyetizasyonunun mutlak sıcaklıkla ters orantılı olduğunu söyleyen yasa. MR'de denge manyetizasyonunun sıcaklığa bağımlılığını açıklar.

malzemeye özgü Curie sabiti
mutlak sıcaklık

Ç

İngilizce: Cross-attention

Bir dizinin öğelerinin başka bir dizideki öğelere dikkat etmesi, örneğin görüntü özniteliklerinin metne. Koşullu üretim ve çok modaliteli modellerde kullanılır.

bir akıştan gelen sorgular
diğer akıştan anahtar ve değerler
İlgili: Öz-dikkatÇok modaliteli öğrenmeKoşullu üretim

İngilizce: Cross-entropy

Tahmin edilen olasılık dağılımının gerçek etiketlerden ne kadar uzak olduğunu ölçen kayıp. Sınıflandırma ve bölütlemede standarttır, Dice kaybıyla birleştirilebilir.

gerçek sınıf etiketi (0 ya da 1)
modelin k sınıfı için olasılığı
İlgili: Kayıp fonksiyonuSoftmaxDice katsayısı

İngilizce: Adversarial loss

Bir ayırt edici ağın, üretilen görüntüyü gerçek olandan ayıramaması hedefine dayanan kayıp. Keskinlik sağlar ama halüsinasyon riskini artırabilir.

İlgili: Çekişmeli üretici ağHalüsinasyon

İngilizce: Adversarial examples

Gözle fark edilmeyecek kadar küçük ama bilinçli seçilmiş değişikliklerle modelin yanlış karar vermesine yol açan girdiler. Model sağlamlığının sınanmasında kullanılır.

İlgili: Sağlamlık

İngilizce: Generative adversarial network

Bir üretici ağın gerçekçi görüntüler üretmeye, bir ayırt edici ağın da gerçek ile üretilmişi ayırmaya çalıştığı, birbirine karşı eğitilen iki ağdan oluşan üretken model. Keskin görüntüler verir ama eğitimi kararsız olabilir.

üretici ve ayırt edici
gürültü girdisi

İngilizce: Framewise displacement

Art arda iki hacim arasındaki baş hareketinin tek bir sayıyla özeti, milimetre olarak. Belirli bir eşiği aşan hacimler analizden çıkarılabilir (scrubbing) ya da modelde ayrıca işaretlenebilir.

ardışık hacimler arası öteleme
dönme açıları (radyan)
kafa yarıçapı varsayımı (50 mm)

İngilizce: Flip angle

RF darbesinin net manyetizasyonu B₀ doğrultusundan ne kadar yatırdığı. 90° darbe tüm manyetizasyonu enine düzleme taşır. Gradyan eko sekanslarında genellikle daha küçük açılar kullanılır.

RF alanının genliği
darbe süresi

İngilizce: Inference

Eğitilmiş modelin yeni veri üzerinde çalıştırılması. Klinik kullanımda çıkarım süresi ve donanım gereksinimi önemli kısıtlardır.

İlgili: Grafik işlem birimiModel sıkıştırma

İngilizce: Double oblique

İki eksen etrafında eğilmiş, hiçbir ana düzleme paralel olmayan kesit yönelimi. Kalp ve eklem görüntülemede sık kullanılır.

İlgili: Eğik kesitKısa eksen görüntüleri

İngilizce: Graph neural network

Düğümler ve kenarlardan oluşan çizge verisi üzerinde çalışan sinir ağı. Beyin bölgelerini düğüm, bağlantısallık değerlerini kenar alarak konnektom verisinden tahmin yapmak için kullanılır.

v düğümünün komşuları
düğüm derecesi

İngilizce: Linewidth

Spektrumdaki bir tepenin yarı yükseklikteki genişliği, Hz olarak. Şim kalitesinin ve T2*'nin göstergesidir. Dar çizgiler metabolitlerin ayrılmasını kolaylaştırır.

yarı yükseklikteki tam genişlik (Hz)
İlgili: ŞimSpektral çözünürlük

İngilizce: Paediatric participants

Çocukların taranmasında hazırlık, alıştırma tarayıcısı, kısa protokoller ve gerektiğinde sedasyon kullanılması. Ebeveyn onamı ve çocuğun rızası birlikte alınır.

İlgili: SedasyonBilgilendirilmiş onam

İngilizce: Multi-head attention

Dikkatin birkaç farklı öğrenilmiş izdüşümle paralel hesaplanıp birleştirilmesi. Model farklı ilişki türlerini aynı anda yakalayabilir.

ayrı izdüşümlerle hesaplanan dikkat
İlgili: Öz-dikkatDönüştürücü

İngilizce: Multi-station MPI

Görüş alanının birbiriyle örtüşen küçük bölgeler halinde taranıp sonra birleştirilmesi. Kısmi görüş alanlarının birleştirilmesinde DC bileşenin geri kazanımı önemli bir adımdır.

İlgili: Odak alanıDC bileşenin geri kazanımı

İngilizce: Multi-task learning

Birden fazla ilişkili görevin, örneğin bölütleme ve sınıflandırmanın, ortak bir modelle aynı anda öğrenilmesi. Görevler birbirine düzenlileştirici etki yapabilir.

İlgili: Aktarım öğrenmesi

İngilizce: Multimodal learning

Farklı MR kontrastlarını, başka görüntüleme yöntemlerini, klinik veriyi ya da metni birlikte kullanan öğrenme. Bilgiler birbirini tamamlar. Bazı modalitelerin eksik olduğu durumlarla başa çıkmak önemli bir araştırma konusudur.

İlgili: Görüntü senteziGörme-dil modeli

İngilizce: Multivoxel pattern analysis

Tek tek vokseller yerine birçok vokselin birlikte oluşturduğu etkinlik örüntüsünden, örneğin görülen uyaranın ne olduğunu çözümlemeye çalışan analiz. Makine öğrenmesi sınıflandırıcıları sık kullanılır.

İlgili: Genel doğrusal modelYapay zeka

İngilizce: Multiple comparisons correction

On binlerce voksel ayrı ayrı sınandığında rastlantısal anlamlı sonuçları sınırlamak için eşiğin ayarlanması. Aile bazlı hata oranı (FWE) ya da yanlış keşif oranı (FDR) denetlenir. Küme tabanlı ve permütasyon testleri de yaygındır.

D

İngilizce: Out-of-distribution detection

Modelin eğitim verisine benzemeyen girdileri tanıyıp uyarı vermesi. Farklı tarayıcı, artefaktlı görüntü ya da görülmemiş hastalıkta güvenli kullanım için gereklidir.

İlgili: Dağılım kaymasıBelirsizlik kestirimi

İngilizce: Domain shift

Modelin karşılaştığı verinin eğitim verisinden farklı olması, örneğin başka bir tarayıcı, alan şiddeti, sekans ya da hasta grubu. Girdi dağılımı (ortak değişken kayması), etiket oranları (etiket kayması) ya da girdi ile etiket arasındaki ilişki (kavram kayması) değişebilir. Model başarımı belirgin biçimde düşebilir.

İlgili: Alan uyarlamasıFedere öğrenme

İngilizce: Waveguide

RF kalkanından içeri RF girişimi sızdırmadan boru ya da fiber geçirmeye yarayan metal tüp. Belirli bir frekansın altındaki dalgaları geçirmez.

İlgili: Geçiş paneliRF kafesi

İngilizce: Wavelet transform

Bir görüntüyü farklı ölçek ve konumlardaki bileşenlerine ayıran dönüşüm. Doğal görüntüler dalgacık alanında seyrek olduğu için sıkıştırılmış algılamada düzenlileştirici olarak kullanılır.

ana dalgacık
ölçek ve öteleme

DANTE

DANTE

İngilizce: Delayed alternating with nutation for tailored excitation

Gradyanlarla birlikte kısa aralıklarla tekrarlanan küçük açılı darbe dizisi. Hareket eden kanın sinyalini bastırır ve damar duvarı görüntülemede kullanılır.

İngilizce: Balanced steady-state free precession

Her TR içinde tüm gradyan alanlarının sıfırlandığı, enine manyetizasyonun da kararlı duruma katıldığı hızlı gradyan eko sekansı. Kontrastı T2/T1 oranına bağlıdır ve çok yüksek SNR verir. Kardiyak sine görüntülemenin standart yöntemidir, ama rezonans dışı bölgelerde bant artefaktı üretir.

çevirme açısı
bir TR boyunca T1 ve T2 çarpanları

İngilizce: Balanced sampling

Eğitimde nadir sınıfların ya da lezyon içeren yamaların daha sık seçilmesi. Sınıf dengesizliğinin etkisini azaltır.

İlgili: Sınıf dengesizliği

İngilizce: Dentate nucleus

Beyinciğin en büyük derin çekirdeği. Demir içeriği nedeniyle duyarlılık ağırlıklı görüntülerde koyu görünür.

İlgili: BeyincikDemir kantifikasyonu

İngilizce: Skin depth

Alternatif akımın bir iletkenin yüzeyinde yoğunlaşıp içeri doğru azaldığı derinlik. Frekans arttıkça küçülür ve RF bobinleri ile kalkanların tasarımını etkiler.

açısal frekans
manyetik geçirgenlik
elektriksel iletkenlik

İngilizce: Deep learning

Çok katmanlı yapay sinir ağlarıyla, özellikleri elle tanımlamadan doğrudan veriden öğrenen makine öğrenmesi yaklaşımı. Günümüzdeki MR uygulamalarının çoğu bu yaklaşıma dayanır.

İngilizce: Support vector machine

Sınıflar arasındaki payı en büyük yapan karar sınırını bulan sınıflandırıcı. Çekirdek fonksiyonlarıyla doğrusal olmayan sınırlar da öğrenir. Klasik nörogörüntüleme sınıflandırmasında yaygındır.

sınıf etiketi
İlgili: SınıflandırmaÇok vokselli örüntü analizi

İngilizce: Transposed convolution

Öznitelik haritalarını büyütmek için kullanılan öğrenilebilir yukarı örnekleme katmanı. Dama tahtası artefaktlarına yol açabildiği için ara değer artı evrişim de kullanılır.

İlgili: Kodlayıcı-kod çözücüU-Net

Tıbbi görüntülerin ve tarama bilgilerinin saklanması ve iletilmesi için uluslararası standart. Araştırma analizlerinden önce genellikle NIfTI biçimine dönüştürülür.

İlgili: NIfTIBIDSAnonimleştirme

İngilizce: Outer volume suppression

İlgi hacminin dışındaki bölgelerin, özellikle kafa derisi yağının, doyurma bantlarıyla baskılanması. Spektroskopide yağ bulaşmasını, görüntülemede katlanmayı ve hareket artefaktını azaltır.

İlgili: DoyurmaDoyurma bandıMR spektroskopi

İngilizce: Dice coefficient

İki bölütlemenin örtüşmesini 0 ile 1 arasında ölçen ölçüt. 1 tam örtüşme demektir. Otomatik bölütlemenin uzman çizimiyle karşılaştırılmasında kullanılır.

karşılaştırılan iki bölütleme
bölgedeki voksel sayısı
İlgili: Bölütleme

İngilizce: Dice loss

Dice katsayısının türevlenebilir biçimini en üst düzeye çıkaran bölütleme kaybı. Arka planın baskın olduğu görüntülerde sınıf dengesizliğine dayanıklıdır ve çoğunlukla çapraz entropiyle birlikte kullanılır.

tahmin edilen olasılık
gerçek etiket
İlgili: Dice katsayısıOdak kaybıÇapraz entropi

İngilizce: Dielectric pad

Yüksek geçirgenlikli malzemeden yapılmış, vücudun yanına konarak B₁ alanını yerel olarak güçlendiren ped. 3 T ve 7 T'de karanlık bölgeleri azaltır.

İngilizce: Differential privacy

Eğitim sürecine ölçülü gürültü eklenerek, tek bir kişinin verisinin model çıktısını anlamlı biçimde değiştiremeyeceğinin matematiksel olarak güvence altına alınması. Gizlilik ile başarım arasında denge gerektirir.

tek bir kayıtta farklı iki veri kümesi
gizlilik bütçesi
İlgili: Gizlilik koruyan öğrenmeFedere öğrenme

İngilizce: Diffusion anisotropy

Difüzyonun yöne bağlı olması. Aksonlar ve miyelin suyun liflere dik hareketini kısıtladığı için beyaz cevherde yüksektir, beyin omurilik sıvısında neredeyse yoktur.

İlgili: Fraksiyonel anizotropiKesişen lifler

İngilizce: Diffusion phantom

Bilinen difüzyon katsayılarına sahip malzemeler içeren test nesnesi. ADC ölçümlerinin doğruluğunu ve tarayıcılar arası tutarlılığı kontrol etmekte kullanılır.

İngilizce: Diffusion model

Görüntüye adım adım gürültü ekleme sürecini tersine çevirmeyi öğrenen üretken model. Saf gürültüden başlayıp gürültüyü yavaş yavaş gidererek görüntü üretir. Yüksek kalite verir, ama çok adım gerektirdiği için yavaş olabilir. MR'deki difüzyon görüntülemeyle karıştırılmamalıdır.

İngilizce: Diffusion tensor imaging

Difüzyonun yön bağımlılığını birçok gradyan yönünde ölçerek her voksel için bir tensör kestiren yöntem. Fraksiyonel anizotropi (FA) haritaları ve beyaz cevher traktografisi bu veriden elde edilir.

3×3 difüzyon tensörü
gradyan yönü

İngilizce: Diffusion denoising

Çok sayıda difüzyon görüntüsünün ortak yapısından yararlanarak gürültüyü azaltma. Marchenko-Pastur temel bileşen analizi (MP-PCA) yaygın bir yöntemdir ve genellikle ön işlemenin ilk adımıdır.

İlgili: Gürültü gidermeÖn işleme

İngilizce: Phase errors in diffusion

Güçlü difüzyon gradyanları sırasında oluşan küçük hareketlerin her atışta farklı faz yaratması. Çok atışlı difüzyonda navigatörlerle düzeltilmezse ciddi artefakt oluşur.

İlgili: Segmentli EPINavigatör ekosu

İngilizce: Diffusion posterior sampling

Önceden eğitilmiş bir difüzyon modelinin ters adımlarına, ölçüm hatasının gradyanıyla bir yönlendirme eklenmesi. Ters problemi yeniden eğitim gerektirmeden çözer.

o anki gürültülü örnekten kestirilen temiz görüntü
veri tutarlılığı adım ağırlığı

İngilizce: Rectangular field of view

Faz kodlama yönünde görüş alanının daraltılması. Faz adımları azaldığı için tarama süresi kısalır, nesne daha dar yönde yerleştirilmelidir.

İlgili: Görüş alanıFaz kodlama

İngilizce: Spike noise

k-uzayında tek bir bozuk noktanın görüntü boyunca balık kılçığı benzeri çizgiler yaratması. Genellikle donanımdaki elektrik boşalmalarından kaynaklanır.

İlgili: k-uzayıFermuar artefaktı

İngilizce: Attention mechanism

Bir ağın, her çıktı için girdinin hangi bölümlerinin daha önemli olduğunu öğrenip onlara ağırlık vermesi. Hesap yükü girdi uzunluğunun karesiyle arttığı için yüksek çözünürlüklü görüntülerde pahalı olabilir.

İlgili: DönüştürücüDurum uzayı modeli

İngilizce: Dynamic connectivity

Bağlantısallığın tarama süresince nasıl değiştiğinin, örneğin kayan pencerelerle, incelenmesi. Gürültü ve hareket kaynaklı sahte değişimlere dikkat gerekir.

İlgili: Fonksiyonel bağlantısallık

İngilizce: Dynamic contrast-enhanced MRI

Kontrast maddenin dokuya geçişinin T1 ağırlıklı hızlı görüntülerle izlenmesi. Farmakokinetik modellerle damar geçirgenliğini (Ktrans) ölçer. Meme, prostat ve tümör görüntülemede kullanılır.

doku ve plazma kontrast derişimi
geri akış hız sabiti
İlgili: Perfüzyon MRIKtransHacimsel T1 gradyan eko

İngilizce: Dynamic causal modelling

Bölgeler arası nöronal etkileşimleri ve bunların hemodinamik yanıta dönüşümünü modelleyen Bayesçi çerçeve. Farklı bağlantı hipotezleri model karşılaştırmasıyla sınanır.

İlgili: Etkin bağlantısallık

İngilizce: Dynamic shimming

Şim değerlerinin her kesit için ayrı ayrı ve tarama sırasında güncellenmesi. Kesit bazında daha iyi alan düzgünlüğü sağlar.

İlgili: ŞimYüksek dereceli şim

İngilizce: Dixon method

Su ve yağın faz farkından yararlanarak birkaç eko zamanında alınan görüntülerden ayrı su ve yağ görüntüleri hesaplayan yöntem. Alan düzensizliklerine karşı dayanıklı yağ baskılama sağlar ve yağ oranını sayısal olarak verir.

aynı fazlı ve zıt fazlı görüntüler
su ve yağ görüntüleri
İlgili: Yağ baskılamaKimyasal kayma

İngilizce: Natural abundance

Bir izotopun doğada bulunan miktarının o elementin toplam miktarına oranı. ¹H için neredeyse yüzde 100, ¹³C için yaklaşık yüzde 1,1'dir ve bu fark X çekirdeği MR'sini zorlaştırır.

İlgili: X çekirdekleriKarbon-13 MRS

İngilizce: RF wavelength in tissue

Yüksek alanlarda Larmor frekansı arttıkça dokudaki RF dalga boyunun vücut boyutlarına yaklaşması. 7 T'de B1 alanının düzgünsüzleşmesinin ve dielektrik etkilerin temel nedenidir.

ışık hızı
Larmor frekansı
dokunun bağıl dielektrik geçirgenliği

İngilizce: Hardware failure

Bir alıcı kanalının bozulması ya da bağlantı sorunu nedeniyle görüntüde yerel sinyal kaybı ya da gürültü artışı. Kalite güvencesiyle erken fark edilmelidir.

İngilizce: Saturation band

Görüntü alanının bir bölümüne yerleştirilen ve oradaki sinyali bastıran seçici doyurma darbesi. Akan kanı ya da hareketli dokuyu bastırmak için kullanılır.

İlgili: Dış hacim baskılamaDoyurma

İngilizce: Saturation recovery

Doyurma darbesinden belirli bir süre sonra sinyalin ölçüldüğü hazırlık. Ölçülen sinyal T1 geri kazanımına bağlıdır ve T1 haritalamada kullanılır.

doyurmadan sonra geçen süre
İlgili: DoyurmaT1 haritalamaEvirme geri kazanımı

İngilizce: Epoch

Eğitim verisinin tamamının modelden bir kez geçirilmesi. Eğitim genellikle onlarca ya da yüzlerce dönem sürer.

İlgili: Mini yığınErken durdurma

İngilizce: Rotating frame

Larmor frekansında dönen bir koordinat sistemi. Bu çerçevede presesyon durur gibi görünür ve RF darbesinin etkisi basit bir eksen etrafında dönme olarak incelenir.

çerçevenin dönme hızı (açısal hız vektörü)
dönen çerçevede görülen alan

İngilizce: Cycle consistency

Bir girdinin bir alana dönüştürülüp geri dönüştürüldüğünde aslına yakın kalmasını isteyen kısıt ya da kayıp. Eşleşmemiş veriyle görüntü çevirisinde ve kayıt yöntemlerinde kullanılır, ama içeriğin korunacağını tek başına garanti etmez.

iki yöndeki dönüştürücüler

İngilizce: Torque

Ferromanyetik bir nesneyi alan çizgileriyle hizalamaya zorlayan dönme etkisi. Deliğin merkezinde, çekim kuvvetinin az olduğu yerde bile en yüksektir.

cismin manyetik momenti

İngilizce: Spin

Çekirdeğin kuantum mekaniksel açısal momentumu. Hidrojen çekirdeği (proton) dönüsü sayesinde küçük bir mıknatıs gibi davranır ve dış manyetik alanla etkileşir. Spin eko gibi yerleşik terim adlarında spin olarak kullanılmaya devam eder.

İlgili: Net manyetizasyonPresesyon

İngilizce: Spin packet

Bir vokselin içinde aynı yerel alanı gören dönülerin oluşturduğu küçük grup. Klasik anlatımda manyetizasyon bu paketlerin toplamı olarak ele alınır.

İlgili: İzokromatNet manyetizasyon

İngilizce: Spin-spin relaxation

T2 gevşemesi olarak da bilinir. Dönüler arasındaki etkileşimler nedeniyle enine manyetizasyonun geri döndürülemez biçimde kaybolmasıdır.

İlgili: T2 gevşemesiEnine gevşeme

İngilizce: Transformer

Girdinin parçaları arasındaki ilişkileri dikkat mekanizmasıyla modelleyen ağ yapısı. Uzak bölgeler arasındaki bağlamı yakalayabilir. Görüntüler için küçük yamalara bölünerek kullanılır (görme dönüştürücüsü, ViT).

İngilizce: Quadrature detection

Sinyalin birbirine 90° faz farklı iki kanalda demodüle edilmesi. Böylece pozitif ve negatif frekanslar ayırt edilir ve karmaşık değerli veri elde edilir.

İngilizce: State-space model

Uzun dizileri, girdinin uzunluğuyla doğrusal artan hesapla işleyen ağ türü. Mamba gibi seçici durum uzayı modelleri, dönüştürücülere benzer uzun menzilli bağlamı daha az hesapla sağlar ve tıbbi görüntü sentezinde ve geriçatımında kullanılmaya başlamıştır.

gizli durum
İlgili: DönüştürücüDikkat mekanizması

Duyarlılık

Recall, TPR

İngilizce: Sensitivity

Gerçekten pozitif olan vakaların ne kadarının doğru yakalandığı. Makine öğrenmesinde geri çağırma (recall) olarak da bilinir. MR'deki manyetik duyarlılık kavramıyla karıştırılmamalıdır.

doğru pozitif ve yanlış negatif sayısı
İlgili: ÖzgüllükKesinlikROC eğrisi

İngilizce: Susceptibility-weighted imaging

Gradyan eko görüntüsünün büyüklük ve faz bilgisini birleştirerek manyetik duyarlılık farklarını öne çıkaran yöntem. Toplardamarları, mikro kanamaları ve demir birikimini göstermede çok duyarlıdır.

yüksek geçiren süzgeçten geçirilmiş fazdan elde edilen maske
maskenin uygulanma sayısı (genellikle 4)

İngilizce: Susceptibility artifact

Manyetik duyarlılığı farklı maddelerin sınırında, örneğin hava-doku arayüzünde ya da metalin çevresinde, alanın bozulmasıyla oluşan sinyal kaybı ve şekil bozulması. Gradyan eko ve EPI sekanslarında belirgindir.

komşu dokular arasındaki duyarlılık farkı

İngilizce: Somatosensory cortex

Merkezi sulkusun arkasındaki birincil dokunma ve beden duyusu alanı. Motor kortekse benzer bir beden haritası taşır.

İlgili: Motor korteksGirus

İngilizce: Low-rank adaptation

Büyük bir modelin ağırlıklarını dondurup her katmana düşük sıralı küçük matrisler ekleyerek ince ayar yapma. Eğitilecek parametre sayısını yüzlerce kat azaltır.

dondurulmuş önceden eğitilmiş ağırlıklar
İlgili: İnce ayarTemel model

İngilizce: Edited spectroscopy

J-bağlaşımından yararlanan seçici darbelerle örtüşen tepelerin ayrıştırılması. MEGA-PRESS, HERMES ve HERCULES bu yaklaşımın örnekleridir.

İlgili: MEGA-PRESSJ-bağlaşımı

İngilizce: Non-uniform fast Fourier transform

Düzgün olmayan noktalarda örneklenmiş k-uzayı ile görüntü arasında hızlı dönüşüm. Veri bir çekirdekle aşırı örneklenmiş Kartezyen ızgaraya yayılır, FFT uygulanır ve çekirdeğin etkisi görüntüde geri alınır. Radyal ve spiral verinin yinelemeli geriçatımında kullanılır.

düzgün olmayan k-uzayı konumu
ızgara üzerindeki görüntü

E

İngilizce: Oblique slice

Ana eksenlere göre açılı yerleştirilmiş kesit. Hipokampus ya da kalp boşlukları gibi yapıların kendi eksenleri boyunca görüntülenmesi için kullanılır.

İlgili: Kesit planlamaGörüntüleme düzlemleri

İngilizce: Slew rate

Gradyanın en yüksek değişim hızı. Yüksek eğim hızı kısa eko aralığı ve hızlı okuma sağlar ama periferik sinir uyarımı ile sınırlıdır.

en yüksek gradyan genliği
yükselme süresi
İlgili: GradyanPeriferik sinir uyarımı

İngilizce: Area under the curve

ROC eğrisinin altındaki alan. 0,5 rastgele tahmini, 1 kusursuz ayrımı gösterir. Sınıflar çok dengesizse kesinlik-duyarlılık eğrisi daha bilgilendirici olabilir.

doğru ve yanlış pozitif oranları
İlgili: ROC eğrisiSınıf dengesizliğiKesinlik

İngilizce: Ejection fraction

Her atımda ventrikülden atılan kanın diyastol sonu hacmine oranı. Sine görüntülerde ventrikül sınırlarının çizilmesiyle hesaplanır ve otomatik bölütlemeyle hızlanmıştır.

İlgili: Sine MRIBölütleme

İngilizce: Insert gradient

Ana gradyan bobininin içine yerleştirilen küçük ve güçlü ek gradyan bobini. Kafa ya da küçük hayvan görüntülemede yüksek gradyan şiddeti sağlar.

İngilizce: Echo

Sönen sinyalin, faz uyumu yeniden sağlanarak belirli bir anda tekrar toplanması. Yeniden odaklama 180° RF darbesiyle (spin eko) ya da gradyan yönünün çevrilmesiyle (gradyan eko) yapılır.

İlgili: Spin ekoGradyan ekoEko zamanı

İngilizce: Echo amplitude

Eko anında ölçülen sinyalin büyüklüğü. Dönü yoğunluğuna, gevşeme sürelerine ve sekans parametrelerine bağlıdır.

İlgili: EkoSinyal denklemiEko zamanı

İngilizce: Echo shifting

Ekonun sonraki TR aralığında okunarak TE'nin TR'den uzun tutulabildiği teknik. Kısa TR ile güçlü T2* ağırlıklı görüntü elde edilir.

İlgili: PRESTOEko zamanı

İngilizce: Undersampling

Taramayı hızlandırmak için k-uzayının yalnızca bir kısmının ölçülmesi. Hızlanma faktörü R ile gösterilir. Hangi noktaların ölçüleceğini belirleyen örnekleme maskesi geriçatım kalitesini doğrudan etkiler ve öğrenilerek de tasarlanabilir.

İngilizce: Electrical properties tomography

Dokunun iletkenlik ve geçirgenliğinin B1 haritalarından hesaplanması. Kişiye özgü SAR kestirimi ve tümör karakterizasyonu için araştırılmaktadır.

İlgili: B₁ haritalamaYerel SAR

İngilizce: Electromagnetic simulation

RF bobinlerinin vücut modellerinde ürettiği alanların ve SAR'ın sayısal olarak hesaplanması, çoğunlukla sonlu farklar zaman alanı (FDTD) yöntemiyle. Bobin tasarımı ve güvenlik değerlendirmesi için gereklidir.

İngilizce: Electromagnetic interference cancellation

Çevredeki ek algılayıcı bobinlerle ölçülen gürültünün görüntüleme sinyalinden kestirilip çıkarılması. Derin öğrenme yöntemleri de kullanılır ve RF kalkanı olmadan tarama yapılmasını sağlar.

İlgili: RF kalkanıTaşınabilir MRI

İngilizce: Minimum TE and TR

Darbe süreleri, gradyan atımları ve okuma süresi tarafından belirlenen ve sekansın inebileceği en kısa zamanlar. Bant genişliği, çözünürlük ve gradyan başarımı bu sınırları değiştirir.

İlgili: Eko zamanıTekrarlama zamanıSekans diyagramı

İngilizce: Optimal echo combination

Farklı TE'lerdeki görüntülerin her vokselin T2*'ına göre ağırlıklandırılarak birleştirilmesi. BOLD duyarlılığını ve sinyal kaybı bölgelerini iyileştirir.

n. ekonun ağırlığı
İlgili: Çoklu eko EPIBOLD için en uygun TE

İngilizce: Transverse coherence

Bir RF darbesinden sonra enine manyetizasyonda korunan faz düzeni. Kararlı durum sekanslarında bu uyumun korunması ya da bozulması kontrastı belirler.

İlgili: Faz uyumuRF bozmaKararlı durum

İngilizce: EPI distortion

EPI'de faz kodlama doğrultusundaki düşük bant genişliği nedeniyle alan düzensizliklerinin görüntüyü germesi ya da sıkıştırması. Ters faz kodlamalı ek bir ölçümle düzeltilebilir.

faz kodlama yönündeki kayma (piksel)

İngilizce: Pineal gland

Melatonin salgılayan küçük bez. Yaşla birlikte sık kalsifiye olur.

İlgili: Hipofiz bezi

İngilizce: Ernst angle

Belirli bir TR ve T1 için bozulmuş gradyan eko sinyalini en büyük yapan çevirme açısı. cos α = exp(−TR/T1) ile verilir.

en yüksek sinyali veren çevirme açısı
tekrarlama zamanı
boyuna gevşeme süresi
İlgili: Çevirme açısıKararlı durum

İngilizce: Flexible coils

Vücut şekline uyacak biçimde bükülebilen alıcı bobinler. Bobini dokuya yaklaştırarak SNR'ı artırır ve hasta konforunu iyileştirir.

İlgili: Yüzey bobiniFaz dizili bobin

İngilizce: Threshold-free cluster enhancement

Her vokselin değerini, çevresindeki kümelerin hem yüksekliğine hem genişliğine göre güçlendiren yöntem. Keyfi bir başlangıç eşiği seçme gereksinimini ortadan kaldırır ve permütasyon testiyle kullanılır.

İngilizce: Conjugate phase reconstruction

Bilinen bir alan haritasını kullanarak her voksel için rezonans dışı fazın geri alındığı geriçatım. Spiral görüntülemede bulanıklığı azaltır. Zaman segmentli yaklaşımlarla hızlandırılır.

yoğunluk telafi ağırlıkları

İngilizce: Concomitant gradient fields

Doğrusal bir gradyan uygulandığında Maxwell denklemleri gereği kendiliğinden oluşan ek alan bileşenleri. Düşük alanda ve güçlü gradyanlarda faz hatalarına yol açar.

uygulanan gradyanlar
eşlik eden alan bileşeni

İngilizce: Simultaneous EEG-fMRI

EEG ve fMRI'ın aynı anda kaydedilmesi. EEG'nin zamansal, fMRI'ın uzamsal çözünürlüğü birleşir. Gradyan ve kalp atımı artefaktlarının EEG'den temizlenmesi gerekir. UMRAM'da MR uyumlu 64 kanallı EEG sistemi bulunur.

İlgili: MR uyumlu ekipmanFonksiyonel MRI

İngilizce: Ethics approval

İnsan katılımcılarla yapılan MR araştırmaları için gerekli olan kurul izni. Katılımcı onamı, veri koruma ve rastlantısal bulguların bildirimi gibi konuları kapsar.

İngilizce: Effect size

Bir etkinin gücünü birimlerden bağımsız gösteren ölçüt, örneğin Cohen'in d'si ya da yüzde sinyal değişimi. Örneklem büyüklüğü hesaplarında ve sonuçların yorumunda p değerinden daha bilgilendiricidir.

birleştirilmiş standart sapma

İngilizce: Effective field

Dönen çerçevede dönülerin gördüğü toplam alan. RF alanı ile rezonans dışı bileşenin vektörel toplamıdır ve adyabatik darbelerin davranışını açıklar.

RF alanı
rezonans dışı frekans
dönen çerçevenin eksenleri

İngilizce: Active learning

Modelin en çok bilgi kazandıracak örnekleri seçip yalnızca onların etiketlenmesini istemesi. Uzman zamanını verimli kullanır.

İlgili: EtiketlemeBelirsizlik kestirimi

İngilizce: Effective TE

Eko dizili sekanslarda k-uzayının merkezini dolduran ekonun zamanı. Görüntü kontrastını bu eko belirler.

k-uzayı merkezini dolduran eko numarası
eko aralığı
İlgili: Eko dizisi uzunluğuEko zamanı

İngilizce: Convolutional layer

Görüntü üzerinde kayan öğrenilebilir filtrelerden oluşan katman. Ağırlık paylaşımı sayesinde az parametreyle yerel örüntüleri yakalar. Çekirdek boyutu, adım ve dolgu ile tanımlanır.

öğrenilen çekirdek
sapma terimi
İlgili: Evrişimli sinir ağıHavuzlamaAğın alıcı alanı

İngilizce: Convolutional neural network

Görüntü üzerinde kayan küçük filtrelerle yerel özellikleri öğrenen sinir ağı türü. Gürültü giderme, geriçatım ve bölütleme gibi görüntü görevlerinde uzun süredir standart yapıdır.

İlgili: U-NetDerin öğrenme

F

İngilizce: F statistic

Birden fazla kontrastın birlikte etkisini sınayan istatistik. Etkinin varlığını gösterir, yönünü göstermez.

kısıtlı ve tam modelin artık kareler toplamı
test edilen parametre sayısı
İlgili: t istatistiğiİstatistiksel kontrast

İngilizce: F1 score

Kesinlik ile duyarlılığın harmonik ortalaması. İkisinin dengesini tek sayıyla özetler ve bölütlemede Dice katsayısına eşittir.

kesinlik ve duyarlılık
İlgili: KesinlikDuyarlılıkDice katsayısı

İngilizce: Phantom

Bilinen özelliklere sahip, genellikle jel ya da sıvı dolu test nesnesi. Kalite güvencesi, sekans geliştirme ve sayısal ölçümlerin doğrulanmasında kullanılır.

İlgili: Kalite güvencesi

İngilizce: Faraday's law of induction

Değişen manyetik akının bir iletkende gerilim indüklemesi. Dönen enine manyetizasyon alıcı bobinde bu yolla sinyal oluşturur.

indüklenen gerilim
manyetik akı
İlgili: Enine manyetizasyonRF bobini

İngilizce: Faraday cage

İletken bir kafesle dış elektromanyetik alanların içeri girmesinin engellendiği yapı. MR odasının RF kalkanı bu ilkeye dayanır.

İlgili: RF kafesiRF girişimi

İngilizce: fastMRI dataset

Ham çok bobinli k-uzayı verisi içeren, diz, beyin ve prostat taramalarından oluşan açık veri seti. Derin öğrenme geriçatım yöntemleri için en yaygın kıyaslama kaynağıdır.

İlgili: Açık veri setleriKıyaslamaHam veri

İngilizce: Phase unwrapping

−π ile π aralığına sarılmış faz değerlerinden sürekli fazı geri elde etme işlemi. Alan haritası, QSM ve akış ölçümleri için gereklidir.

İlgili: Faz görüntüsüAlan haritası

İngilizce: Phase cycling

Ardışık ölçümlerde RF darbelerinin fazının sistematik olarak değiştirilip sonuçların uygun biçimde birleştirilmesi. İstenmeyen ekoları ve bant artefaktlarını bastırır.

İlgili: bSSFP bant artefaktıUyarılmış eko

İngilizce: Phase encoding

Okumadan önce kısa bir gradyan uygulanarak konumun dönü fazına işlenmesi. Her faz kodlama adımı k-uzayının bir satırını doldurur ve tarama süresini en çok bu adımların sayısı belirler.

faz kodlama gradyanının genliği
gradyan süresi
İlgili: Frekans kodlamak-uzayıKatlanma artefaktı

İngilizce: Phase-encoding steps

Faz kodlama gradyanının farklı değerlerle tekrarlandığı adımlar. Sayıları bu yöndeki matris boyutunu ve 2B çekimde tarama süresini belirler.

İlgili: Faz kodlamaTarama süresiMatris

İngilizce: Phase-contrast MRI

Akış kodlayan iki kutuplu gradyanlarla hareket eden kanın hızını faz görüntüsüne işleyen yöntem. Kan akım hızı ve debi ölçümleri için kullanılır.

iki kodlama arasındaki birinci moment farkı
akış hızı

İngilizce: Federated averaging

Federe öğrenmenin temel algoritması. İstemciler modeli kendi verilerinde birkaç adım eğitir, sunucu güncellenmiş ağırlıkların veri miktarına göre ağırlıklı ortalamasını alır.

birleştirilmiş küresel model
k istemcisinin yerel modeli
istemcinin ve toplam örnek sayısı
İlgili: Federe öğrenmeİstemci kayması

İngilizce: Federated learning

Birden fazla kurumun, hasta verisini paylaşmadan ortak bir model eğitmesi. Her kurum modeli kendi verisinde günceller, yalnızca model güncellemeleri birleştirilir. Gizliliği korurken daha çeşitli veriden öğrenmeyi sağlar.

İngilizce: Zipper artifact

Görüntü boyunca uzanan, fermuarı andıran çizgi. Çoğunlukla odaya dışarıdan sızan RF parazitinden, örneğin açık kalan kapı ya da odaya giren elektronik cihazdan kaynaklanır.

İlgili: RF kafesi

İngilizce: Ferromagnetic

Dış alanda çok güçlü mıknatıslanan, demir ve nikel içeren maddeler. Mıknatısa doğru çekilerek ciddi kazalara yol açabilir ve büyük artefakt yaratır.

İngilizce: FFP velocity compensation

x-uzayı geriçatımında alınan sinyalin anlık FFP hızına bölünüp FFP konumuna yerleştirilmesi. Böylece görüntü parçacık dağılımının bulanıklaştırılmış hali olarak elde edilir.

İlgili: x-uzayı MPI geriçatımıFFP yörüngesi

İngilizce: FFT shift

k-uzayının merkezini dizinin ortasından başına taşıyan ve geriye alan yeniden sıralama. Unutulduğunda görüntüde dama tahtası benzeri faz desenleri ya da kaymalar ortaya çıkar.

İngilizce: Projectile effect

Ferromanyetik nesnelerin mıknatısa doğru büyük bir kuvvetle çekilmesi. Makas, oksijen tüpü ya da sandalye gibi nesneler ölümcül yaralanmalara yol açabilir. Mıknatıs her zaman açık olduğu için bu risk tarama dışında da vardır.

FISTA

FISTA

ISTA'ya momentum adımı eklenerek elde edilen hızlandırılmış sürüm. Aynı doğruluğa çok daha az yinelemede ulaşır.

momentumla öteleme yapılmış nokta
İlgili: ISTAYakınsal yöntemler

İngilizce: Fixel-based analysis

Bir vokselin içindeki her lif yönünün (fikse) ayrı ayrı incelendiği analiz. Kesişen liflerin olduğu bölgelerde demete özgü lif yoğunluğu ve kesit değişimlerini gösterir.

İngilizce: Physics-guided network

MR ölçüm modelini, yani kodlama ve bobin hassasiyetlerini, ağın yapısına katan derin öğrenme yöntemi. Yinelemeli bir geriçatım algoritmasının adımları açılarak ağ katmanlarına dönüştürülür (açılmış ağ). Tamamen veriye dayalı ağlardan daha güvenilir ve genellenebilirdir.

İngilizce: Fluorine-19 MRI

Vücutta doğal olarak hemen hiç bulunmayan flor-19 çekirdeğinin görüntülenmesi. Arka plan sinyali olmadığından işaretli hücrelerin izlenmesinde ve solunan perflorlu gazlarla akciğer görüntülemede kullanılır.

İlgili: X çekirdekleriMPI ile hücre izleme

BIDS biçimindeki fMRI verisi için tekrarlanabilir ve şeffaf bir ön işleme zinciri sunan açık kaynak yazılım. Ayrıntılı kalite raporları üretir.

İlgili: BIDSÖn işleme

İngilizce: Functional localizer

Bir kişide belirli bir bölgeyi, örneğin yüzlere seçici alanı, bulmak için yapılan kısa ve ayrı fMRI taraması. Bulunan bölge ana deneyin analizinde ilgi bölgesi olarak kullanılır.

İlgili: İlgi bölgesi

İngilizce: Fornix

Hipokampustan çıkan ve bellek devresinde yer alan kemer biçimli beyaz cevher demeti.

İlgili: HipokampusHipotalamus

İngilizce: Phosphorus spectroscopy

ATP, fosfokreatin ve inorganik fosfat gibi enerji metabolitlerinin ölçülmesi. Kas ve beyin enerji metabolizmasını ve hücre içi pH'yı gösterir.

İlgili: X çekirdekleriMR spektroskopi

İngilizce: Fourier transform

Bir sinyali frekans bileşenlerine ayıran matematiksel işlem. MR'de k-uzayı verisini görüntüye çevirmek için ters Fourier dönüşümü kullanılır.

uzamsal frekans
uzamsal sinyal
İlgili: k-uzayıGörüntü geriçatımı

İngilizce: Fractional anisotropy

Difüzyonun ne ölçüde tek bir yöne yöneldiğini 0 ile 1 arasında gösteren ölçüt. Düzenli beyaz cevher demetlerinde yüksektir. Kesişen liflerin bulunduğu bölgelerde, doku sağlam olsa bile düşük çıkabilir.

tensörün özdeğerleri
özdeğerlerin ortalaması (ortalama difüzivite)

İngilizce: Frequency and phase alignment

Ortalamadan önce tek tek spektrumların sürüklenme ve hareket nedeniyle kayan frekans ve fazlarının düzeltilmesi. Çizgi genişliğini ve çıkarma artefaktlarını azaltır.

İlgili: Çizgi genişliğiMEGA-PRESS

G

İngilizce: g-factor

Paralel görüntülemede, hızlanma faktörünün kareköküne ek olarak gürültünün ne kadar arttığını gösteren uzamsal harita. Bobin geometrisine ve hızlanma yönüne bağlıdır. SNR, √R × g oranında düşer.

hızlanma oranı
bobin geometrisine bağlı gürültü artışı
tam örneklemedeki SNR

GABA

GABA

Gama-aminobütirik asit, ana baskılayıcı nörotransmitter. Tepesi kreatin ve diğer metabolitlerle örtüştüğü için düzenlenmiş spektroskopi (MEGA-PRESS) ile ölçülür.

İlgili: MEGA-PRESSGlxJ-bağlaşımı

İngilizce: Penetration panel

RF kalkanından geçen tüm kablo ve boruların filtrelerle ya da dalga kılavuzlarıyla geçirildiği bölüm. Kalkanın bütünlüğünü korur.

İlgili: RF kafesiDalga kılavuzu

İngilizce: Developmental MRI

Beyin yapısı ve işlevinin doğumdan ergenliğe kadar nasıl değiştiğinin incelenmesi. Gelişimle değişen doku kontrastı yaşa özgü şablonlar ve işleme gerektirir.

İngilizce: General linear model

Her vokseldeki zaman serisini, deney koşullarının HRF ile evrişilmiş modellerinin doğrusal toplamı olarak açıklayan istatistiksel çerçeve. Etkinlik haritaları bu modelin katsayılarından üretilir.

vokselin zaman serisi
tasarım matrisi
regresör ağırlıkları (etki büyüklükleri)
artık hata

İngilizce: Real-time fMRI

Verinin tarama sırasında anında işlenip analiz edilmesi. Nöro geri bildirim, uyarlamalı deneyler ve veri kalitesinin anında izlenmesi için kullanılır.

İlgili: Nöro geri bildirim

İngilizce: Backpropagation

Kaybın tüm ağırlıklara göre gradyanlarının zincir kuralıyla çıktıdan girdiye doğru verimli hesaplanması. Sinir ağı eğitiminin temelidir.

l. katmandaki hata sinyali
katman çıkışları
eleman bazında çarpım
İlgili: Gradyan inişiOtomatik türev alma

İngilizce: Retrospective undersampling

Tam örneklenmiş verinin sonradan maskelenerek eksik örneklemenin taklit edilmesi. Geriçatım yöntemlerinin değerlendirilmesinde kullanılır, ama gerçek hızlandırılmış taramadaki tüm etkileri yansıtmaz.

Gevşeme hızı

R1, R2, R2*

İngilizce: Relaxation rate

Gevşeme zaman sabitinin tersi, örneğin R1 = 1/T1. Kontrast maddesi derişimiyle doğrusal değiştiği için sayısal analizde kullanışlıdır.

gevşeme hızları (1/s)

İngilizce: Gibbs ringing

Keskin sinyal geçişlerinin yanında görülen ince, paralel çizgiler. k-uzayının sınırlı örneklenmesinden kaynaklanır. Omurilikte sahte bir boşluk görüntüsüne yol açabilir. Matrisi büyütmek ya da filtre uygulamak azaltır.

keskin kenardaki taşma oranı (yaklaşık %9)
İlgili: k-uzayıMatrisPencereleme

İngilizce: Eddy currents

Hızlı değişen gradyanların mıknatısın iletken yapılarında indüklediği akımlar. Bu akımlar istenmeyen ek alanlar üretir, ön vurgu ve aktif kalkanlama ile azaltılır.

girdap akımı bileşenlerinin genliği ve zaman sabiti

İngilizce: Interventional MRI

Biyopsi, ablasyon ya da kateter işlemlerinin MR görüntüleri eşliğinde yapılması. MR uyumlu aletler ve gerçek zamanlı görüntüleme gerektirir.

İngilizce: Latent space

Bir modelin veriyi temsil ettiği, genellikle daha düşük boyutlu iç uzay. Benzer görüntüler bu uzayda birbirine yakın düşer.

İlgili: Temsil öğrenmesiOtokodlayıcı

İngilizce: Latent-space reconstruction

Üretken önselin bir otokodlayıcının sıkıştırılmış gizil uzayında çalıştırılması. Hesap yükünü azaltır ama kodlayıcı ile ölçüm arasındaki tutarlılığın ayrıca sağlanması gerekir.

İngilizce: Privacy-preserving learning

Eğitim sırasında ya da sonrasında kişisel verinin modelden ya da paylaşılan bilgilerden geri çıkarılmasını zorlaştıran yöntemler. Federe öğrenme, diferansiyel gizlilik ve anonimleştirme bu yöntemlerdendir.

İlgili: Federe öğrenme

İngilizce: Glutamate

Beynin ana uyarıcı nörotransmitteri. 2,1 ile 2,4 ppm ve 3,75 ppm civarında glutaminle örtüşen tepeler verir, bu yüzden ayrı ölçülmesi yüksek alan ya da özel sekans gerektirir.

İlgili: GlutaminGlxYüksek alanda spektroskopi

İngilizce: Glutamine

Glutamatın öncüsü ve yıkım ürünü olan amino asit. Glutamat ile örtüşen tepeleri vardır ve karaciğer yetmezliği gibi durumlarda beyinde artar.

İlgili: GlutamatGlx

Glx

Glx

Glutamat ve glutaminin örtüşen tepelerinin toplam sinyali. Düşük alanda ikisi güvenilir biçimde ayrılamadığı için birlikte raporlanır.

İlgili: GlutamatGlutaminKısa TE spektroskopi

İngilizce: Embedding

Bir girdinin, örneğin bir görüntü yamasının ya da kelimenin, sürekli bir vektörle temsil edilmesi.

İlgili: Temsil öğrenmesiYama gömmesi

İngilizce: Vision-language model

Görüntü ile metni birlikte işleyen model. Radyoloji raporları ile görüntüler arasında eşleştirme, görüntü hakkında soru yanıtlama ya da rapor taslağı oluşturma için kullanılabilir.

İlgili: Temel model

İngilizce: Image registration

İki görüntüyü aynı uzamsal konuma getiren dönüşümün kestirilmesi. Katı (6 serbestlik derecesi), afin (12) ya da doğrusal olmayan olabilir. Fonksiyonel görüntünün aynı kişinin anatomik görüntüsüne çakıştırılmasına eş çakıştırma (coregistration) denir.

İngilizce: Image synthesis

Eldeki görüntülerden, çekilmemiş bir kontrastın ya da modalitenin görüntüsünü üretme. Örneğin T1 ve T2 ağırlıklı görüntülerden FLAIR, ya da MR'den BT benzeri görüntü sentezlenebilir. Tarama süresini kısaltabilir, ama sonuçlar tanı için doğrulanmalıdır.

İngilizce: Image inpainting

Görüntünün eksik ya da bozuk bir bölgesinin çevresindeki bilgiyle doldurulması. MR'de lezyon bölgelerinin sağlıklı doku gibi doldurulması ya da artefaktlı kesitlerin onarılması için kullanılır.

İlgili: Görüntü senteziÜretken model

İngilizce: Image space

Verinin uzamsal konumlar cinsinden tanımlandığı alan, k-uzayının karşıtı. Bazı geriçatım yöntemleri görüntü uzayında (SENSE), bazıları k-uzayında (GRAPPA) çalışır.

İlgili: k-uzayıSENSEGRAPPA

İngilizce: Imaging data repository

Görüntülerin ve üst verilerin saklandığı, arandığı ve paylaşıldığı sistem. Hastanelerde PACS, araştırmada XNAT gibi platformlar kullanılır.

İlgili: NIfTIAnonimleştirme

İngilizce: Image-to-image translation

Bir görüntüyü başka bir alana dönüştüren öğrenme görevi. Eşleşmiş veriyle (aynı kişinin iki kontrastı) ya da eşleşmemiş veriyle eğitilebilir. Görüntü sentezi ve gürültü giderme bu görevin örnekleridir.

İlgili: Görüntü senteziGürültü giderme

İngilizce: Imaging operator

Bilinmeyen görüntüyü ölçülen k-uzayı verisine eşleyen doğrusal operatör. Çok bobinli Kartezyen MR'de bobin hassasiyetleriyle çarpma, Fourier dönüşümü ve örnekleme maskesinin art arda uygulanmasıdır: y = M F S x. Geriçatım bu operatörün tersini, gürültü ve eksik veri altında bulmaya çalışır.

ölçülen k-uzayı verisi
görüntü
bobin hassasiyetleri
Fourier dönüşümü
örnekleme maskesi
gürültü

İngilizce: Mamba for images

Durum uzayı modellerinin görüntülere uygulanması için yamaların bir ya da birkaç tarama sırasıyla diziye dizilmesi. Uzun menzilli bağlamı doğrusal maliyetle yakalar.

İlgili: Durum uzayı modeliYama gömmesi

İngilizce: View sharing

Dinamik görüntülemede k-uzayının dış bölgelerini komşu zaman noktalarıyla paylaşıp yalnızca merkezi sık güncelleyerek zamansal çözünürlüğü artırma. Anahtar deliği (keyhole) ve TWIST bu yaklaşımdandır.

İlgili: Dinamik görüntülemek-uzayı

İngilizce: Field of view

Görüntülenen bölgenin fiziksel boyutu, genellikle milimetre olarak. Nesne görüş alanından büyükse katlanma artefaktı oluşabilir.

görüş alanı
k-uzayı örnekleri arasındaki aralık
İlgili: MatrisVokselKatlanma artefaktı

Grad-CAM

Grad-CAM

Bir sınıflandırma kararına en çok katkı veren bölgeleri, son evrişim katmanının özniteliklerini gradyanlarla ağırlıklandırarak gösteren harita. Çözünürlüğü düşüktür ve her zaman modelin gerçek mantığını yansıtmaz.

k. öznitelik haritası
c sınıfının skoru
İlgili: Belirginlik haritasıAçıklanabilirlikSHAP değerleri

İngilizce: Gradient

Manyetik alan şiddetini bir doğrultu boyunca doğrusal olarak değiştiren ek alan. Sinyalin uzaydaki konumunu kodlamak için kullanılır. Gücü mT/m, değişim hızı T/m/s ile verilir.

gradyan vektörü (mT/m)
konum

İngilizce: Gradient nonlinearity

Gerçek gradyan alanının ideal doğrusal alandan, özellikle görüş alanının kenarlarında sapması. Görüntüde geometrik bozulmaya ve difüzyon ölçümlerinde hataya yol açar, düzeltme haritalarıyla giderilir.

İngilizce: Gradient impulse response function

Gradyan sisteminin istenen dalga biçimine gerçekte nasıl yanıt verdiğini tanımlayan transfer fonksiyonu. Spiral ve EPI gibi zorlu yörüngelerde gerçek k-uzayı konumlarını kestirmek için kullanılır.

gradyan sisteminin aktarım fonksiyonu

İngilizce: Gradient moment

Gradyan dalga biçiminin zamana göre integralleri. Sıfırıncı moment (alan) durağan dönülerin fazını, birinci moment hareket eden dönülerin fazını belirler.

sıfırıncı moment (alan)
birinci moment (hıza duyarlılık)
İlgili: k-uzayıAkış telafisi

İngilizce: Gradient strength

Gradyanın birim uzunluk başına oluşturduğu alan değişimi. mT/m ile ifade edilir ve çözünürlüğü ve difüzyon ağırlığını sınırlar.

bobin verimliliği (mT/m/A)
akım

İngilizce: Gradient and spin echo

Her odaklama darbesinden sonra birkaç gradyan ekonun toplandığı, spin eko ve EPI özelliklerini birleştiren sekans. Daha kısa sürede düşük SAR ile çekim yapar.

İlgili: Spin ekoEkoplanar görüntüleme

İngilizce: Gradient amplifier

Gradyan bobinlerini yüzlerce amper ve yüksek gerilimle süren güç elektroniği. Yükseltecin gücü en yüksek gradyan şiddetini ve eğim hızını sınırlar.

gradyan bobininin endüktansı ve direnci
İlgili: Gradyan bobiniEğim hızı

İngilizce: Graphics processing unit

Paralel hesaplama gücü sayesinde derin öğrenme eğitimi ve hızlı geriçatım için kullanılan işlemci. Belleği büyük üç boyutlu modellerin sınırını belirler.

İlgili: Karışık hassasiyetle eğitim

İngilizce: Granger causality

Bir zaman serisinin geçmişinin diğerinin geleceğini tahmin etmeye katkı sağlayıp sağlamadığının sınanması. fMRI'da bölgeler arası HRF farkları yorumu zorlaştırır.

İlgili: Etkin bağlantısallık

GRAPPA

GRAPPA

Eksik k-uzayı satırlarını, komşu satırlardan ve tam örneklenmiş bir kalibrasyon bölgesinden öğrenilen ağırlıklarla dolduran paralel görüntüleme yöntemi.

l. bobinin k-uzayı verisi
kalibrasyon verisinden kestirilen ağırlıklar
hızlanma oranı

İngilizce: Grey matter

Nöron hücre gövdelerinin yoğun olduğu beyin dokusu. Korteks ve derin çekirdeklerden oluşur. T1 ağırlıklı görüntüde beyaz cevherden koyu görünür.

İngilizce: Noise prewhitening

Çok kanallı verinin, kanallar arası gürültü ilişkisini giderecek şekilde gürültü kovaryansıyla dönüştürülmesi. Paralel görüntülemede doğru SNR ve g-faktörü için gereklidir.

bobinler arası gürültü kovaryansı
Cholesky çarpanı
İlgili: Gürültü kovaryansıg-faktörüSENSE

İngilizce: Denoising diffusion probabilistic model

Verinin kademeli olarak gürültülendirildiği bir ileri süreç ve bu süreci adım adım tersine çeviren öğrenilmiş bir gürültü giderici ağdan oluşan difüzyon modeli. DDIM aynı modelden daha az adımla örnek alır.

temiz görüntü
t adımındaki gürültülü görüntü
t adımına kadar kalan sinyal oranı
İlgili: Difüzyon modeliSkor tabanlı model

İngilizce: Denoising

Görüntüdeki rastgele gürültünün ayrıntıyı koruyarak azaltılması. Öğrenme tabanlı gürültü giderme, kısa süreli ya da yüksek çözünürlüklü taramalarda SNR kaybını telafi etmek için kullanılır.

H

İngilizce: Hahn echo

İki RF darbesiyle oluşturulan ilk spin eko türü. 90° darbeden sonra gelen 180° darbe, geri alınabilir faz kaybını yeniden odaklar.

uyarma ile odaklama darbesi arasındaki süre
İlgili: Spin ekoT2′

İngilizce: Fairness

Bir modelin farklı hasta gruplarına eşit kalitede hizmet vermesi hedefi. Alt grup analizleri ve dengeli veri toplama ile denetlenir.

İlgili: Algoritmik yanlılıkDış doğrulama

İngilizce: Halbach array

Kalıcı mıknatıs bloklarının alanı içeride yoğunlaştıracak ve dışarıda zayıflatacak biçimde dizilmesi. Hafif ve düşük maliyetli MR sistemlerinde kullanılır.

mıknatıs malzemesinin kalıcı akısı
dış ve iç yarıçap

İngilizce: Loop coil

Tek bir iletken halkadan oluşan en basit RF bobini. Yüzeye yakın bölgelerde yüksek duyarlılık sağlar ve dizi bobinlerin temel elemanıdır.

İlgili: Yüzey bobiniFaz dizili bobin

İngilizce: Raw data

Tarayıcının geriçatımdan önce kaydettiği k-uzayı verisi. Yeni geriçatım yöntemleri geliştirmek için gereklidir ve görüntülere göre çok daha büyük yer kaplar.

İlgili: k-uzayıISMRMRD veri biçimi

İngilizce: Hamming window

Kesme halkalanmasını azaltmak için k-uzayı kenarlarını yumuşakça bastıran bir pencere fonksiyonu. Halkalanma azalır ama çözünürlük biraz düşer.

pencere uzunluğu
İlgili: PencerelemeGibbs halkalanması

İngilizce: Motion artifact

Tarama sırasında hasta hareketi, solunum, kalp atımı ya da kan akımı nedeniyle oluşan bulanıklık ve hayalet görüntüler. Hayaletler çoğunlukla faz kodlama doğrultusunda görülür.

k-uzayı toplanırken değişen öteleme
İlgili: Hareket düzeltmeFaz kodlama

İngilizce: Motion correction

Zaman serisindeki görüntülerin, baş hareketini gidermek için birbirine hizalanması. Birkaç milimetrelik hareket bile sahte etkinlik ya da bağlantısallık üretebilir.

İlgili: Hareket artefaktıUzamsal normalizasyon

İngilizce: Harmonic detection

Parçacıkların doğrusal olmayan mıknatıslanmasının sürücü frekansının harmoniklerinde sinyal üretmesi. Temel frekans doğrudan beslemeyle karıştığı için genellikle süzülür.

parçacıkların manyetizasyon eğrisi
İlgili: Manyetik parçacık görüntülemeSürücü alanı

İngilizce: Harmonic spectrum

MPI sinyalinin sürücü alan frekansının katlarındaki bileşenleri. Parçacığın doğrusal olmayan yanıtından oluşur.

İlgili: Harmonik algılamaSürücü alanı

İngilizce: Harmonisation

Farklı tarayıcı ve merkezlerden gelen verilerdeki sistematik farkların, biyolojik farkları koruyarak azaltılması. ComBat gibi istatistiksel yöntemler ya da derin öğrenme tabanlı görüntü dönüşümleri kullanılır.

İngilizce: Patient monitoring

Tarama boyunca nabız, oksijen doygunluğu ve solunumun MR koşullu cihazlarla izlenmesi. Sedasyon uygulanan ve ağır hastalarda zorunludur.

İlgili: SedasyonMR uyumlu ekipman

İngilizce: Patient table

Hastayı tünele taşıyan ve konumlandıran motorlu masa. Bazı sistemlerde bobin bağlantıları da üzerindedir.

İlgili: Konumlandırmaİzomerkez

İngilizce: Hausdorff distance

İki bölütlemenin sınırları arasındaki en büyük uzaklık. Dice'ın yakalayamadığı sınır hatalarını gösterir, aykırı noktalara karşı %95 yüzdeliği kullanılır.

İlgili: Dice katsayısıBölütleme

İngilizce: Pooling

Öznitelik haritalarının en büyük ya da ortalama değer alınarak küçültülmesi. Uzamsal boyutu azaltır ve küçük kaymalara dayanıklılık kazandırır.

İlgili: Evrişim katmanıEvrişimli sinir ağı

İngilizce: MRI in animal models

Kemirgen ve diğer hayvan modellerinde hastalık mekanizmalarının ve yeni tedavilerin incelenmesi. Bulguların insana aktarılmasında köprü görevi görür.

İlgili: Preklinik tarayıcı

İngilizce: Hermitian symmetry

Gerçel değerli bir görüntünün k-uzayının merkeze göre eşlenik simetrik olması. Kısmi Fourier yöntemleri bu özellikten yararlanır, fakat gerçek görüntülerde faz değişimleri nedeniyle tam olarak sağlanmaz.

karmaşık eşlenik
İlgili: Kısmi FourierKarmaşık değerli veri

İngilizce: Velocity encoding

Faz kontrast ölçümünde ±π faza karşılık gelen hız. Gerçek hız VENC'i aşarsa faz sarılır (katlanma), çok yüksek seçilirse hız ölçümü gürültülü olur.

hıza bağlı faz farkı
akış hızı
faz sarmadan ölçülebilen en yüksek hız
İlgili: Faz kontrast MRIFaz açma

İngilizce: Fast Fourier transform

Ayrık Fourier dönüşümünü N log N işlemle hesaplayan algoritma. Kartezyen MR verisinin görüntüye çevrilmesinde ve yinelemeli geriçatımda temel yapı taşıdır.

çift ve tek indisli örneklerin DFT'leri
örnek sayısı

İngilizce: Turbo or fast spin echo

Tek uyarmanın ardından bir dizi yeniden odaklama darbesiyle birden çok eko toplayan spin eko türü. Eko dizisi uzunluğu kadar hızlanma sağlar ve T2 ağırlıklı görüntülemenin standart yöntemidir.

eko dizisi uzunluğu
İlgili: Spin ekoT2 ağırlıklı görüntü

İngilizce: Hyperbolic secant pulse

Belirli bir eşiğin üzerindeki B1 genliklerinde aynı evirme açısını veren adiyabatik darbe. B1 düzgünsüzlüğüne duyarsız evirme için kullanılır.

en yüksek RF genliği
modülasyon açısal frekansı
bant genişliğini belirleyen boyutsuz parametre
İlgili: Adyabatik darbeEvirme darbesi

İngilizce: Hyperpolarization

Polarizasyonun ısıl dengedekinin binlerce katına çıkarılması. Hiperpolarize ¹³C ya da ¹²⁹Xe ile metabolizma ve akciğer havalanması görüntülenebilir.

İlgili: PolarizasyonX çekirdekleri

İngilizce: Hyperpolarized xenon MRI

Solunan hiperpolarize ksenon gazıyla akciğer havalanmasının ve gaz alışverişinin görüntülenmesi. Ksenonun dokuda ve kanda farklı frekanslarda görünmesi bölgesel işlev ölçümüne olanak verir.

İlgili: HiperpolarizasyonAkciğer MRIX çekirdekleri

İngilizce: Pituitary gland

Sella tursikada yer alan ve hormon salgılayan bez. Özel ince kesitli protokollerle incelenir.

İlgili: Hipofiz MRIHipotalamus

İngilizce: Hippocampus

Medial temporal lobta yer alan, bellek ve uzamsal yön bulmada temel rol oynayan yapı. Alt alanları yüksek çözünürlüklü T2 ağırlıklı görüntülerle bölütlenir.

İlgili: Hipokampus hacmiEpilepside MRI

İngilizce: Hypothalamus

Talamusun altında yer alan, hormon salgısını, vücut ısısını ve açlığı düzenleyen küçük yapı. Küçük boyutu nedeniyle yüksek çözünürlük gerektirir.

İlgili: TalamusDerin gri cevher çekirdekleri

İngilizce: Homodyne reconstruction

Kısmi Fourier verisinde ölçülen tarafı ağırlıklandırıp düşük çözünürlüklü faz düzeltmesi uygulayarak gerçel değerli görüntü elde eden yöntem.

merkezi k-uzayından kestirilen faz
homodin ağırlık süzgeci

İngilizce: Convolution with the HRF

Uyaran zamanlamasının hemodinamik yanıt fonksiyonuyla evrişilerek beklenen BOLD zaman serisinin elde edilmesi. Doğrusal zamanla değişmeyen sistem varsayımına dayanır.

uyaran zamanlaması
hemodinamik yanıt fonksiyonu
beklenen BOLD yanıtı (regresör)

İngilizce: Hunter's angle

Sağlıklı beyin spektrumunda kolin, kreatin ve NAA tepelerinin soldan sağa artan yükseklikte oluşturduğu çizgi. Bozulması anormallik işaretidir.

İlgili: N-asetil aspartatKolinKreatin

İngilizce: Intracellular pH

Hücre içindeki asitlik düzeyi. Fosfor spektroskopisinde inorganik fosfat ile fosfokreatin tepeleri arasındaki kaymadan hesaplanır.

inorganik fosfatın fosfokreatine göre kayması (ppm)
İlgili: İnorganik fosfatFosfokreatin

I

İngilizce: Thermal noise

Hasta dokusundaki ve elektronikteki elektronların rastgele ısıl hareketinden gelen gürültü. MR'de baskın gürültü kaynağıdır ve kanallarda Gauss dağılımlıdır.

gürültü geriliminin karesel ortalama değeri
direnç
bant genişliği

İngilizce: Thermal load

RF enerjisinin vücutta yarattığı sıcaklık artışı. Ateşli, bebek ya da ısı düzenlemesi bozuk hastalarda daha düşük SAR sınırları uygulanır.

ısıl iletkenlik
perfüzyon hızı
kan sıcaklığı

İngilizce: ISMRMRD format

Ham MR verisini üreticiden bağımsız biçimde saklamak için geliştirilmiş açık dosya standardı. Geriçatım yazılımlarının ve açık veri setlerinin paylaşımını kolaylaştırır.

İlgili: Ham veri

ISTA

ISTA

Yinelemeli yumuşak eşikleme algoritması. Her adımda veri terimine göre bir gradyan adımı atılır ve ardından katsayılara yumuşak eşikleme uygulanır. Basittir ama yavaş yakınsar.

yumuşak eşikleme
adım büyüklüğü

İ

İngilizce: Spiral-in and spiral-out

Spiral yörüngenin k-uzayının dışından merkeze ve merkezden dışa doğru izlendiği iki okuma biçimi. Birlikte kullanıldığında fMRI'da sinyal kaybı azalır.

İlgili: Spiral örneklemeSinyal kaybı

İleri model

kodlama operatörü

İngilizce: Forward model

Görüntüden ölçülen veriye giden fiziksel süreci tanımlayan matematiksel model. MR'de bobin hassasiyetleri, Fourier dönüşümü ve örnekleme maskesinden oluşur. Fizik güdümlü ağlar ve veri tutarlılığı bu modele dayanır.

İngilizce: Transmit array

Birden fazla bağımsız iletim kanalına sahip RF bobin sistemi. Her kanalın genliği ve fazı ayrı ayarlanarak B₁ dağılımı şekillendirilir. UMRAM'ın 3 T tarayıcısında bu özellik bulunur.

İngilizce: Region of interest

Analizin önceden belirlenmiş bir beyin bölgesiyle sınırlandırılması. Bölge anatomik atlastan, ayrı bir yerelleştirme taramasından ya da önceki çalışmalardan tanımlanabilir. İstatistiksel gücü artırır, çoklu karşılaştırma yükünü azaltır.

İngilizce: Fine-tuning

Önceden eğitilmiş bir modelin, yeni bir görev ya da veri için ek eğitimle uyarlanması. Parametre verimli yöntemler (örneğin LoRA) yalnızca küçük bir ek parametre kümesini eğiterek hesap ve bellek gereksinimini azaltır.

İlgili: Temel modelAlan uyarlaması

İngilizce: Insula

Lateral sulkusun derinliğinde gizli kalan korteks bölgesi. İç beden algısı, duygu ve tat ile ilişkilidir.

İlgili: Serebral korteksBeyin lobları

İngilizce: Statistical power

Gerçek bir etkinin varken saptanma olasılığı. Örneklem büyüklüğüne, etki büyüklüğüne ve gürültüye bağlıdır. Düşük güçlü çalışmalar tekrarlanamayan sonuçlar üretebilir.

İlgili: Etki büyüklüğüÖn kayıt

İngilizce: Prompt

Büyük dil ya da temel modellere görevi tanımlamak için verilen metin ya da görsel girdi. İstem tasarımı modelin yanıt kalitesini önemli ölçüde etkiler.

İlgili: Büyük dil modeliTemel model

İngilizce: Client drift

Kurumların verileri farklı dağılımlara sahip olduğunda yerel güncellemelerin birbirinden uzaklaşması ve ortak modelin bozulması. FedProx gibi yöntemler bunu sınırlar.

İlgili: Federe ortalamaVeri heterojenliği

İngilizce: Involuntary motion

Yutkunma, göz hareketi ve benzeri tekrarlayan küçük hareketlerin görüntüye hayalet ya da bulanıklık katması. Doyurma bantları ve katılımcı bilgilendirmesiyle azaltılır.

İlgili: Hareket artefaktıDoyurma bandı

İngilizce: Hearing protection

Kulak tıkacı ve kulaklıkla gürültünün 20–30 dB kadar azaltılması. Taramada bulunan herkes için zorunludur.

İlgili: Akustik gürültü

İngilizce: Auditory cortex

Üst temporal girustaki Heschl girusu çevresinde yer alan işitme bölgesi. Tarayıcı gürültüsü nedeniyle fMRI'da seyrek örnekleme gibi özel tasarımlar gerektirir.

İlgili: Akustik gürültüSerebral korteks

İngilizce: Isocenter

Mıknatısın ve gradyanların merkezi. Alanın en düzgün olduğu ve gradyan alanının sıfır olduğu noktadır, hasta incelenecek bölge buraya gelecek şekilde konumlandırılır.

İlgili: Alan homojenliğiKonumlandırma

İngilizce: Isotropic voxel

Üç doğrultuda da aynı boyuta sahip voksel, örneğin 1 × 1 × 1 mm. Görüntünün her yönde yeniden dilimlenebilmesini ve doğru hacim ölçümünü sağlar.

İlgili: VokselÜç boyutlu görüntüleme

J

İngilizce: J-coupling

Aynı moleküldeki çekirdeklerin kimyasal bağlar üzerinden birbirini etkilemesi. Spektrumdaki tepelerin bölünmesine yol açar ve GABA gibi metabolitlerin ölçümünde önemlidir.

eşleşme sabiti (Hz)
İlgili: MR spektroskopiMEGA-PRESS

İngilizce: Venetian blind artifact

Çok bloklu üç boyutlu taramalarda blok sınırlarında yinelenen yatay şeritler. Kesit profilinin düzgün olmamasından kaynaklanır, bloklar çakıştırılarak azaltılır.

İlgili: SlabKesit profili

İngilizce: Gyromagnetic ratio

Bir çekirdeğin rezonans frekansını alan şiddetine bağlayan sabit. Hidrojen için γ/2π yaklaşık 42,58 MHz/T'dir. Her çekirdeğin oranı farklıdır, bu yüzden tarayıcı belirli bir çekirdeğe ayarlanır.

jiromanyetik oran (rad/s/T)
hidrojen çekirdeği (proton)
İlgili: Larmor frekansı

K

İngilizce: k-nearest neighbours

Yeni bir örneği eğitim verisindeki en yakın k örneğin etiketlerine göre sınıflandıran yöntem.

İlgili: Sınıflandırma

k-t hızlandırma

k-t BLAST, k-t SENSE

İngilizce: k-t acceleration

Dinamik görüntülemede hem k-uzayında hem zamanda eksik örnekleme yapılıp uzamsal-zamansal korelasyonlardan yararlanılarak geriçatım yapılması. Kardiyak sine görüntülemede yüksek hızlanma sağlar.

k-t SENSE

k-t SENSE

k-t BLAST yaklaşımını bobin hassasiyetleriyle birleştiren dinamik paralel görüntüleme yöntemi.

İlgili: k-t BLASTSENSE

İngilizce: k-space

Ölçülen ham verinin tutulduğu uzamsal frekans alanı. Görüntü, k-uzayının Fourier dönüşümüyle elde edilir. Merkez kontrastı, kenarlar ince ayrıntıyı taşır.

t anındaki k-uzayı konumu
uygulanan gradyan dalga biçimi
jiromanyetik oran

İngilizce: k-space learning

Eksik k-uzayı verisinin doğrudan k-uzayında çalışan ağlarla tamamlanması. RAKI, GRAPPA'nın doğrusal olmayan, ağ tabanlı bir genellemesidir.

İlgili: GRAPPAk-uzayı

İngilizce: Cable trap

Koaksiyel kablonun dış iletkeninde oluşan ortak mod akımlarını engelleyen devre. Isınmayı ve bobin bozulmasını önler.

İlgili: BalunRF yanığı

İngilizce: Kaczmarz method

Doğrusal denklem sisteminin her seferinde tek bir satır kullanılarak yinelemeli çözülmesi. Sistem matrisi tabanlı MPI geriçatımında düzenlileştirmeyle birlikte en yaygın çözücüdür.

sistem matrisinin j. satırı
j. ölçüm
İlgili: Sistem matrisi geriçatımıTikhonov düzenlileştirmesi

İngilizce: Head coil

Beyin görüntülemesi için kafayı saran alıcı ya da alıcı-verici bobin. 32 ve 64 kanallı diziler kortekste yüksek SNR ve yüksek hızlanma sağlar.

Kafatası soyma

brain extraction

İngilizce: Skull stripping

Beyin dokusunun kafatası, kafa derisi ve diğer yapılardan ayrılması. Neredeyse tüm beyin analizlerinin ilk adımıdır ve derin öğrenme araçları bunu hızlı ve güvenilir yapar.

İlgili: BölütlemeÖn işleme

İngilizce: Persistent mode

Süperiletken mıknatısın güç kaynağından ayrılıp akımın kapalı sargıda kayıpsız dolaştığı çalışma durumu. Alan yıllarca neredeyse sabit kalır.

sargının çok küçük artık direnci
mıknatıs endüktansı

İngilizce: Quality factor

Bir rezonans devresinde depolanan enerjinin kaybedilen enerjiye oranı. Yüklü ve yüksüz Q oranı, gürültünün bobinden mi hastadan mı geldiğini gösterir.

bobinin endüktansı ve direnci
rezonans bant genişliği

İngilizce: Quality assurance

Tarayıcının SNR, geometrik doğruluk, kararlılık ve hayalet düzeyi gibi başarım ölçütlerinin fantomlarla düzenli olarak izlenmesi. fMRI çalışmaları için zamansal kararlılık testleri önemlidir.

İlgili: FantomZamansal SNR

İngilizce: Canonical HRF

Genellikle iki gama fonksiyonunun farkıyla tanımlanan standart hemodinamik yanıt şekli. Kişiler ve bölgeler arası farkları yakalamak için zamansal ve dağılım türevleri eklenebilir.

tepe ve altına düşme gama fonksiyonlarının şekil parametreleri
tepe ile altına düşme oranı

İngilizce: Claustrophobia

Dar tarayıcı deliğinde katılımcıların yaşayabildiği kaygı. Bilgilendirme, ayna sistemi, alarm topu ve gerekirse taramanın durdurulması ile yönetilir.

İlgili: Alarm topu

İngilizce: Decision tree

Özniteliklere dayalı art arda evet-hayır sorularıyla karar veren model. Yorumlanması kolaydır ama tek başına aşırı öğrenmeye yatkındır.

İlgili: Rastgele orman

İngilizce: Mixed-precision training

Hesapların bir bölümünün 16 bitlik sayılarla yapılması. Belleği yarıya indirir ve eğitimi hızlandırır.

İlgili: Grafik işlem birimi

İngilizce: Confusion matrix

Doğru ve yanlış pozitif ile doğru ve yanlış negatif sayılarını, çok sınıflı durumda her sınıf çifti için, bir tabloda gösteren özet. Duyarlılık, özgüllük ve kesinlik bu tablodan hesaplanır.

İlgili: DuyarlılıkÖzgüllükKesinlik

İngilizce: Mixed design

Blok ve olay ilişkili öğelerin bir arada kullanıldığı deney düzeni. Sürekli görev durumlarını ve tek tek olaylara verilen yanıtları birlikte ayırmaya olanak tanır.

İlgili: Blok tasarımOlay ilişkili tasarım

İngilizce: Complex-valued data

MR verisinin her noktası bir büyüklük ve faz taşır. Çoğu görüntü yalnızca büyüklüğü gösterir, faz ise akış, sıcaklık, duyarlılık ve alan haritalaması için kullanılır.

İngilizce: Reciprocity principle

Bir bobinin bir noktadan alacağı sinyalin, aynı bobinin o noktada birim akımla üreteceği alanla orantılı olması. Bobin hassasiyetini ve SNR'yi hesaplamaya yarar.

bobinde oluşan gerilim
birim akım başına alım alanı

İngilizce: Contrastive learning

Aynı örneğin farklı görünümlerinin temsillerini birbirine yaklaştırıp farklı örneklerinkini uzaklaştırarak öğrenen öz-gözetimli yöntem. SimCLR ve MoCo örnekleridir.

pozitif çiftin temsili
sıcaklık
İlgili: Öz-gözetimli öğrenmeTemsil öğrenmesiCLIP

İngilizce: Communication with the participant

Tarama boyunca interkom ve kamerayla katılımcıyla iletişimin sürdürülmesi. Rahatsızlık, ısınma ya da sinir uyarımı belirtilerinin erken fark edilmesini sağlar.

İngilizce: Aliasing (wrap-around)

Görüş alanının dışında kalan dokunun görüntünün karşı kenarına katlanması. Çoğunlukla faz kodlama doğrultusunda olur. Görüş alanını büyütmek ya da aşırı örnekleme yapmak çözer.

İlgili: Görüş alanıFaz kodlamaSENSE

İngilizce: Layer normalization

Normalleştirmenin yığın yerine her örneğin kendi öznitelikleri üzerinden yapılması. Yığın boyutundan bağımsızdır ve dönüştürücülerde standarttır. Grup ve örnek normalleştirme benzer seçeneklerdir.

tek bir örneğin öznitelikleri üzerinden ortalama ve varyans
İlgili: Toplu normalleştirmeDönüştürücü

İngilizce: Precision

Pozitif olarak tahmin edilen vakaların ne kadarının gerçekten pozitif olduğu. Klinikte pozitif öngörü değeri olarak da bilinir ve hastalığın görülme sıklığına bağlıdır.

doğru ve yanlış pozitif sayısı
İlgili: DuyarlılıkF1 skoruKarışıklık matrisi

İngilizce: Slice thickness

İki boyutlu görüntülemede uyarılan kesitin kalınlığı. İnce kesit kısmi hacim etkisini azaltır ama SNR'yi düşürür.

kesit kalınlığı
RF darbesinin bant genişliği
kesit seçme gradyanı
İlgili: Kesit seçimiVoksel

İngilizce: Cross-talk artifact

Farklı açılarda planlanmış kesitlerin kesiştiği yerlerde doyurma nedeniyle oluşan koyu çizgiler. Omurga görüntülemede sık görülür.

İlgili: Kesit planlamaDoyurma

İngilizce: Slice planning

Görüntülenecek kesitlerin konum, açı ve kalınlığının anatomik işaretlere göre belirlenmesi. Otomatik planlama araçları tekrarlanabilirliği artırır.

İlgili: Konum belirleyici görüntü

İngilizce: Slice selection

RF darbesi sırasında bir gradyan uygulanarak yalnızca belirli bir kesitteki dönülerin uyarılması. Kesit kalınlığı, darbenin bant genişliği ve gradyanın gücüyle ayarlanır.

kesit seçme gradyanı
kesit yönündeki konum
İlgili: GradyanKesit kalınlığı

İngilizce: Slice-to-volume reconstruction

Hareket sırasında alınmış çok sayıda iki boyutlu kesitin birbirine çakıştırılıp tutarlı bir üç boyutlu hacim olarak birleştirilmesi. Fetal beyin görüntülemede standarttır.

İngilizce: Short-T2 tissues

T2'si birkaç milisaniyenin altında olan tendon, bağ, menisküs, kortikal kemik ve miyelin gibi dokular. Standart sekanslarda sinyal vermezler, UTE ve ZTE ile görüntülenirler.

İlgili: Ultra kısa TESıfır TE

İngilizce: Restricted diffusion

Suyun kapalı bölmelerde, örneğin akson ya da hücre içinde hapsolması. Yer değiştirme bölme boyutuyla sınırlıdır ve difüzyon zamanı uzadıkça sinyal davranışı değişir. Klinik görüntülerde difüzyon ağırlıklı görüntüde parlak, ADC haritasında karanlık görünür. Akut inme, apse ve yüksek hücreli tümörlerde görülür.

İngilizce: Partial Fourier

k-uzayının simetrisinden yararlanarak yalnızca yarısından biraz fazlasını ölçen hızlandırma yöntemi. Süre kısalır, SNR biraz düşer.

İlgili: k-uzayı

İngilizce: Partial volume effect

Bir vokselin birden fazla doku içermesi ve sinyalinin bunların karışımı olması. Küçük yapıların sınırlarını bulanıklaştırır ve hacim ölçümlerini etkiler.

İlgili: VokselKesit kalınlığıBölütleme

İngilizce: Chemical exchange saturation transfer

Belirli moleküllere bağlı protonların seçici doyurulup bu doyurmanın su sinyaline aktarılmasıyla düşük derişimli molekülleri dolaylı olarak görüntüleme. Amid proton aktarımı (APT) tümör görüntülemede kullanılır.

doyurma frekansının sudan uzaklığı
İlgili: Manyetizasyon transferiZ-spektrumu

İngilizce: Chemical shift displacement error

Farklı frekanstaki metabolitlerin seçilen vokselin biraz kaymış kopyalarından gelmesi. Darbe bant genişliği arttıkça azalır.

iki metabolit arasındaki frekans farkı
darbe bant genişliği
İlgili: PRESSsemi-LASERKimyasal kayma

İngilizce: Encoding matrix

Görüntüleme operatörünün matris biçimi. Her satır bir ölçümün, her sütun bir vokselin katkısını verir. Koşullanması, geriçatımın gürültüye ne kadar duyarlı olacağını belirler.

İlgili: Görüntüleme operatörüg-faktörü

İngilizce: Cochlear implant

İşitme siniri uyarımı için kafatasına yerleştirilen ve iç mıknatıs taşıyabilen elektronik cihaz. Tarama, üretici koşullarına göre mıknatısın çıkarılması ya da sıkı sargı gerektirebilir.

İlgili: Aktif implantMR koşullu

İngilizce: Choline

3,2 ppm civarındaki tepe. Hücre zarı yapımı ve yıkımıyla ilişkilidir. Tümörlerde ve demiyelinizasyonda artar.

İlgili: N-asetil aspartatKreatin

İngilizce: Console

Operatörün taramayı planlayıp başlattığı ve görüntüleri incelediği bilgisayar ve yazılım. Konsol odasında, tarama odasının dışında bulunur.

İlgili: SpektrometreSekans programlama

İngilizce: Contrast-to-noise ratio

İki doku arasındaki sinyal farkının gürültüye oranı. Bir yapıyı çevresinden ayırt edebilmenin ölçüsüdür.

iki dokunun sinyali
gürültü standart sapması
İlgili: Sinyal-gürültü oranı

İngilizce: Localizer

Taramanın başında alınan, düşük çözünürlüklü ve hızlı görüntüler. Sonraki sekansların kesitleri bunların üzerinde planlanır.

İlgili: Kesit planlama

İngilizce: Positional encoding

Dönüştürücülerin sıra bilgisini öğrenebilmesi için girdilere eklenen konum sinyalleri. Dikkat kendi başına sıradan bağımsız olduğu için gereklidir.

dizideki konum
gömme boyutu
İlgili: DönüştürücüYama gömmesi

İngilizce: Positioning

Katılımcının vücudunun döngü oluşturmayacak, deriye kablo değmeyecek ve rahat kalacak şekilde yerleştirilmesi. RF yanığı riskini ve hareketi azaltır.

İlgili: RF yanığıHareket artefaktı

İngilizce: Correlation time

Moleküllerin dönme ya da yer değiştirme hareketinin tipik zaman ölçeği. Gevşeme süreleri bu zamanla ve Larmor frekansıyla belirlenir (BPP kuramı).

İlgili: Dipol-dipol etkileşimiBPP kuramı

İngilizce: Condition number

Bir matrisin en büyük ve en küçük tekil değerlerinin oranı. Büyük değer, gürültünün çözümde büyüyeceğini gösterir ve paralel görüntülemede g-faktörüyle ilişkilidir.

tekil değerler

İngilizce: Creatine

3,0 ve 3,9 ppm'deki tepeler. Enerji metabolizmasıyla ilgilidir ve görece sabit olduğu için oran hesaplarında referans olarak kullanılır.

İlgili: N-asetil aspartatKolin

Ktrans

Ktrans

DCE-MRI'da kontrast maddenin damardan dokuya geçiş hızını gösteren hacim aktarım sabiti. Tofts modeliyle kestirilir ve tümör damarlanmasının göstergesidir.

hücre dışı, damar dışı hacim oranı
geri akış hız sabiti

İngilizce: Cross-silo federated learning

Az sayıda hastane ya da araştırma merkezi arasında yürütülen federe öğrenme. Her kurumun güçlü sunucuları ve büyük veri kümeleri vardır, tıbbi görüntülemede yaygın düzen budur.

İlgili: Federe öğrenme

İngilizce: Birdcage coil

İki halkayı birleştiren paralel çubuklardan oluşan hacim bobini. İçinde oldukça düzgün dönen B₁ alanı üretir. Vücut ve kafa bobinlerinde yaygındır.

İlgili: RF bobiniRF manyetik alanı

İngilizce: Cluster-based inference

Önce bir voksel eşiği uygulanıp, sonra yeterince büyük bitişik voksel kümelerinin anlamlı sayılması. Başlangıç eşiği gevşek seçilirse yanlış pozitif oranı artar.

İlgili: Çoklu karşılaştırma düzeltmesi

Kümeleme

k-means

İngilizce: Clustering

Benzer örneklerin etiket kullanılmadan gruplara ayrılması. k-ortalamalar en bilinen yöntemdir. Hasta alt tiplerini ya da beyin parselasyonlarını bulmak için kullanılır.

İlgili: Gözetimsiz öğrenmeBeyin atlası

L

İngilizce: Lactate

1,33 ppm'deki çift tepe. Anaerobik metabolizmanın göstergesidir ve normal beyinde neredeyse görülmez. TE 144 ms'de ters döner, bu özellik lipitlerden ayırmaya yarar.

İlgili: J-bağlaşımıLipit sinyali

İngilizce: Langevin model

Süperparamanyetik parçacıkların uygulanan alana karşı mıknatıslanmasını ısıl denge varsayımıyla tanımlayan model. MPI sinyalinin ve çözünürlüğünün temel kuramsal açıklamasıdır, gevşeme etkilerini ise içermez.

doyum mıknatıslanması
parçacığın manyetik momenti
uygulanan alan
boşluğun manyetik geçirgenliği
ısıl enerji
İlgili: SüperparamanyetikMPI'de çözünürlükParçacık gevşemesi

Larmor frekansı

ω₀ = γB₀

İngilizce: Larmor frequency

Dönülerin manyetik alan etrafında presesyon yaptığı frekans. Alan şiddetiyle doğru orantılıdır. Hidrojen için 1,5 T'de yaklaşık 64 MHz, 3 T'de yaklaşık 128 MHz'dir.

açısal rezonans frekansı
jiromanyetik oran
ana manyetik alan

LI-RADS

LI-RADS

Karaciğer kanseri riski taşıyan hastalarda karaciğer gözlemlerinin BT ve MR bulgularına göre sınıflandırıldığı sistem.

İlgili: Karın MRI'ıKontrast evreleri

İngilizce: Lipid signal

0,9 ve 1,3 ppm civarındaki güçlü tepeler. Kafa derisi yağından bulaşma spektrumu bozabilir, nekrotik tümörlerde ise dokunun kendisinden gelebilir.

İlgili: Dış hacim baskılamaLaktat

İngilizce: Lissajous trajectory

Farklı eksenlerde birbirine yakın frekanslarda sürücü alanı uygulanarak FFP'nin iki ya da üç boyutlu bir alanı hızla taraması. Sistem matrisi tabanlı MPI'de yaygındır.

iki eksendeki biraz farklı sürücü frekansları
İlgili: FFP yörüngesiSistem matrisi geriçatımı

İngilizce: Logistic regression

Bir sınıfa ait olma olasılığını özniteliklerin doğrusal birleşimiyle modelleyen basit ve yorumlanabilir sınıflandırıcı.

İlgili: SınıflandırmaSoftmax

İngilizce: Look-Locker method

Bir evirmeden sonra küçük çevirme açılı darbelerle geri kazanım eğrisini birçok noktada örnekleyen hızlı T1 ölçüm yöntemi. MOLLI gibi kalp T1 haritalama sekanslarının temelidir.

okuma darbeleri nedeniyle kısalmış görünür T1
İlgili: T1 haritalamaMOLLI

LORAKS

LORAKS

Sınırlı destek ve yumuşak faz gibi görüntü özelliklerinin k-uzayında düşük sıralı matrislere yol açmasından yararlanan geriçatım çerçevesi. Kalibrasyon verisi olmadan da çalışabilir.

M

İngilizce: Macromolecule baseline

Kısa TE spektrumlarında büyük moleküllerden gelen geniş tepelerin oluşturduğu taban. Uydurma sırasında modellenmezse metabolit derişimleri yanlış çıkar.

İlgili: Kısa TE spektroskopiSpektral uydurma

Yüksek boyutlu verinin aslında üzerinde yaşadığı düşük boyutlu yüzey. Doğal görüntülerin bu tür bir yapıya sahip olduğu varsayımı, üretken modellerin ve boyut indirgemenin temelindedir.

İlgili: Gizil uzayBoyut indirgeme

İngilizce: Magnetic permeability

Bir malzemenin manyetik alanı ne ölçüde ilettiğini gösteren büyüklük. Dokularda boşluk değerine çok yakındır ve küçük farklar duyarlılık etkilerine yol açar.

İlgili: Manyetik duyarlılıkDiyamanyetik

İngilizce: Magnetic moment

Bir çekirdeğin ya da parçacığın küçük bir mıknatıs gibi davranmasının ölçüsü. Dönüyle orantılıdır ve jiromanyetik oranla ilişkilidir.

manyetik moment
dönü açısal momentum operatörü
İlgili: DönüJiromanyetik oran

İngilizce: Magnetic particle imaging

MR'den farklı bir yöntem: süperparamanyetik demir oksit nanoparçacıkların manyetik yanıtını doğrudan ölçer. Alansız nokta ya da çizgi taranarak parçacıkların yeri ve yoğunluğu görüntülenir. Doku arka planı yoktur.

İlgili: Gradyan

İngilizce: Magnetic resonance

Güçlü bir manyetik alanda bulunan çekirdeklerin, kendi rezonans frekanslarındaki radyo dalgalarını soğurup yeniden yayması. MR görüntüleme bu sinyali, çoğunlukla dokulardaki su ve yağın hidrojen çekirdeklerinden ölçer.

İngilizce: Magnetization curve

Parçacıkların manyetizasyonunun uygulanan alana göre nasıl değiştiğini gösteren eğri. MPI'da doğrusal olmayan bölge sinyalin kaynağıdır.

İlgili: Langevin modeliSüperparamanyetik

İngilizce: Magnetization transfer ratio

MT darbesiyle ve darbesiz alınan iki görüntünün oransal farkı. Miyelin ve makromolekül içeriğinin dolaylı bir göstergesidir.

rezonans dışı doyurma darbesiyle ölçülen sinyal
doyurma olmadan ölçülen sinyal
İlgili: Manyetizasyon transferiMiyelin görüntüleme

İngilizce: Magnetization transfer

Büyük moleküllere bağlı protonların doyurulmasının serbest su sinyaline aktarılması. Miyelin gibi makromolekül içeriğine duyarlı bir kontrast sağlar.

İlgili: T1 gevşemesi

İngilizce: Matrix

Görüntünün her doğrultudaki piksel sayısı, örneğin 256 × 256. Aynı görüş alanında daha büyük matris daha ince ayrıntı verir ama SNR düşer ve süre uzayabilir.

İlgili: Görüş alanıVokselSinyal-gürültü oranı

MEGA-PRESS

MEGA-PRESS

J-bağlaşımlı bir metaboliti seçici olarak etkileyen düzenleme darbelerinin açık ve kapalı olduğu iki spektrumun farkını alan yöntem. Fark spektrumunda GABA ya da glutatyon gibi küçük tepeler ortaya çıkar.

İlgili: GABADüzenlenmiş spektroskopiPRESS

İngilizce: Breast MRI

Yüksek riskli kadınlarda tarama ve kanser yaygınlığının belirlenmesi. Dinamik kontrastlı görüntüleme temeldir, kısaltılmış protokoller süreyi azaltır.

İlgili: Dinamik kontrastlı MRI

İngilizce: Centre frequency adjustment

Tarayıcının su protonlarının rezonans frekansına ayarlanması. Yanlış ayar yağ baskılamanın başarısız olmasına ve görüntü kaymasına yol açar.

İlgili: Larmor frekansıYağ baskılama

İngilizce: Central sulcus

Frontal ve parietal lobları ayıran oluk. Önünde motor korteks, arkasında somatosensoriyel korteks bulunur.

İlgili: Motor korteksDuyusal korteks

İngilizce: Meta-learning

Birçok görevden, yeni görevlere hızla uyum sağlamayı öğrenme. Öğrenmeyi öğrenmek olarak da anılır.

İlgili: Az örnekli öğrenme

İngilizce: Metabolite ratios

Metabolit miktarlarının birbirine, genellikle kreatine oranlanması. Mutlak nicellemeye göre basittir ama referans metabolitin değişmesinden etkilenir.

İlgili: KreatinMutlak derişim hesabı

İngilizce: Metal artifact reduction sequences

Metal implant çevresinde distorsiyonu ve sinyal kaybını azaltmak için geliştirilmiş sekanslar. Yüksek bant genişliği, görüş açısı eğimi, MAVRIC ve SEMAC bu gruptadır.

İlgili: MAVRICSEMACMetal artefaktı

İngilizce: Parts per million

Kimyasal kaymanın alan şiddetinden bağımsız birimi. Frekans farkının rezonans frekansına oranıdır. Su yaklaşık 4,7 ppm, NAA 2,01 ppm'de bulunur.

referans frekansı
İlgili: Kimyasal kaymaMR spektroskopi

İngilizce: Myelin water fraction

Miyelin katmanları arasında kalan ve kısa T2'li suyun toplam suya oranı. Çok ekolu T2 ya da mcDESPOT gibi yöntemlerle ölçülür.

T2 dağılımı
İlgili: Miyelin görüntülemeT2 haritalama

İngilizce: Myocardial tagging

Kalp kasına doyurma çizgilerinden bir ızgara işlenip bu ızgaranın kalp döngüsü boyunca deformasyonunun izlenmesi. Bölgesel gerinim ölçülür.

İlgili: Kardiyak MRIDoyurma

İngilizce: MNI space

Montreal Nöroloji Enstitüsü'nün çok sayıda beynin ortalamasından oluşturduğu standart şablon uzayı. Koordinatların çalışmalar arasında karşılaştırılmasını sağlar.

İlgili: Uzamsal normalizasyonTalairach uzayı

İngilizce: Mode collapse

GAN eğitiminde üreticinin veri dağılımının yalnızca küçük bir bölümünü üretmesi. Çeşitliliğin kaybolmasına yol açar.

İlgili: Çekişmeli üretici ağ

İngilizce: Significance testing of model performance

İki modelin başarım farkının rastlantıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığının, örneğin eşleştirilmiş testler ya da önyükleme (bootstrap) ile sınanması.

İlgili: Kıyaslamap değeri

İngilizce: Model calibration

Modelin verdiği olasılıkların gerçek doğruluk oranlarıyla uyuşması. Yüzde 90 emin olduğu durumlarda yaklaşık yüzde 90 doğru olan model iyi kalibre edilmiştir. Klinik kararlar için önemlidir.

güven değerine göre oluşturulan m. kutu
İlgili: Belirsizlik kestirimiSınıflandırma

İngilizce: Model compression

Budama, nicemleme ve bilgi damıtma ile modelin boyutunun ve hesap yükünün azaltılması. Tarayıcı üzerinde ya da kenar cihazlarda çalıştırmak için gereklidir.

İlgili: Bilgi damıtmaNicemleme

İngilizce: Model-based reconstruction

Görüntünün ya da doğrudan parametre haritalarının, ayrıntılı bir sinyal modeli ve düzenlileştirme ile ham veriden kestirildiği geriçatım. Gevşeme, alan düzensizliği ve hareket modele katılabilir.

görüntüleme operatörü
ölçüm
düzenlileştirme terimi
düzenlileştirme ağırlığı

MoDL

MoDL

Model tabanlı derin öğrenme. Bir evrişimli ağ ile eşlenik gradyan tabanlı veri tutarlılığı adımının dönüşümlü uygulandığı ve ağırlıkların adımlar arasında paylaşıldığı açılmış geriçatım ağı.

öğrenilmiş gürültü giderici ağ

MP2RAGE

MP2RAGE

Bir evirmeden sonra iki farklı zamanda gradyan eko görüntüsü alan sekans. İkisinin birleşimi B₁ ve proton yoğunluğu etkilerinden büyük ölçüde arınmış bir T1 haritası ve görüntüsü verir. Yüksek alanda yaygındır.

İlgili: MPRAGET1 haritalamaUltra yüksek alan

İngilizce: MPI angiography and perfusion

Damar içine verilen izleyicinin yüksek zamansal çözünürlükle izlenmesi. Arka plan dokudan sinyal gelmediği için damarlar ve kanamalar yüksek karşıtlıkla görünür.

İlgili: MPI uygulamalarıDinamik MPI

İngilizce: Cell tracking with MPI

Demir oksitle işaretlenmiş hücrelerin vücut içindeki dağılımının izlenmesi. Sinyal doğrudan demir miktarıyla orantılı olduğundan hücre sayısı nicel olarak kestirilebilir.

İlgili: MPI uygulamalarıMPI izleyici parçacıkları

İngilizce: Resolution in MPI

MPI çözünürlüğü parçacıkların mıknatıslanma eğrisinin dikliğine ve seçim alanı gradyanının şiddetine bağlıdır. Daha büyük parçacıklar ve güçlü gradyanlar çözünürlüğü artırır.

manyetik çekirdek çapı
doyum manyetizasyonu
seçim alanı gradyanı
İlgili: Seçim alanıSüperparamanyetik

MPRAGE

MPRAGE

Manyetizasyon hazırlıklı hızlı gradyan eko. Evirme darbesiyle hazırlanan, yüksek çözünürlüklü üç boyutlu T1 ağırlıklı sekanstır. Beyin araştırmalarında anatomik referans görüntü olarak yaygın kullanılır.

İngilizce: MR elastography

Dokuya mekanik titreşim verilip yayılan dalgaların faz kontrast benzeri kodlamayla görüntülenmesi. Dokunun sertliği hesaplanır, karaciğer fibrozunda yaygındır.

İlgili: Faz kontrast MRIKarın MRI'ı

İngilizce: MR enterography

Ağızdan sıvı verilerek ince bağırsağın genişletildiği ve iltihabi bağırsak hastalığının değerlendirildiği inceleme. Radyasyon içermediği için tekrarlanan izlemlerde tercih edilir.

İngilizce: MR-guided focused ultrasound

Odaklanmış ultrason ışınıyla derin dokuda ısıl hasar oluşturulurken MR termometriyle hedefin ve sıcaklığın izlenmesi. Esansiyel titreme ve bazı tümörlerin tedavisinde kullanılır.

İlgili: MR termometri

İngilizce: MR Conditional

Ancak üreticinin belirttiği koşullar sağlandığında güvenle taranabilen implant ve cihazlar için standart etiket. Koşullar alan şiddeti, uzamsal alan gradyanı, SAR, gradyan değişim hızı, tarama süresi ve bobin türü gibi sınırları içerir ve tarama yalnızca bunların tümü sağlanırsa yapılabilir. Günlük kullanımda MR uyumlu da denir, ama bu eski terim koşulları belirtmediği için standartlarda artık kullanılmaz.

İngilizce: MR fingerprinting

Sekans parametrelerinin sözde rastgele değiştirildiği bir taramada her vokselin sinyal eğrisinin, Bloch benzetimleriyle oluşturulmuş bir sözlükle eşleştirilmesi. Tek taramada birçok parametre haritası verir.

İngilizce: MR spectroscopy

Görüntü yerine bir hacimdeki kimyasal bileşenlerin spektrumunu ölçen yöntem. Beyinde NAA, kolin, kreatin ve laktat gibi metabolitler kimyasal kaymalarına göre ayırt edilir.

İlgili: Kimyasal kaymaŞim

İngilizce: MR thermometry

Proton rezonans frekansının sıcaklıkla kaymasından yararlanarak doku sıcaklığının faz görüntüleriyle ölçülmesi. Isıl tedavilerin ve implant ısınmasının izlenmesinde kullanılır.

İngilizce: MR-compatible equipment

Mıknatıs odasında güvenle çalışabilen ve görüntüyü bozmayan cihazlar: göz izleyici, EEG sistemi, yanıt düğmeleri, kulaklık ve izleme monitörleri gibi. UMRAM'ın 3 T sistemi bu tür ekipmanla donatılmıştır.

İngilizce: MR-Linac

MR tarayıcı ile radyoterapi hızlandırıcısının birleşimi. Tedavi sırasında tümör gerçek zamanlı görülür ve plan günlük olarak uyarlanabilir.

İlgili: MR'den BT senteziGeometrik bozulma

İngilizce: MR-to-CT synthesis

MR görüntülerinden BT benzeri yoğunluk haritaları üretilmesi. Yalnızca MR ile radyoterapi planlaması ve PET/MR zayıflama düzeltmesi için kullanılır.

İlgili: Görüntü senteziSıfır TE

İngilizce: Absolute quantification

Metabolit sinyalinin, baskılanmamış su sinyali gibi bir iç referansla karşılaştırılarak mM cinsinden derişime çevrilmesi. Doku bileşimi ve gevşeme düzeltmeleri gerekir.

metabolit ve su sinyali
sinyale katkı veren proton sayısı
gevşeme düzeltme çarpanları
İlgili: Spektral uydurmaSu baskılama

N

İngilizce: N-acetylaspartate

Beyin spektrumundaki en büyük tepe, 2,01 ppm'de. Nöronal yoğunluğun ve canlılığın göstergesi kabul edilir ve birçok hastalıkta azalır.

İlgili: MR spektroskopiKolinKreatin

İngilizce: Néel relaxation

Parçacığın içindeki manyetik momentin parçacık dönmeden yön değiştirmesi. Parçacık boyutuna ve kristal anizotropisine bağlıdır.

anizotropi sabiti
manyetik çekirdek hacmi
İlgili: Brown gevşemesiParçacık gevşemesi

İngilizce: Net magnetization

Bir hacimdeki tüm dönülerin toplam manyetik momenti. Dengede B₀ doğrultusundadır. Ölçülen MR sinyali bu vektörün enine düzleme yatırılmasıyla oluşur.

denge manyetizasyonu
birim hacimdeki dönü sayısı
indirgenmiş Planck sabiti
Boltzmann sabiti
mutlak sıcaklık

NIfTI

NIfTI

Araştırma analizlerinde yaygın, hacim verisini ve uzamsal yönelim bilgisini tek dosyada tutan sade görüntü biçimi. DICOM'dan dönüşümde yönelimin korunması önemlidir.

İlgili: DICOMBIDS

İngilizce: Quantization

Ağırlıkların ve ara değerlerin 8 bit ya da daha düşük hassasiyetle tutulması. Çıkarımı hızlandırır, başarımı biraz düşürebilir.

İlgili: Model sıkıştırma

İngilizce: Ultimate intrinsic SNR

Belirli bir alan şiddeti ve cisim için olası her bobin düzeniyle elde edilebilecek en yüksek SNR. Gerçek bobinlerin performansı bu sınırla karşılaştırılır.

İlgili: İçsel SNRAlıcı dizi bobin

Veri kümesinin özelliklerine göre ön işleme, mimari ve eğitim ayarlarını kendiliğinden yapılandıran U-Net tabanlı bölütleme çerçevesi. Birçok tıbbi bölütleme yarışmasında güçlü bir taban çizgisidir.

İlgili: U-NetBölütleme

NODDI

NODDI

Nörit yönelim dağılımı ve yoğunluğu görüntüleme. Çok kabuklu veriden, nörit yoğunluğu ve yönelim dağınıklığı gibi dokuya daha özgü ölçütler kestiren biyofiziksel model.

nörit yoğunluğu (hücre içi oran)
serbest su oranı

Temiz referans olmadan, aynı sahnenin iki gürültülü ölçümünden ya da tek ölçümün maskelenmiş bölümlerinden gürültü gidermeyi öğrenen yöntemler. Noise2Self ve Noise2Void bu ailedendir.

İlgili: Gürültü gidermeÖz-gözetimli öğrenme

İngilizce: Normalizing flow

Basit bir dağılımı tersinir dönüşümler zinciriyle karmaşık veri dağılımına çeviren üretken model. Olasılığı tam olarak hesaplayabilir.

tersinir dönüşüm
basit taban dağılım
İlgili: Üretken modelAkış eşleştirme

İngilizce: Normative modelling

Büyük bir sağlıklı örneklemden bir beyin ölçütünün yaşa ve cinsiyete göre normal dağılımını öğrenip, bireylerin bu dağılımdan ne kadar saptığını ölçme. Hastaları gruplar yerine birey düzeyinde incelemeyi sağlar.

İlgili: Beyin yaşı tahminiAnomali tespiti

İngilizce: Neurofeedback

Katılımcıya kendi beyin etkinliğinin gerçek zamanlı gösterilmesi ve bu etkinliği düzenlemeyi öğrenmesinin istenmesi.

İlgili: Gerçek zamanlı fMRI

İngilizce: Neuroimaging meta-analysis

Birçok çalışmanın raporladığı etkinlik koordinatlarının birleştirilerek tutarlı bölgelerin bulunması. ALE ve Neurosynth gibi yöntemler kullanılır.

İlgili: MNI uzayıTers çıkarım

İngilizce: Nyquist ghost correction

EPI'de ileri ve geri okunan satırlar arasındaki faz farklarının, çoğunlukla referans ekolarla ölçülüp giderilmesi. Düzeltilmezse görüntü yarım görüş alanı kaydırılmış hayalet içerir.

İngilizce: Nyquist criterion

Bir sinyali kayıpsız örneklemek için örnekleme hızının en yüksek frekansın iki katı olması gerekliliği. MR'de k-uzayı aralığı görüş alanını belirler. Koşul sağlanmazsa katlanma oluşur.

k-uzayı örnek aralığı
katlanmasız görüntülenecek alan

O

İngilizce: Focal loss

Kolay örneklerin katkısını azaltıp zor örneklere daha fazla ağırlık veren çapraz entropi türü. Küçük lezyonların saptanmasında sınıf dengesizliğine karşı kullanılır.

doğru sınıfa verilen olasılık
kolay örnekleri bastıran odak parametresi
İlgili: Dice kaybıÇapraz entropiSınıf dengesizliği

İngilizce: Oxygen deficiency monitor

Mıknatıs odasındaki oksijen düzeyini sürekli ölçen ve düşerse alarm veren cihaz. Helyum sızıntısı ya da söndürme sırasında boğulma riskine karşı uyarır.

İlgili: SöndürmeSıvı helyum

İngilizce: Readout-segmented EPI

EPI okumasının k-uzayında okuma yönünde parçalara bölünmesi. Difüzyon görüntülerinde bozulmayı ve bulanıklığı azaltır.

İlgili: Segmentli EPIEPI bozulması

İngilizce: Read symmetry

Okuma yönünde ekonun pencere içinde ortada ya da kaydırılmış olarak örneklenmesi. Kısmi eko ile TE kısaltılabilir.

İlgili: Asimetrik ekoFaz simetrisiOkuma

İngilizce: Probabilistic tractography

Her adımda lif yönünün olasılık dağılımından örnek alarak birçok olası yol üreten traktografi. Bağlantı olasılığı haritaları verir ve belirsizliği yansıtır.

İlgili: TraktografiTop ve çubuk modeli

BIDS biçimindeki beyin görüntüleme veri setlerinin herkese açık paylaşıldığı platform. Yeniden analiz ve yöntem geliştirme için yaygın bir kaynaktır.

İlgili: BIDSAçık veri setleri

İngilizce: Optical signal transmission

Bobin sinyallerinin fiber optik kablolarla taşınması. Kablo ısınmasını ve elektromanyetik girişimi azaltır.

İlgili: Alma zinciriRF girişimi

İngilizce: Orbitofrontal cortex

Frontal lobun göz çukurunun üzerindeki bölümü. Karar verme ve ödül değerlendirmesinde rol oynar. Duyarlılık artefaktından sık etkilenir.

İlgili: Prefrontal korteksSinyal kaybı

İngilizce: Mid-field MRI

0,5 T civarında çalışan, modern gradyan ve geriçatım teknikleriyle donatılmış tarayıcılar. Daha geniş delik, daha düşük maliyet ve daha az artefakt sunar.

İlgili: Düşük alanlı MRI

İngilizce: Mean absolute error

Tahmin ile hedef arasındaki farkların mutlak değerlerinin ortalaması. Aykırı değerlere MSE'den daha dayanıklıdır ve görüntü üretiminde genellikle daha keskin sonuç verir.

İlgili: Ortalama karesel hataKayıp fonksiyonu

İngilizce: Number of averages

Aynı verinin kaç kez toplanıp ortalandığı. SNR ortalama sayısının kareköküyle artar, tarama süresi ise doğrusal uzar.

ortalama sayısı
İlgili: Sinyal-gürültü oranıTarama süresi

İngilizce: Automated report generation

Görme-dil modelleriyle görüntülerden radyoloji raporu taslağı oluşturulması. Bulguları uydurma ya da gözden kaçırma riskleri nedeniyle uzman denetimi şarttır.

İlgili: Görme-dil modeliHalüsinasyon

İngilizce: Automatic differentiation

Bir programın türevlerini işlem adımlarını izleyerek otomatik hesaplama. PyTorch ve JAX gibi kütüphaneler bu sayede geriçatım operatörlerini de ağın içine katmayı kolaylaştırır.

İlgili: Geri yayılımFizik güdümlü ağ

Ö

İngilizce: Learning rate

Her güncellemede atılan adımın büyüklüğü. Çok büyükse eğitim ıraksar, çok küçükse yavaş ilerler. Isınma ve kosinüs azalması gibi planlarla değiştirilir.

İlgili: Gradyan inişiHiperparametre

İngilizce: Scaling laws

Model başarımının parametre sayısı, veri miktarı ve hesap gücü arttıkça öngörülebilir biçimde iyileştiğini gösteren deneysel ilişkiler. Temel modellerin geliştirilmesine yön verir.

İlgili: Temel modelBüyük dil modeli

İngilizce: Post-mortem MRI

Fiksasyon yapılmış beyin ya da dokuların çok uzun ve yüksek çözünürlüklü taramalarla görüntülenmesi. Histolojiyle karşılaştırma ve doğrulama için kullanılır.

İlgili: Histolojik doğrulama

İngilizce: Prewhitening

Kestirilen gürültü otokorelasyonu kullanılarak veri ve modelin dönüştürülmesi, böylece kalıntıların bağımsız hale gelmesi.

birinci derece otokorelasyon
beyaz gürültü
İlgili: Zamansal otokorelasyon

İngilizce: Prephasing gradient

Okumadan önce uygulanan ve k-uzayının kenarına gidilmesini sağlayan ters işaretli gradyan. Böylece eko okumanın ortasında oluşur.

İlgili: OkumaGradyan eko

İngilizce: Preregistration

Hipotezlerin, tasarımın ve analiz planının veri toplanmadan önce açıkça kaydedilmesi. Sonradan analiz seçmekten doğan yanlılığı azaltır.

İlgili: İstatistiksel güç

İngilizce: Anterior commissure

İki temporal lobu birbirine bağlayan beyaz cevher demeti. Talairach koordinat sisteminin referans noktalarından biridir.

İlgili: Arka komissürTalairach uzayı

İngilizce: Prepolarization

Görüntülemeden önce güçlü bir alanın kısa süre uygulanıp manyetizasyonun artırılması, ardından sinyalin düşük alanda okunması.

ön polarizasyon alanı

İngilizce: Pre-emphasis

Gradyan dalga biçiminin, girdap akımlarının etkisini önceden telafi edecek şekilde değiştirilmesi.

İlgili: Girdap akımları

İngilizce: Sampling theorem

Bant sınırlı bir sinyalin, en yüksek frekansının iki katından hızlı örneklendiğinde tam olarak geri elde edilebileceğini söyleyen teorem. MR'de görüş alanı ile k-uzayı aralığını ilişkilendirir.

örnekleme hızı
sinyaldeki en yüksek frekans
İlgili: Nyquist koşuluKatlanma artefaktıGörüş alanı

İngilizce: Implicit neural representation

Görüntünün piksel dizisi yerine, koordinatı alıp o noktadaki yoğunluğu veren küçük bir sinir ağıyla temsil edilmesi. Tek bir taramanın verisiyle, eğitim veri seti olmadan geriçatım için kullanılabilir.

İngilizce: Translational force

Uzamsal alan gradyanı nedeniyle ferromanyetik bir cismi mıknatısa doğru çeken kuvvet. Tünel girişinde en yüksektir ve fırlayan cisim tehlikesinin kaynağıdır.

cismin hacmi
duyarlılık
alan ve uzamsal gradyan çarpımı

İngilizce: Self-training

Bir modelin etiketsiz veriye kendi verdiği güvenilir tahminleri etiket gibi kullanarak yeniden eğitilmesi. Yarı gözetimli öğrenmede yaygındır.

İlgili: Yarı gözetimli öğrenme

İngilizce: Self-attention

Bir dizinin her öğesinin aynı dizideki tüm diğer öğelerle ilişkisinin sorgu, anahtar ve değer vektörleriyle hesaplanması. Dönüştürücülerin temel işlemidir.

sorgu, anahtar ve değer matrisleri
anahtar vektörlerinin boyutu
İlgili: Dikkat mekanizmasıÇok başlı dikkatDönüştürücü

İngilizce: Self-supervised learning

Etiket ya da referans gerektirmeden, verinin kendi yapısından öğrenme sinyali çıkaran yaklaşım. Örneğin ölçülen k-uzayı verisi ikiye ayrılır, model birinden diğerini tahmin etmeyi öğrenir. Tam örneklenmiş verinin bulunmadığı durumlarda değerlidir.

İngilizce: Specific energy dose

Bir taramada vücut kütlesi başına soğurulan toplam RF enerjisi. SAR ile süre çarpımıdır ve uzun taramalarda ısıl yükü gösterir.

birim kütle başına enerji (J/kg)

İngilizce: Specific absorption rate

Vücudun RF enerjisini soğurma hızı, W/kg olarak. Doku ısınmasını sınırlamak için tarayıcı SAR'ı sürekli izler. Normal çalışma modunda tüm vücut sınırı 2 W/kg'dir.

doku iletkenliği
RF'nin oluşturduğu elektrik alan
doku yoğunluğu
İlgili: RF darbesiParalel iletim

İngilizce: Specificity

Gerçekten negatif olan vakaların ne kadarının doğru dışlandığı. Tarama testlerinde gereksiz ileri incelemeleri azaltmak için önemlidir.

doğru negatif ve yanlış pozitif sayısı
İlgili: DuyarlılıkROC eğrisi

İngilizce: Feature extraction

Görüntüden, bir modelin kullanacağı sayısal tanımlayıcıların elde edilmesi. Bölge hacimleri, kortikal kalınlık ve bağlantısallık değerleri elle tanımlanmış özniteliklerdir. Derin ağlar öznitelikleri doğrudan veriden öğrenir.

İlgili: RadyomikSınıflandırma

P

Hastanelerde tıbbi görüntülerin arşivlendiği ve görüntülendiği sistem. Yapay zeka araçlarının klinik iş akışına eklendiği başlıca noktadır.

İlgili: DICOMTıbbi cihaz olarak yapay zeka

İngilizce: Parallel imaging

Çok kanallı alıcı bobinlerin farklı uzamsal hassasiyetlerini kullanarak k-uzayının bir kısmını atlayan hızlandırma yöntemi. Hızlanma faktörü R ile gösterilir.

İlgili: SENSEGRAPPAAlıcı dizi bobin

İngilizce: Parallel transmission

RF darbesinin birbirinden bağımsız kontrol edilen birden çok iletim kanalıyla verilmesi. Yüksek alanda B₁ dağılımını düzeltmek ve SAR'ı yönetmek için kullanılır. UMRAM'ın 3 T tarayıcısında iletim dizisi kullanılabilir.

İngilizce: Parametric modulation

Uyaranın bir özelliğinin, örneğin zorluk düzeyinin, regresörün genliğini her denemede değiştirmesi. Etkinliğin o özellikle nasıl değiştiğini sınar.

İlgili: RegresörGenel doğrusal model

İngilizce: Particle relaxation

Nanoparçacıkların mıknatıslanmasının değişen alana gecikmeli yanıt vermesi. Néel ve Brown mekanizmalarıyla olur, çözünürlüğü bozar ama ortam viskozitesi ve bağlanma hakkında bilgi taşır.

İlgili: MPI'de gevşeme haritalamaSüperparamanyetik

İngilizce: Parcellation

Beynin bölgelere ayrılması. Anatomik (kıvrım sınırlarına göre), sitoarkitektonik (hücre yapısına göre) ya da fonksiyonel (bağlantısallığa göre) olabilir. Seçim, bağlantısallık sonuçlarını etkiler.

İngilizce: Passive shimming

Mıknatısın içine demir plakalar yerleştirilerek alan düzgünsüzlüğünün kalıcı olarak düzeltilmesi. Kurulum sırasında yapılır.

İlgili: ŞimAktif şim

İngilizce: Reinforcement learning

Bir ajanın ortamla etkileşerek ödülünü en çoklayan davranışı öğrenmesi. MR'de uyarlamalı örnekleme ve sekans optimizasyonu için denenmiştir.

İlgili: Eksik örnekleme

İnmede kan akımı azalmış ama henüz geri dönüşsüz hasar görmemiş doku. Perfüzyon ve difüzyon görüntüleri arasındaki uyumsuzlukla kestirilir.

İlgili: İnmede MRIPerfüzyon MRI

İngilizce: Peripheral nerve stimulation

Hızlı gradyan değişimlerinin dokuda akım indükleyerek karıncalanma ya da kas seğirmesine yol açması. Tarayıcı gradyan hızını bu eşiğin altında tutar.

reobaz
kronaksi
gradyan geçiş süresi
İlgili: Gradyan bobini

Pozitron emisyon tomografisi ile MR'nin aynı cihazda eşzamanlı yapılması. Metabolik ve yapısal bilgiyi birleştirir. Zayıflama düzeltmesi için MR'den yoğunluk haritası türetilmesi gerekir.

İlgili: MR'den BT senteziSıfır TE

İngilizce: Pixel

İki boyutlu görüntünün en küçük öğesi. MR'de her piksel, kesit kalınlığı da hesaba katıldığında bir voksele karşılık gelir.

İlgili: VokselMatrisGörüş alanı

İngilizce: POCS partial Fourier reconstruction

Dışbükey kümelere izdüşüm. Kısmi Fourier verisinde düşük çözünürlüklü faz kestirimi ile ölçülen veriyi dönüşümlü olarak dayatarak eksik yarıyı tamamlar. Homodin yöntemine bir seçenektir.

İlgili: Kısmi FourierHomodin geriçatım

İngilizce: Polarization

Dönülerin alan doğrultusunda net olarak hizalanma oranı. Alan şiddetiyle artar ve sinyalin büyüklüğünü belirler.

net polarizasyon
ana manyetik alan
mutlak sıcaklık

İngilizce: Population receptive field

Bir vokseldeki nöron topluluğunun görme alanında yanıt verdiği bölgenin modeli, çoğunlukla konum ve büyüklüğü olan bir Gauss. Retinotopik haritaları ve alıcı alan boyutlarını verir.

İlgili: Retinotopik haritalamaKodlama modeli

İngilizce: Preclinical scanner

Küçük hayvan görüntülemesi için, çoğunlukla 7–17 T, dar delikli ve güçlü gradyanlı tarayıcılar. Yeni sekans ve kontrast maddelerinin denenmesinde kullanılır.

İlgili: Ultra yüksek alan

İngilizce: Precuneus

Parietal lobun iç yüzünde yer alan ve varsayılan mod ağının merkezi bölgelerinden biri olan bölüm.

İlgili: Varsayılan mod ağıKuneus

İngilizce: Precession

Dönü ekseninin, dönen bir topacın ekseni gibi manyetik alan doğrultusu etrafında dönmesi. Dönüş hızı Larmor frekansıdır.

manyetizasyon vektörü
manyetik alan
jiromanyetik oran
İlgili: Larmor frekansıDönü

Eko kaydırmalı ve çok atışlı EPI okumasını birleştiren hızlı 3B T2* ağırlıklı sekans. Perfüzyon ve fMRI çalışmalarında kullanılmıştır.

İlgili: Eko kaydırmaSegmentli EPI

İngilizce: Programmable shunt valve

Beyin omurilik sıvısını boşaltan ve basınç ayarı mıknatısla değiştirilebilen şant. MR alanı ayarı bozabileceği için taramadan sonra kontrol edilmesi gerekir.

İlgili: Pasif implantMR koşullu

k-uzayının, merkez etrafında dönen dar Kartezyen şeritlerle örneklendiği yöntem. Her şerit merkezi içerdiği için hareket kestirilip düzeltilebilir.

İlgili: k-uzayı yörüngesiHareket artefaktı

İngilizce: Prostate MRS

Prostatta sitrat, kolin ve kreatin oranlarının ölçülmesi. Kanser dokusunda kolin artar ve sitrat azalır.

İlgili: Prostat MRIKolin

İngilizce: Psychophysics

Fiziksel uyaran özellikleri ile algı arasındaki ilişkinin davranışsal deneylerle nicel olarak ölçülmesi. fMRI deneyleriyle birlikte kullanılarak algı ile beyin etkinliği ilişkilendirilir.

Sekansların tarayıcıdan bağımsız açık bir dosya biçiminde tanımlanıp farklı üreticilerin cihazlarında çalıştırılmasını sağlayan araç. Sekans geliştirmeyi ve paylaşmayı kolaylaştırır.

İlgili: Sekans programlamaISMRMRD veri biçimi

Bazal gangliyonların en dış bölümünde yer alan ve kaudatla birlikte striatumu oluşturan çekirdek.

İlgili: StriatumKaudat çekirdek

Q

İngilizce: q-space

Difüzyon kodlamasının gradyan yönü ve şiddetine göre tanımlandığı uzay. Difüzyon sinyali ile su yer değiştirme olasılığı arasında Fourier ilişkisi vardır.

normalize edilmiş sinyal
ortalama yer değiştirme olasılığı

İngilizce: Qp/Qs ratio

Akciğer ve sistemik dolaşım akımlarının faz kontrast ölçümleriyle elde edilen oranı. Kalp içi şantların büyüklüğünü gösterir.

İlgili: Faz kontrast MRI4B akış MRI

R

İngilizce: Radiomics

Tıbbi görüntülerden çok sayıda doku, şekil ve yoğunluk özniteliğinin çıkarılıp tanı ya da sonuç tahmininde kullanılması. Öznitelikler tarayıcı ve sekans ayarlarından etkilendiği için harmonizasyon ve dış doğrulama gerekir.

İlgili: Öznitelik çıkarımıHarmonizasyon

İngilizce: Random forest

Rastgele öznitelik ve örnek alt kümeleriyle eğitilmiş çok sayıda karar ağacının oylamasıyla karar veren topluluk yöntemi. Tablo verilerinde güçlüdür.

İlgili: Karar ağacıTopluluk yöntemleri

İngilizce: Incidental finding

Araştırma taramasında beklenmedik biçimde saptanan ve klinik önemi olabilecek bulgu. Nasıl değerlendirileceği ve katılımcıya nasıl bildirileceği önceden planlanmalıdır.

İngilizce: Regressor

Tasarım matrisinin bir sütunu. Görev regresörleri uyaran zamanlamasının HRF ile evrişilmesiyle elde edilir.

İlgili: Tasarım matrisiHRF ile evrişim

İngilizce: Regression

Görüntüden sürekli bir değerin, örneğin yaşın, bilişsel bir puanın ya da hastalık şiddetinin tahmin edilmesi. Başarı ortalama mutlak hata ya da korelasyonla ölçülür.

İlgili: Beyin yaşı tahminiÇapraz doğrulama

İngilizce: Relaxivity

Bir kontrast maddesinin birim derişimde gevşeme hızlarını ne kadar artırdığı, mM⁻¹s⁻¹ olarak. Alan şiddetine ve maddeye bağlıdır.

kontrast madde olmadan T1
ajanın relaksivitesi
ajan derişimi

İngilizce: Retinotopic mapping

Görme alanındaki konumların görsel kortekste nasıl düzenlendiğinin fMRI ile haritalanması. Dönen kama ve genişleyen halka uyaranları ya da popülasyon alıcı alan (pRF) modelleri kullanılır.

İlgili: Fonksiyonel MRIKodlama modeli

İngilizce: Off-resonance

Dönülerin gerçek frekansının sistemin ayarlandığı frekanstan sapması. Alan düzensizliği ya da kimyasal kayma nedeniyle oluşur ve bozulma, bulanıklık ya da bant artefaktlarına yol açar.

yerel alan sapması
frekans kayması

İngilizce: Resonance condition

Uygulanan RF frekansının dönülerin Larmor frekansına eşit olması. Yalnızca bu koşul sağlandığında enerji etkili biçimde aktarılır ve manyetizasyon çevrilir.

İngilizce: RF spoiling

Her uyarmada RF darbesinin fazının belirli bir kuralla (çoğunlukla karesel artış) değiştirilmesi. Kalan enine manyetizasyonun kararlı durumda birikmesini engeller.

İlgili: Bozulmuş gradyan ekoBozucu gradyan

İngilizce: RF power amplifier

RF darbelerini bobini sürecek güce, kilovatlar düzeyine, yükselten devre. Paralel iletim sistemlerinde her kanal için ayrı yükselteç bulunur.

İlgili: İletim dizisiRF bobini

RF kafesi

Faraday kafesi

İngilizce: RF shield

Mıknatıs odasını çevreleyen, dış radyo sinyallerinin görüntüye karışmasını önleyen iletken kaplama. Kapı tam kapalı değilse görüntüde parazit çizgileri oluşabilir.

İlgili: Fermuar artefaktı

İngilizce: RF shielding

Tarama odasını saran ve dış radyo sinyallerinin içeri girmesini engelleyen iletken kafes (Faraday kafesi). Kapının açık kalması ya da kalkandaki bir delik fermuar artefaktına yol açar.

İlgili: Fermuar artefaktı

İngilizce: RF magnetic field

RF darbesi sırasında oluşan, B₀'a dik ve Larmor frekansında dönen zayıf manyetik alan. Yüksek alanlarda vücut içinde düzgün dağılmayabilir.

İlgili: RF darbesiParalel iletim

İngilizce: RF shimming

Gönderici kanalların sabit genlik ve faz ağırlıklarıyla B1 alanının düzgünleştirilmesi. B₁ şimi ile aynı anlamda kullanılır.

İngilizce: RF burn

RF enerjisinin deri temasında, kablolarda ya da vücutta oluşan iletken döngülerde yoğunlaşarak yanığa yol açması. Kolların ya da bacakların birbirine değmemesi, kabloların deriden ayrılması ve uygun pedler bu riski azaltır.

İngilizce: Rician noise

Karmaşık Gauss gürültüsünün büyüklük görüntüsüne geçtiğindeki dağılımı. Düşük SNR'li bölgelerde sinyali olduğundan yüksek gösterir, bu yüzden difüzyon ve sayısal haritalamada dikkate alınmalıdır.

ölçülen genlik
gerçek sinyal genliği
her kanaldaki gürültü standart sapması
sıfırıncı derece değiştirilmiş Bessel fonksiyonu

İngilizce: ROC curve

Bir sınıflandırıcının farklı karar eşiklerinde duyarlılığını yanlış pozitif oranına karşı gösteren eğri. Eşik seçiminden bağımsız bir başarım görünümü verir.

S

İngilizce: Pseudo-enhancement

Bir lezyonun gerçekte kontrast tutmadığı halde tutuyormuş gibi görünmesi. Böbrek kistlerinde kısmi hacim ve yeniden biçimlendirme etkileriyle ortaya çıkabilir.

İlgili: KontrastlanmaKısmi hacim etkisi

İngilizce: Virtual coil

Gerçek bobin kanallarının ağırlıklı birleşimiyle oluşturulan sanal kanal. Bobin sıkıştırmada ve bazı geriçatım yöntemlerinde kullanılır.

İngilizce: Quantitative susceptibility mapping

Gradyan eko faz verisinden dokunun manyetik duyarlılığını sayısal olarak hesaplayan yöntem. Demir ve miyelin içeriğinin incelenmesinde kullanılır.

yerel alan sapması
manyetik duyarlılık dağılımı
İlgili: Duyarlılık ağırlıklı görüntüleme

İngilizce: Quantitative MRI

Görüntü yoğunluğu yerine T1, T2, proton yoğunluğu, difüzyon ya da duyarlılık gibi fiziksel nicelikleri birimleriyle ölçen yaklaşım. Merkezler ve zamanlar arasında karşılaştırmayı kolaylaştırır.

İlgili: T1 haritalamaT2 haritalamaMR parmak izi

İngilizce: Selection field

MPI'de alansız noktayı ya da çizgiyi oluşturan güçlü gradyanlı statik alan. Gradyanın şiddeti uzamsal çözünürlüğü belirler.

seçim alanı gradyan matrisi
İlgili: Alansız noktaSürücü alanı

İngilizce: Sedation

Hareketsiz kalamayan hastaların, örneğin küçük çocukların, ilaçla yatıştırılması. Hekim gözetiminde ve uygun izleme ekipmanıyla yapılmalıdır.

İngilizce: Pulse sequence diagram

RF darbeleri, gradyanlar ve okuma pencerelerinin zamana göre gösterildiği şema. Bir sekansın nasıl çalıştığını anlatmanın standart yoludur.

İlgili: RF darbesiGradyanOkuma

Sekans programlama

Pulseq, IDEA, EPIC

İngilizce: Sequence programming

Yeni sekansların tarayıcıda çalışacak şekilde yazılması. Üreticilere özgü ortamlar yanında, Pulseq gibi açık ve üreticiden bağımsız araçlar da vardır.

İlgili: Sekans diyagramı

SENSE

SENSE

Duyarlılık kodlaması. Katlanmış görüntüleri bobin hassasiyet haritalarıyla görüntü uzayında açan paralel görüntüleme yöntemi.

kodlama matrisi (bobin hassasiyeti ve Fourier kodlama)
bobinler arası gürültü kovaryansı
bobin verileri
eşlenik devrik
İlgili: Paralel görüntülemeGRAPPA

İngilizce: Synthetic MRI

Ölçülmüş T1, T2 ve proton yoğunluğu haritalarından, istenen TR, TE ve TI değerleri için kontrast görüntülerinin hesaplanması. Ayrı taramalar yerine tek ölçümden birçok kontrast elde edilir.

İlgili: Sayısal MRISinyal denklemi

İngilizce: Free induction decay

Uyarmadan hemen sonra alıcı bobinde ölçülen, zamanla sönen sinyal. Hiçbir yeniden odaklama uygulanmadan T2* ile söner.

çevirme açısı
etkin enine gevşeme süresi
rezonans dışı frekans
İlgili: EkoT2* gevşemesi

İngilizce: Free-water correction

Bir vokseldeki serbest suyun katkısını ayırıp kalan doku bileşeni için tensör ölçütleri hesaplama. Ödem ve atrofinin FA üzerindeki etkisini azaltır.

serbest su oranı
37 °C'de serbest su difüzivitesi (3×10⁻³ mm²/s)

İngilizce: Hard pulse

Kısa süreli ve yüksek genlikli dikdörtgen RF darbesi. Geniş bir frekans aralığını eşit uyarır, bu yüzden kesit seçici değildir.

İngilizce: SHAP values

Oyun kuramına dayanan, her özniteliğin bir tahmine katkısını sayısal olarak veren açıklama yöntemi.

İlgili: AçıklanabilirlikGrad-CAM

İngilizce: Zero-filling

Ölçülmeyen k-uzayı noktalarına sıfır yazılarak daha büyük bir matrisle geriçatım yapılması. Görüntüyü daha pürüzsüz gösterir ama gerçek çözünürlüğü artırmaz.

İlgili: MatrisKısmi Fourier

İngilizce: Zero-filled reconstruction

Ölçülmeyen k-uzayı noktalarına sıfır yazılıp doğrudan ters Fourier dönüşümü alınarak elde edilen görüntü. Hızlandırılmış yöntemler için başlangıç ve karşılaştırma noktasıdır.

İlgili: Sıfır doldurmaEksik örnekleme

İngilizce: Zero-shot learning

Modelin, hiç etiketli örneğini görmediği bir görevi ya da sınıfı genellikle dil açıklamaları yardımıyla yerine getirmesi. Temel modellerin öne çıkan özelliklerindendir.

İlgili: Az örnekli öğrenmeTemel modelCLIP

İngilizce: Zero echo time

Gradyan önceden açıkken uyarma yapılıp okumanın hemen başladığı sekans. Neredeyse sessizdir ve kemik benzeri kontrast verir. PET/MR'de zayıflama düzeltmesi için de kullanılır.

İlgili: Ultra kısa TEAkustik gürültü

İngilizce: Range-null space decomposition

Görüntünün ölçümün belirlediği bileşen ile ölçümün hiç görmediği sıfır uzayı bileşenine ayrılması. Üretken model yalnızca sıfır uzayını doldurursa ölçümle tutarlılık kendiliğinden korunur.

görüntüleme operatörünün sözde tersi
ölçümün belirlediği kısım
ölçümün görmediği sıfır uzayı kısmı

İngilizce: Zero-order and first-order phase

Faz hatalarının frekanstan bağımsız ve frekansla doğrusal değişen iki bileşeni. Spektrum işlemesinde ayrı ayrı düzeltilir.

sıfırıncı derece faz
birinci derece faz (frekansla doğrusal)
İlgili: Faz düzeltmesi

İngilizce: Class imbalance

Sınıflardan birinin diğerlerinden çok daha az örneğe sahip olması, örneğin nadir bir hastalık. Doğruluk yanıltıcı olur, ağırlıklandırma, yeniden örnekleme ve dengeli ölçütler gerekir.

İlgili: SınıflandırmaROC eğrisi

İngilizce: Classification

Bir görüntüyü ya da kişiyi önceden tanımlı sınıflardan birine atayan görev, örneğin hasta ve sağlıklı kontrol ayrımı. Başarı doğruluk, duyarlılık, özgüllük ve AUC ile ölçülür.

İlgili: ROC eğrisiDuyarlılıkÇapraz doğrulama

İngilizce: Liquid helium

Süperiletken sargıları çalışma sıcaklığında tutan soğutucu. Kaynama noktası yaklaşık 4,2 K'dir. Kapalı soğutma sistemleri kayıpları en aza indirir.

İngilizce: Magic angle effect

Tendon gibi düzenli kolajen yapıların ana alana yaklaşık 55° açıyla durduğunda kısa TE görüntülerde yapay olarak parlak görünmesi. Yırtık sanılabilir.

kolajen lifleri ile B0 arasındaki açı

İngilizce: Sinc pulse

Frekans uzayında yaklaşık dikdörtgen bir profil verdiği için kesit seçiminde yaygın kullanılan RF darbe şekli. Kesilmesi kesit profilinde dalgalanmaya yol açar.

darbe genliği
ana lobun yarı genişliği
İlgili: Kesit seçimiKesit profili

İngilizce: Neural radiance fields

Bir sahneyi konum ve bakış yönünden renk ve yoğunluğa giden bir sinir ağıyla temsil eden yöntem. Örtük sinirsel temsillerin tanınmış örneğidir ve tıbbi görüntülemede seyrek görünümlü geriçatıma uyarlanmıştır.

İlgili: Örtük sinirsel temsilGauss serpiştirme

İngilizce: Signal equation

Bir sekansın sinyalini doku parametreleri (PD, T1, T2) ve sekans parametreleri (TR, TE, çevirme açısı) cinsinden veren ifade. Kontrastı tahmin etmek ve sayısal haritalama için kullanılır.

bozulmuş gradyan eko sinyali
çevirme açısı
tekrarlama ve eko zamanı
dokunun gevşeme süreleri

İngilizce: Signal model

Ölçülen verinin bilinmeyen nicelikler cinsinden matematiksel ifadesi. Görüntüleme operatörü, gevşeme ve alan düzensizliği gibi etkileri içerebilir. Model tabanlı geriçatımın çıkış noktasıdır.

alınan sinyal
r konumundaki enine manyetizasyon (görüntü)
k-uzayı yörüngesi

İngilizce: Signal pile-up

Alan düzgünsüzlüğü nedeniyle birden fazla bölgenin sinyalinin aynı piksele yığılmasıyla oluşan parlak alan. Metal ve hava sınırlarında görülür.

İlgili: Geometrik bozulmaMetal artefaktı

İngilizce: Signal intensity

Bir pikselin görüntüdeki parlaklık değeri. Çoğu yapısal taramada birimsizdir ve tarayıcı ayarlarına bağlıdır, bu yüzden nicel karşılaştırma için haritalama yöntemleri gerekir.

İlgili: Sayısal MRIGörüntü ağırlıklandırma

İngilizce: System matrix reconstruction

Her vokselde küçük bir parçacık örneğiyle ölçülen ya da benzetimle hesaplanan yanıtlardan bir matris kurulup ters problemin çözülmesi. Doğrudur ama kalibrasyonu uzun sürer.

sistem matrisi
parçacık derişimi
ölçülen frekans bileşenleri
İlgili: x-uzayı MPI geriçatımıTers problem

İngilizce: Score-based model

Veri dağılımının logaritmasının gradyanını (skor) öğrenen ve bu skoru izleyerek gürültüden örnek üreten model. Difüzyon modellerinin sürekli zamanlı bakış açısıdır.

öğrenilen skor ağı
t gürültü düzeyindeki veri dağılımı
İlgili: Difüzyon modeliÜretken önselli geriçatım

İngilizce: SLR pulse design

Shinnar-Le Roux algoritması. İstenen kesit profilinden RF darbe şeklini sayısal filtre tasarımı yöntemleriyle hesaplar.

İlgili: Sinc darbesiKesit profili

SMASH

SMASH

Bobin hassasiyetlerinin doğrusal birleşimleriyle eksik k-uzayı satırlarını oluşturan ilk paralel görüntüleme yöntemlerinden biri.

İlgili: Paralel görüntülemeGRAPPASENSE

İngilizce: Sodium MRI

Doku sodyum derişiminin görüntülenmesi. Hücre canlılığı ve kıkırdak yapısı hakkında bilgi verir. Düşük sinyal ve çok kısa T2 nedeniyle UTE benzeri sekanslar gerekir.

İlgili: X çekirdekleriUltra kısa TE

Bir sayı vektörünü toplamı 1 olan olasılıklara çeviren fonksiyon. Çok sınıflı sınıflandırmanın ve dikkat mekanizmasının son adımıdır.

k sınıfı için ham çıktı (logit)
k sınıfının olasılığı
İlgili: Aktivasyon fonksiyonuÇapraz entropiDikkat mekanizması

İngilizce: Quench

Mıknatısın süperiletkenliğini hızla yitirmesi. Helyum kaynayarak gaza dönüşür ve söndürme borusuyla dışarı atılır. Acil durumda alanı kapatmak için bilinçli olarak da yapılabilir. Gaz odaya sızarsa boğulma riski oluşur.

İngilizce: Pseudo-continuous ASL

Boyun hizasında kısa RF darbe dizisiyle akan kanın sürekli etiketlendiği ASL türü. Yüksek SNR verdiği için önerilen klinik ASL yöntemidir.

kontrol ve etiket farkı
kan-doku bölüşüm katsayısı (0,9 mL/g)
etiketleme verimi
etiketleme süresi
kanın T1 değeri

İngilizce: Dictionary matching

Ölçülen sinyalin, olası parametre birleşimleri için önceden hesaplanmış sinyallerle karşılaştırılıp en benzeri seçilerek parametrelerin bulunması. MRF'de kullanılır, derin ağlarla hızlandırılabilir.

sözlükteki benzetim sinyali
ölçülen sinyal gelişimi
İlgili: MR parmak izi

İngilizce: Dictionary learning

Görüntü yamalarını seyrek temsil eden bir atom kümesinin veriden öğrenilmesi. Sıkıştırılmış algılamada sabit dönüşümlerin yerine kullanılmış, derin öğrenmeye geçişte köprü olmuştur.

SPAIR

SPAIR

Yağa seçici adyabatik evirme darbesiyle yağ sinyalinin baskılanması. B₁ değişimlerine CHESS'ten daha dayanıklıdır.

İlgili: Yağ baskılamaAdyabatik darbeCHESS

İngilizce: Spectral inversion

Yalnızca yağ frekansındaki dönüleri evirip sinyali baskılayan darbe. SPAIR gibi yöntemlerde kullanılır.

İlgili: SPAIRYağ baskılama

İngilizce: Spectral fitting

Ölçülen spektrumun, her metabolitin benzetimle ya da ölçümle elde edilmiş temel spektrumlarının doğrusal birleşimi olarak modellenmesi. LCModel, Tarquin ve Osprey yaygın yazılımlardır.

İlgili: Temel kümeCramér-Rao alt sınırı

İngilizce: Spectral-spatial pulse

Hem bir kesiti hem de belirli bir frekans aralığını, örneğin yalnızca suyu, aynı anda seçen RF darbesi. Yağ sinyalini uyarmadan görüntüleme sağlar.

İlgili: Yağ baskılamaSeçici darbe

İngilizce: Spectrum

Sinyalin frekansa göre dağılımı. MR spektroskopide her tepe belirli bir molekülün belirli bir kimyasal ortamdaki protonlarına karşılık gelir ve alanı o molekülün miktarıyla orantılıdır.

serbest indüksiyon sönümü

SPIRiT

SPIRiT

Her k-uzayı noktasının tüm komşularıyla tutarlı olmasını isteyen, GRAPPA'nın genelleştirilmiş yinelemeli biçimi. Kartezyen olmayan veriye ve seyreklik düzenlileştirmesine (L1-SPIRiT) uygundur.

İngilizce: Spin echo

90° uyarma darbesinden sonra 180° yeniden odaklama darbesiyle eko oluşturan sekans. Alan düzensizliklerinin etkisini geri alır, bu yüzden T2 kontrastı verir ve metal ile hava kaynaklı bozulmalara daha dayanıklıdır.

spin eko sinyali
proton yoğunluğuyla orantılı denge manyetizasyonu
tekrarlama ve eko zamanı
İlgili: EkoHızlı spin ekoGradyan eko

İngilizce: Spin-echo fMRI

BOLD kontrastının spin eko ile ölçülmesi. Büyük damarların katkısı azalır, kılcal düzeye daha özgü sinyal elde edilir, ama duyarlılık düşer.

İlgili: Toplardamar katkısıSpin eko

İngilizce: Spin locking

Manyetizasyonun enine düzleme yatırıldıktan sonra kendisiyle aynı yönde sürekli bir RF alanıyla tutulması. T1ρ ölçümünün temelidir.

İlgili: T1ρ gevşemesiKimyasal değişim

SSDU

SSDU

Veri alt kümelemesiyle öz-gözetimli öğrenme. Ölçülen k-uzayı ikiye bölünür, ağ bir parçayla geriçatım yapıp diğer parçayı tahmin etmeyi öğrenir. Tam örneklenmiş referans gerekmez.

İngilizce: SSFP-echo

Dengelenmemiş kararlı durum sekansında bir sonraki darbeden hemen önce oluşan ekonun ölçülmesi. Güçlü T2 ağırlığı verir ve difüzyona duyarlıdır.

İlgili: SSFP-FIDÇift eko kararlı durumKararlı durum

İngilizce: Stochastic gradient descent

Gradyanın tüm veri yerine küçük bir rastgele altkümeden (mini yığından) hesaplandığı gradyan inişi. Büyük veri kümelerinde eğitimi mümkün kılar.

öğrenme hızı
rastgele seçilen mini yığın
İlgili: Gradyan inişiMini yığınAdam eniyileyicisi

Su baskılama

VAPOR, WET

İngilizce: Water suppression

Metabolitlerden binlerce kat güçlü olan su sinyalinin frekans seçici darbelerle bastırılması. VAPOR ve WET yaygın yöntemlerdir.

İlgili: CHESSMR spektroskopi

İngilizce: Sulcus

Korteks kıvrımları arasındaki oluk. Merkezi ve lateral sulkus gibi büyük oluklar lob sınırlarını belirler.

İlgili: GirusBeyin lobları

İngilizce: Super-resolution

Düşük çözünürlüklü bir görüntüden daha yüksek çözünürlüklü bir görüntü kestirme. Kalın kesitli taramalardan ince kesitli görüntü elde etmek için kullanılır. Kestirilen ayrıntının gerçek olup olmadığı dikkatle değerlendirilmelidir.

İlgili: Gürültü gidermeHalüsinasyonVoksel

İngilizce: Superconducting magnet

Sıvı helyumla yaklaşık 4 kelvine soğutulan niyobyum-titanyum sargılardan oluşan mıknatıs. Akım dirençsiz dolaştığı için alan sürekli açıktır, tarama yapılmadığında da.

birim uzunluk başına sarım sayısı
sargı akımı

İngilizce: Continuous-wave NMR

Örneğe sürekli düşük güçlü RF uygulanıp frekans ya da alan taranarak rezonansın doğrudan ölçüldüğü ilk NMR yöntemi. Bugün yerini darbeli NMR'ye bırakmıştır.

İlgili: Darbeli NMRManyetik rezonans

İngilizce: Drive field

MPI'de alansız noktayı hızla hareket ettiren ve parçacıkları uyaran salınımlı alan, genellikle onlarca kHz. Güvenlik sınırları periferik sinir uyarımı ve SAR ile belirlenir.

sürücü alan genliği
sürücü frekansı
İlgili: Seçim alanıPeriferik sinir uyarımı

İngilizce: Swin transformer

Dikkati kaydırılan yerel pencereler içinde hesaplayan hiyerarşik görme dönüştürücüsü. Yüksek çözünürlüklü görüntülerde hesap yükünü azaltır ve tıbbi görüntülemede yaygın kullanılır.

İlgili: DönüştürücüDikkat mekanizması

Ş

İngilizce: Shimming

Ana manyetik alanın düzgünlüğünü artırmak için yapılan ayar. Pasif şimde metal parçalar, aktif şimde ek bobinler kullanılır. İyi şim, yağ baskılama, EPI ve spektroskopi kalitesini doğrudan etkiler.

T

İngilizce: t statistic

Tek bir kontrastın sıfırdan farklı olup olmadığını, kestirilen etkiyi standart hatasına bölerek sınayan istatistik. Yönlüdür.

kontrast vektörü
kestirilen regresör ağırlıkları
kestirilen gürültü varyansı
tasarım matrisi

İngilizce: T1ρ relaxation

Spin kilitleme alanı altında dönen çerçevede gerçekleşen gevşeme. Yavaş moleküler hareketlere ve kimyasal değişime duyarlıdır, kıkırdak ve beyin araştırmalarında kullanılır.

İlgili: Spin kilitlemeKıkırdak haritalamaT2 gevşemesi

İngilizce: T2 mapping

Her vokselde T2 süresinin ölçülmesi. Çoklu eko spin eko ya da T2 hazırlıklı sekanslarla yapılır. Kıkırdak, miyokard ödemi ve demir yükü değerlendirmesinde kullanılır.

TE = 0'daki sinyal
İlgili: T2 gevşemesiCPMG dizisiSayısal MRI

İngilizce: T2 preparation

Manyetizasyonu enine düzleme yatırıp belirli bir süre sonra geri döndüren darbe modülü. Ardından gelen hızlı okumaya T2 kontrastı katar. Koroner anjiyografide ve T2 haritalamada kullanılır.

İlgili: Manyetizasyon hazırlığıT2 haritalama

İngilizce: T2* mapping

Çoklu eko gradyan eko ile her vokselde T2* ölçülmesi. Karaciğer ve kalpte demir birikiminin ve beyinde duyarlılık değişimlerinin göstergesidir.

TE = 0'daki sinyal
İlgili: T2* gevşemesiÇoklu eko gradyan eko

T2′

T2′

İngilizce: T2 prime

Yalnızca alan düzensizliklerinden kaynaklanan, geri alınabilir faz kaybını tanımlayan zaman sabiti. 1/T2* = 1/T2 + 1/T2′ ilişkisi geçerlidir.

alan düzgünsüzlüğünden gelen geri döndürülebilir sönüm
gözlenen etkin sönüm süresi
İlgili: T2* gevşemesiT2 gevşemesi

İngilizce: Talairach space

Tek bir ölüm sonrası beyne dayanan eski standart koordinat sistemi. MNI koordinatlarından farklıdır ve dönüşüm gerektirir.

İlgili: MNI uzayı

İngilizce: Thalamus

Duyusal bilgiyi kortekse aktaran ve kortikal ağlar arasında iletişimi düzenleyen derin çekirdek grubu. Alt çekirdekleri difüzyon ve 7 T görüntülemeyle ayırt edilebilir.

İlgili: Derin gri cevher çekirdekleri

İngilizce: Scan protocol

Bir çalışma için sırasıyla çalıştırılacak sekansların ve parametrelerinin kaydedilmiş listesi. Çok merkezli araştırmalarda protokolün eşitlenmesi önemlidir.

İlgili: Harmonizasyon

İngilizce: Scan time

İki boyutlu Kartezyen görüntülemede yaklaşık TR × faz kodlama adımı × ortalama sayısı. Eko dizileri ve hızlandırma yöntemleri bu süreyi kısaltır.

iki boyutlu taramanın süresi
tekrarlama zamanı
faz kodlama adımı sayısı
ortalama sayısı
İlgili: Tekrarlama zamanıFaz kodlamaOrtalama sayısı

İngilizce: Inline reconstruction

Geriçatımın tarama sırasında tarayıcının bilgisayarında yapılıp görüntülerin hemen gösterilmesi. Klinik kullanım için yeni yöntemlerin bu ortama aktarılması gerekir.

İlgili: ISMRMRD veri biçimi

İngilizce: Single-voxel spectroscopy

Spektrumun tek bir, genellikle birkaç santimetreküplük hacimden alınması. Kurulumu kolaydır ve iyi spektral kalite verir.

İlgili: PRESSSTEAMsemi-LASER

İngilizce: Repetition time

Art arda iki uyarma darbesi arasındaki süre. Kısa TR, T1 farklarını öne çıkarır. Tarama süresi TR ile faz kodlama adımlarının çarpımına yakındır.

İlgili: Eko zamanıT1 ağırlıklı görüntü

İngilizce: Reproducibility

Bir çalışmanın sonuçlarının aynı veri ve kodla yeniden elde edilebilmesi. Kodun, eğitilmiş modellerin ve ayrıntılı ayarların paylaşılmasıyla sağlanır.

İlgili: ISMRMRD veri biçimiÖn kayıt

İngilizce: Ground truth

Bir modelin karşılaştırıldığı doğru kabul edilen referans. Tıbbi görüntülemede çoğunlukla uzman etiketleri ya da tam örneklenmiş görüntülerdir ve kendileri de kusursuz değildir.

İlgili: EtiketlemeEğitim, doğrulama ve test kümeleri

İngilizce: Basis set

Uydurmada kullanılan, her metabolitin kullanılan sekans ve alan şiddetindeki spektrumlarının kümesi. Sekansa uygun olmayan temel küme sistematik hataya yol açar.

İlgili: Spektral uydurma

İngilizce: Foundation model

Çok büyük ve çeşitli veriyle önceden eğitilip, az veriyle birçok farklı göreve uyarlanabilen büyük model. Tıbbi görüntüleme için de geliştirilmektedir.

İngilizce: Temporal pole

Temporal lobun en ön ucu. Anlamsal bellek ve sosyal bilişte rol oynar, duyarlılık artefaktından sık etkilenir.

İlgili: Unsinat demetSinyal kaybı

İngilizce: Representation learning

Veriden, sonraki görevlerde işe yarayacak öznitelik temsillerinin otomatik öğrenilmesi. Öz-gözetimli ve karşıtlık yöntemleri bu alanın temel araçlarıdır.

İlgili: Gizil uzayKarşıtlık öğrenmesiGömme

İngilizce: Deapodization

Izgaraya yerleştirme çekirdeğinin görüntü uzayında yarattığı yoğunluk düşüşünün, çekirdeğin Fourier dönüşümüne bölünerek düzeltilmesi.

İlgili: Izgaraya yerleştirme

İngilizce: Reverse inference

Bir bölgenin etkinliğinden belirli bir zihinsel sürecin varlığını çıkarma. Bölgeler birçok süreçte etkin olduğu için dikkatle yapılmalıdır.

İlgili: Nörogörüntüleme meta-analizi

İngilizce: Inverse problem

Ölçülen veriden, bu veriyi üreten bilinmeyen nesneyi bulma problemi. MR geriçatımı, eksik ve gürültülü k-uzayı verisinden görüntüyü bulmaya çalışan bir ters problemdir ve çoğunlukla ek önsel bilgi olmadan tek bir çözüme sahip değildir.

Manyetik alan şiddetinin SI birimi. Klinik ve araştırma tarayıcıları çoğunlukla 1,5 T ile 7 T arasında çalışır. Karşılaştırma için Dünya'nın manyetik alanı yaklaşık 50 mikrotesladır.

İlgili: Ana manyetik alanSaçak alan

İngilizce: Test-retest reliability

Aynı ölçümün aynı kişide farklı oturumlarda ne kadar tutarlı çıktığı, çoğunlukla sınıf içi korelasyonla. Bireysel farkları inceleyen çalışmalar için kritiktir.

İlgili: İstatistiksel güç

İngilizce: Trigger synchronization

Tarayıcının her hacim başında gönderdiği tetik sinyaliyle uyaran sunumunun eşzamanlanması. Zamanlama hataları modelin uyumunu bozar.

İlgili: Uyaran sunum sistemiTasarım matrisi

İngilizce: Tikhonov regularization

Çözümün normunun karesini cezalandıran düzenlileştirme. Gürültü artışını sınırlar, kapalı biçimde çözülebilir ama ayrıntıları yumuşatır.

görüntüleme operatörü
düzenlileştirme ağırlığı
birim matris

İngilizce: Ball-and-stick model

Sinyalin izotropik bir bileşen (top) ile bir ya da birkaç tek yönlü lif bileşeninin (çubuk) toplamı olarak modellendiği yöntem. Olasılıksal traktografide yaygın kullanılır.

çubuk (akson) bölmesinin oranı
lif yönü
gradyan yönü

İngilizce: Total variation

Görüntünün gradyan büyüklüklerinin toplamı. Düzenlileştirici olarak kullanıldığında kenarları korurken gürültüyü azaltır, aşırı ağırlıkta ise görüntüye karikatür görünümü verir.

i pikselindeki yerel gradyan
İlgili: DüzenlileştirmeSeyreklik

İngilizce: Batch normalization

Ara katman çıktılarının mini yığın içindeki ortalama ve varyansa göre ölçeklenmesi. Eğitimi hızlandırır ve kararlı kılar, ama çok küçük yığınlarda başarımı düşer.

mini yığın ortalaması ve varyansı
öğrenilen ölçek ve kayma
İlgili: Katman normalleştirmeMini yığın

İngilizce: Ensemble methods

Birden fazla modelin tahminlerinin birleştirilmesi. Başarımı ve kararlılığı artırır, modeller arası uyuşmazlık belirsizlik göstergesi olarak kullanılabilir.

İlgili: Rastgele ormanBelirsizlik kestirimi

İngilizce: Track density imaging

Her vokselden geçen akım çizgisi sayısının bir harita olarak gösterilmesi. Edinilen çözünürlüğün üzerinde ayrıntılı yapısal kontrast sağlayabilir.

İlgili: TraktografiAkım çizgisi

İngilizce: Turbo factor

Hızlı spin eko sekansında bir uyarmadan sonra toplanan eko sayısı. Eko dizisi uzunluğu ile aynı anlamdadır ve tarama süresini bu oranda kısaltır.

İlgili: Eko dizisi uzunluğuHızlı spin eko

U

U-Net

U-Net

Görüntüyü önce küçülterek bağlam, sonra büyüterek ayrıntı toplayan, iki kol arasında atlama bağlantıları olan evrişimli ağ. Tıbbi görüntü bölütlemesi için geliştirilmiştir ve geriçatım ile difüzyon modellerinde de omurga olarak kullanılır.

İngilizce: Time-of-flight angiography

Kesite yeni giren, doyurulmamış kanın parlak görünmesinden yararlanan, kontrastsız damar görüntüleme yöntemi.

İlgili: Gradyan eko

İngilizce: Ultrashort echo time

Sinyali uyarmadan sonra 0,1 ms'den kısa sürede okuyan, çoğunlukla radyal sekanslar. Tendon, kortikal kemik ve akciğer gibi çok kısa T2'li dokuları görünür kılar.

İlgili: Sıfır TERadyal örneklemeKısa T2'li dokular

İngilizce: Uncinate fasciculus

Ön temporal lobu orbitofrontal kortekse bağlayan kanca biçimli beyaz cevher demeti. Duygu ve bellek süreçleriyle ilişkilendirilir.

İlgili: Beyaz cevherDemet bölütleme

İngilizce: Stimulus presentation system

Görsel ya da işitsel uyaranları tarayıcı içindeki katılımcıya ileten projektör, ayna, ekran ve kulaklık düzeneği ile yazılımı. UMRAM'da projektör ve arkadan yansıtma perdesi kullanılır.

İlgili: Tetik eşlemeMR uyumlu ekipman

İngilizce: Stimulated echo

Üç RF darbesiyle oluşan eko. Manyetizasyonun bir bölümü iki darbe arasında boyuna eksende saklanır. Spektroskopide (STEAM) ve difüzyon görüntülemede kullanılır.

üç RF darbesinin çevirme açıları
karışım süresi
İlgili: STEAMEko

İngilizce: Excitation

RF darbesiyle boyuna manyetizasyonun enine düzleme yatırılarak ölçülebilir sinyal oluşturulması.

İlgili: RF darbesiÇevirme açısı

İngilizce: Excitation k-space

Küçük çevirme açısı yaklaşımında RF darbesi ile gradyanların birlikte uyarma profilini k-uzayında örneklediği bakış açısı. Çok boyutlu ve paralel iletim darbelerinin tasarımında kullanılır.

İlgili: Paralel iletimk-uzayı

İngilizce: Conformal prediction

Bir modelin çıktısı için, ayrı bir kalibrasyon kümesi kullanarak istatistiksel güvencesi olan aralıklar üreten yöntem. Geriçatım ve bölütlemede belirsizliğin güvenilir biçimde bildirilmesinde kullanılır.

İlgili: Belirsizlik kestirimiModel kalibrasyonu

İngilizce: Spatial field gradient

Mıknatıs çevresinde alan şiddetinin konuma göre değişimi, T/m olarak. Ferromanyetik nesnelere uygulanan çekim kuvveti bu gradyana bağlıdır ve deliğin girişinde en yüksektir.

İngilizce: Spatial resolution

Görüntüde birbirine yakın iki yapının ayrı görülebilmesi. Nominal olarak voksel boyutu, yani görüş alanının matrise bölünmesiyle verilir. Etkin çözünürlük PSF'ye bağlıdır.

piksel boyutu
o yöndeki örnek sayısı
ulaşılan en büyük k değeri

İngilizce: Spatial frequency

Bir görüntüdeki desenlerin birim uzunluk başına tekrar sayısı. k-uzayındaki her nokta bir uzamsal frekansa karşılık gelir.

İlgili: k-uzayıFourier dönüşümü

İngilizce: Spatial encoding

Gradyanlar kullanılarak sinyalin kaynağının konumuna göre frekans ve fazla etiketlenmesi. Kesit seçimi, frekans kodlama ve faz kodlamadan oluşur.

İlgili: Frekans kodlamaFaz kodlamaKesit seçimi

İngilizce: Spatial normalisation

Farklı kişilerin beyin görüntülerinin ortak bir şablon uzayına, örneğin MNI uzayına, dönüştürülmesi. Grup analizlerinin ön koşuludur.

İlgili: Hareket düzeltmeMPRAGE

İngilizce: Spatial smoothing

Görüntünün bir Gauss çekirdeğiyle bulanıklaştırılması. Çekirdeğin genişliği yarı yükseklikteki tam genişlik (FWHM) ile verilir, çoğunlukla 4–8 mm. SNR'yi artırır ve gruplar arası anatomik farkları yumuşatır, ama uzamsal ayrıntıyı azaltır.

İngilizce: Mixture of experts

Her girdi için yalnızca birkaç uzman alt ağın etkinleştirildiği büyük model. Hesap maliyetini artırmadan parametre sayısının büyümesini sağlar.

İlgili: Ölçekleme yasaları

Ü

İngilizce: 3D imaging

Kesit kesit yerine bütün bir hacmin uyarılıp iki doğrultuda faz kodlamayla kodlandığı görüntüleme. İnce ve boşluksuz kesitler ile yüksek SNR verir, MPRAGE buna örnektir.

İlgili: MPRAGEFaz kodlama

İngilizce: Generative model

Verinin olasılık dağılımını öğrenip bu dağılımdan yeni örnekler üretebilen model. MR'de eksik kontrastları sentezlemek, eksik örneklenmiş veriden görüntü kurmak ve eğitim verisi çoğaltmak için kullanılır.

İngilizce: Generative prior reconstruction

Görüntü dağılımını öğrenmiş bir üretken modelin, çoğunlukla bir difüzyon modelinin, ölçülen veriyle uyumlu görüntüler üretmek için yönlendirilmesi. Ölçüm ayarlarına esnek uyum sağlar, ama yavaş olabilir ve halüsinasyona karşı dikkat ister.

İngilizce: Superior longitudinal fasciculus

Frontal ve parietal lobları bağlayan büyük beyaz cevher demeti. Dikkat ve dil ağlarında yer alır.

İlgili: Arkuat demetTraktografi

İngilizce: Superior colliculus

Orta beyinin üst kısmında yer alan ve göz hareketlerinin yönlendirilmesinde rol oynayan yapı.

İlgili: Orta beyinGörsel korteks

V

VAPOR

VAPOR

Farklı çevirme açıları ve zamanlamalarla uygulanan su baskılama darbeleri dizisi. B1 değişimlerine karşı dayanıklıdır.

İlgili: Su baskılamaCHESS

İngilizce: Variational autoencoder

Gizil uzayı olasılıksal olarak, çoğunlukla Gauss dağılımıyla tanımlayan otokodlayıcı. Gizil uzaydan örnek alarak yeni veri üretebilir ve gizil difüzyon modellerinin sıkıştırma katmanı olarak kullanılır.

girdi
gizil değişken
kodlayıcı
kod çözücü
Kullback-Leibler ıraksaması
İlgili: OtokodlayıcıGizil difüzyon modeliÜretken model

VASO

VASO

Vasküler alan doluluğu. Kan sinyalini evirme ile sıfırlayıp beyin kan hacmindeki değişimleri ölçen fMRI yöntemi. Kortikal katman düzeyinde fMRI çalışmalarında kullanılır.

İngilizce: Ventricular volume

Beyin ventriküllerinin hacmi. Atrofi ve hidrosefali değerlendirmesinde kullanılır.

İlgili: VentriküllerAtrofi

İngilizce: Data augmentation

Eğitim görüntülerini döndürme, kaydırma, kontrast değiştirme gibi işlemlerle çeşitlendirerek modelin daha genel öğrenmesini sağlama.

İlgili: Aşırı öğrenme

İngilizce: Data leakage

Test verisine ait bilginin eğitim sürecine karışması. Örneğin öznitelik seçiminin tüm veriyle yapılması ya da aynı kişinin taramalarının hem eğitim hem test kümesinde bulunması. Başarımın olduğundan çok yüksek görünmesine yol açar.

İngilizce: Data consistency

Ağın ürettiği görüntünün, gerçekten ölçülmüş k-uzayı verisiyle uyumlu kalmasını sağlayan adım. Ölçülen noktalar korunur, ağ yalnızca eksik bilgiyi tamamlar. Halüsinasyon riskini azaltır.

örnekleme maskesi
ölçülen k-uzayı
İlgili: Fizik güdümlü ağk-uzayıHalüsinasyon

İngilizce: Efficient attention

Dikkatin karesel maliyetini pencereleme, seyrekleştirme ya da doğrusal yaklaşımlarla azaltan yöntemler. Yüksek çözünürlüklü ve üç boyutlu tıbbi görüntüler için önemlidir.

İlgili: Dikkat mekanizmasıSwin dönüştürücü

VERSE

VERSE

Darbe genliğinin tepe noktalarında azaltılıp gradyanın buna uygun olarak yeniden biçimlendirilmesi. Kesit profilini korurken SAR'ı ya da darbe tepe gücünü düşürür.

İlgili: Özgül soğurma oranıSeçici darbe

İngilizce: Vestibular effects

Güçlü alanda hızlı hareket edildiğinde iç kulaktaki akımlar ve indüklenen akımlar nedeniyle baş dönmesi, mide bulantısı, ağızda metalik tat ya da ışık çakmaları hissedilebilmesi. Geçicidir ve yavaş hareketle azalır.

İngilizce: Intravoxel incoherent motion

Düşük b değerlerinde kılcal kan akışının sahte difüzyon gibi davranmasından yararlanarak difüzyon ve perfüzyon bileşenlerini ayıran model.

perfüzyon fraksiyonu
sözde difüzyon (kılcal akım) katsayısı
doku difüzyon katsayısı
İlgili: b değeriPerfüzyon MRI

İngilizce: Metal on the body

Bazı dövme mürekkepleri metal içerir ve ısınabilir. Piercingler ve ilaç bantları çoğunlukla çıkarılmalıdır. Belirsiz durumlar taramadan önce değerlendirilir.

W

Okuma sırasında sinüzoidal gradyanlar ekleyerek katlanmayı üç boyuta yayan yöntem. Çok yüksek hızlanmada düşük g-faktörü sağlar.

İlgili: CAIPIRINHAg-faktörü

X

X çekirdekleri

²³Na, ³¹P, ¹³C

İngilizce: X-nuclei

Hidrojen dışındaki MR'ye duyarlı çekirdekler. Sodyum, fosfor ve karbon görüntüleme ya da spektroskopi için çok kanallı donanım ve ayrı ayarlanmış bobinler gerekir.

İlgili: Jiromanyetik oranMR spektroskopi

İngilizce: x-space MPI reconstruction

MPI sinyalinin alansız noktanın anlık konumuna ve hızına göre doğrudan görüntü uzayına yerleştirildiği geriçatım. Sistem matrisi ölçümü gerektirmez.

FFP'nin anlık konumu
FFP hızı
parçacık dağılımı
Langevin eğrisinden gelen noktasal yayılım fonksiyonu
İlgili: Sistem matrisi geriçatımıAlansız nokta

Y

İngilizce: Proximal methods

Pürüzsüz bir veri terimi ile pürüzsüz olmayan bir düzenlileştiriciyi, gradyan adımı ve yakınsal işleç adımını dönüşümlü uygulayarak en aza indiren algoritmalar. Eşikleme tabanlı sıkıştırılmış algılama geriçatımı buna örnektir.

eşik

İngilizce: Convergence

Yinelemeli bir algoritmanın her adımda çözüme yaklaşması ve sonunda sabit bir sonuca ulaşması. Hızı ve kararlılığı geriçatım süresini belirler.

İngilizce: Patch embedding

Görüntünün küçük yamalara bölünüp her yamanın bir vektöre izdüşürülmesi. Görme dönüştürücülerinin girdisini oluşturur.

İlgili: DönüştürücüGömmeKonum kodlaması

İngilizce: Artificial intelligence

Veriden örüntü öğrenerek karar veren ya da çıktı üreten bilgisayar yöntemlerinin genel adı. MR'de taramayı hızlandırmak, görüntü kalitesini artırmak, yapıları bölütlemek ve tanıyı desteklemek için kullanılır.

İngilizce: Structural MRI

Beynin anatomisini gösteren yüksek çözünürlüklü görüntüleme, çoğunlukla 1 mm izotropik T1 ağırlıklı. Hacim, kalınlık ve şekil ölçümlerinin ve fonksiyonel verinin hizalanmasının temelidir.

İngilizce: Refocusing

Faz uyumunu yitirmiş dönülerin bir 180° darbesiyle ya da gradyan çevrilmesiyle yeniden aynı faza getirilmesi. Sonuçta bir eko oluşur.

İlgili: EkoSpin ekoFaz dağılımı

İngilizce: Density compensation

Kartezyen olmayan örneklemede bazı bölgeler, örneğin radyal yörüngede merkez, daha sık örneklendiği için verinin ağırlıklandırılması. Izgaraya yerleştirmeden önce uygulanır.

örnek yoğunluğunu dengeleyen köşegen ağırlıklar
kodlama operatörünün eşleniği
İlgili: Izgaraya yerleştirmeRadyal örnekleme

İngilizce: Soft pulse

Uzun süreli ve düşük genlikli, biçimlendirilmiş RF darbesi. Dar bir frekans bandını uyarır ve gradyanla birlikte kesit seçimi için kullanılır.

İngilizce: Higher-order shimming

Doğrusal gradyanların ötesinde ikinci ve üçüncü dereceden küresel harmonik bobinlerle alan düzeltilmesi. Ön beyin ve şakak loblarında duyarlılık kaynaklı bozulmayı azaltır.

şim derecesi
şim akımlarıyla ayarlanan katsayılar
İlgili: ŞimDinamik şim

İngilizce: Defacing

Üç boyutlu kafa MR görüntülerinden yüz bölgesinin çıkarılması. Yüzün görüntüden yeniden oluşturulup kişinin tanınmasını engeller. Paylaşılan veri kümelerinde standarttır.

İlgili: Anonimleştirme

İngilizce: Surface-based analysis

Verinin hacim yerine kortikal yüzey üzerinde işlenmesi. Kıvrımlar arası karışmayı azaltır ve kişiler arası hizalamayı iyileştirir. FreeSurfer ve HCP araçları kullanılır.

İlgili: Kortikal kalınlıkUzamsal normalizasyon

Z

İngilizce: Z-score

Bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu gösteren standart ölçüt. İstatistik haritalar çoğunlukla z değerlerine dönüştürülür.

ortalama ve standart sapma

İngilizce: Time series

Bir voksel ya da bölgenin sinyalinin tarama boyunca her hacimde aldığı değerlerin dizisi. Tüm fMRI analizlerinin temel verisidir.

İlgili: Fonksiyonel MRIZamansal SNR

İngilizce: Temporal resolution

Dinamik görüntülemede art arda iki görüntü arasındaki süre. fMRI'da TR'ye, kardiyak ve perfüzyon görüntülemede hızlandırma yöntemlerine bağlıdır.

bir kare için toplanan k-uzayı satırı
İlgili: Tekrarlama zamanıDinamik görüntüleme

İngilizce: Temporal autocorrelation

fMRI gürültüsünün ardışık zaman noktalarında ilişkili olması. Hesaba katılmazsa serbestlik derecesi abartılır ve yanlış pozitifler artar. Ön beyazlatma ile düzeltilir.

İlgili: Genel doğrusal modelÖn beyazlatma

İngilizce: Temporal SNR

Bir vokseldeki zaman serisinin ortalamasının standart sapmasına oranı. fMRI'da BOLD değişimini saptama yeteneğini, ısıl gürültüden çok fizyolojik gürültü ve hareket belirler.

zaman serisinin ortalaması ve standart sapması

İngilizce: Temporal derivative

Kanonik HRF'nin zamana göre türevinin ek regresör olarak modele katılması. Yanıtın birkaç saniyelik gecikmelerine esneklik kazandırır.

İlgili: Kanonik HRF

İngilizce: Weakly supervised learning

Ayrıntılı etiketler yerine görüntü düzeyinde tanı ya da kaba işaretlemeler gibi daha ucuz etiketlerle öğrenme. Örneğin yalnızca tümör var-yok bilgisinden bölütleme öğrenilebilir.

İlgili: BölütlemeEtiketleme

İngilizce: Zeeman effect

Manyetik alanda dönülerin enerji düzeylerinin ikiye ayrılması. Düzeyler arası enerji farkı Larmor frekansına karşılık gelir.

iki dönü durumu arasındaki enerji farkı
indirgenmiş Planck sabiti
Larmor frekansı

İngilizce: Driven equilibrium

Eko dizisinin sonunda kalan enine manyetizasyonu bir darbeyle boyuna eksene geri çevirerek geri kazanımı hızlandıran teknik. Daha kısa TR ile güçlü T2 kontrastı sağlar.

İlgili: Hızlı spin ekoTekrarlama zamanı

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. UMRAM'da tarama yapacaklar için geçerli kurallar MR Güvenliği ve Kullanıcı Eğitimi sayfasındadır.